漢語(漢代)
Tiếng Trung (Hán đại)
Sinitic (Old/Eastern Han Chinese) · biến thể lịch sử / ẩn
Tiếng Hán thời Hán (206 TCN-220 SCN) đại diện cho tiếng Hán cổ đang chuyển đổi sang tiếng Hán trung đại. Thời kỳ này thiết lập Hán văn cổ điển làm chuẩn mực văn học tồn tại hai thiên niên kỷ khắp Đông Á.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Trung (Hán đại)
Nước
水
/ɕiwiɪʔ/
Lửa
火
/huɑiʔ/
Mặt trời
日
/ȵit/
Mặt trăng
月
/ŋiuɑt/
Mẹ
母
/muːʔ/
Cha
父
/biuoʔ/
Ăn
食
/ʑiək/
Uống
飲
/ʔiəm/
Yêu
愛
/ʔɑːi/
Tim
心
/siəm/
Cây
木
/muok/
Nhà
屋
/ʔuok/
Chó
犬
/kʰiuɛn/
Mèo
貓
/mau/
Tay
手
/ɕiuʔ/
Mắt
目
/miuk/
Xin chào
萬福
/miuɑn piuk/
Cảm ơn
謝
/ziɛ/
Một
一
/ʔiit/
Tốt
善
/dʑiɛn/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sinitic (Old/Eastern Han Chinese) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Trung (Hán đại) | Tiếng Trung (Đường đại) | Hán thượng cổ | tiếng Mlabri | Văn ngôn (đọc theo Quảng Đông) | tiếng Đông Can | tiếng Khmer cổ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | 水 /ɕiwiɪʔ/ | 水 /ɕyɪX/ | 水 /*s.turʔ/ | om /om/ | 水 /sɵy˧˥/ | щүй /ɕy/ | ទឹក /tik/ |
| Lửa | 火 /huɑiʔ/ | 火 /xuɑX/ | 火 /*qʷʰəjʔ/ | ʔus /ʔus/ | 火 /fɔ˧˥/ | хуә /xuə/ | ភ្លើង /pʰlɤːŋ/ |
| Mặt trời | 日 /ȵit/ | 日 /ȵit/ | 日 /*C.nik/ | ŋay /ŋai/ | 日 /jɐt˨/ | жѳтў /ʐɨtʰu/ | ព្រះអាទិត្យ /preh ʔaːtit/ |
| Mặt trăng | 月 /ŋiuɑt/ | 月 /ŋʉɐt/ | 月 /*ŋʷat/ | thel /tʰel/ | 月 /jyt˨/ | юә /yə/ | ខែ /kʰae/ |
| Mẹ | 母 /muːʔ/ | 母 /muX/ | 母 /*məʔ/ | mɛʔ /mɛʔ/ | 母 /mou˩˧/ | ма /ma/ | មាតា /maːtaː/ |
| Cha | 父 /biuoʔ/ | 父 /bɨoX/ | 父 /*paʔ/ | paʔ /paʔ/ | 父 /fu˨/ | ба /pa/ | បិតា /pitaː/ |
| Ăn | 食 /ʑiək/ | 食 /ʑik/ | 食 /*mə.lək/ | ʔiʔ /ʔiʔ/ | 食 /sɪk˨/ | чы /tʂʰɨ/ | ស៊ី /siː/ |
| Uống | 飲 /ʔiəm/ | 飲 /ʔimX/ | 飲 /*qrəmʔ/ | ʔaa /ʔaː/ | 飲 /jɐm˧˥/ | хә /xə/ | ផឹក /pʰək/ |
| Yêu | 愛 /ʔɑːi/ | 愛 /ʔɑiH/ | 愛 /*qˤəts/ | kraʔ /kraʔ/ | 愛 /ɔi˧/ | ай /ai/ | ស្នេហា /snehaː/ |
| Tim | 心 /siəm/ | 心 /sim/ | 心 /*səm/ | kɛm /kɛm/ | 心 /sɐm˥/ | щин /ɕin/ | ហ្ឫទ័យ /hridəj/ |
| Cây | 木 /muok/ | 木 /muk/ | 木 /*C.mˤok/ | tɔn /tɔn/ | 木 /mʊk˨/ | шў /ʂu/ | ដើមឈើ /daəm tʃʰəː/ |
| Nhà | 屋 /ʔuok/ | 屋 /ʔuk/ | 室 /*s.tit/ | tu /tu/ | 屋 /ʊk˥/ | фоңзы /faŋ tsɨ/ | គេហ /keːh/ |
| Chó | 犬 /kʰiuɛn/ | 犬 /kʰiuɛnX/ | 犬 /*kʷʰˤinʔ/ | cɛn /tɕɛn/ | 犬 /hyn˧˥/ | гу /ku/ | ឆ្កែ /tʃʰkae/ |
| Mèo | 貓 /mau/ | 貓 /mæw/ | — /—/ | meo /meo/ | 貓 /mau˥/ | мау /mau/ | ឆ្មា /tʃʰmaː/ |
| Tay | 手 /ɕiuʔ/ | 手 /ɕɨuX/ | 手 /*n̥uʔ/ | tiʔ /tiʔ/ | 手 /sɐu˧˥/ | шў /ʂəu/ | ហស្ត /hast/ |
| Mắt | 目 /miuk/ | 目 /muk/ | 目 /*C.muk/ | mɔt /mɔt/ | 目 /mʊk˨/ | янҗин /janʐin/ | ភ្នែក /pʰnɛːk/ |
| Xin chào | 萬福 /miuɑn piuk/ | 萬福 /mʉɐnH piuk/ | — /—/ | hahɔ /haho/ | 萬福 /man˨ fʊk˥/ | ни хау /ni xau/ | សួស្តី /suəsdəj/ |
| Cảm ơn | 謝 /ziɛ/ | 謝 /ziɛH/ | 謝 /*s.ɢAk-s/ | knɔŋ /knoŋ/ | 謝 /tsɛ˨/ | дуәще /duəɕe/ | អនុមោទនា /ʔanumoːtəna/ |
| Một | 一 /ʔiit/ | 一 /ʔit/ | 一 /*ʔit/ | mɔy /mɔi/ | 一 /jɐt˥/ | и /i/ | ឯក /ʔaek/ |
| Tốt | 善 /dʑiɛn/ | 善 /dʑiɛnX/ | 好 /*qʰˤuʔ/ | laʔ /laʔ/ | 善 /sin˨/ | хау /xau˨˦/ | ល្អ /lʔɑː/ |
So sánh trật tự từ
So sánh với các ngôn ngữ lớn trên thế giới
So sánh với các ngôn ngữ có quan hệ gần gũi
So sánh âm Hán tự
So sánh với các ngôn ngữ Sinitic (Old Chinese) liên quan
| Chữ Hán | Tiếng Trung (Hán đại) | Tạng-Miến nguyên thủy | Hán-Tạng nguyên thủy | Hmong-Mien nguyên thủy | Nam Á nguyên thủy | Nhật Bản nguyên thủy | Tiếng Hàn (CHDCND Triều Tiên) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *ʔi[t] /*ʔi[t]/ | — | *dyiək /*dyiək/ | *ʔɨ /*ʔɨ/ | *muəjʔ /*muəjʔ/ | *pitə-tu /*pitə-tu/ | il /il/ |
| 二 | *ni[j]-s /*ni[j]-s/ | *g-nis /*g-nis/ | *nĭy /*nĭy/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ | *ɓaːr /*ɓaːr/ | *puta /*puta/ | i /i/ |
| 三 | *s.rum /*s.rum/ | *g-sum /*g-sum/ | *sɨm /*sɨm/ | *pjɔu /*pjɔu/ | *peːʔ /*peːʔ/ | *mi /*mi/ | sam /sam/ |
| 四 | *s.li[j]-s /*s.li[j]-s/ | *b-ləy /*b-ləy/ | *lĭy /*lĭy/ | *plei /*plei/ | *puənʔ /*puənʔ/ | *jə /*jə/ | sa /sa/ |
| 五 | *C.ŋˤaʔ /*C.ŋˤaʔ/ | b- 形*b-ŋa /*b-ŋa/l- 形*l-ŋa /*l-ŋa/ | *ŋāH /*ŋāH/ | *prja /*prja/ | — | *itu /*itu/ | o /o/ |
| 六 | *k.ruk /*k.ruk/ | *d-k-ruk /*d-k-ruk/ | *rŭk /*rŭk/ | *kruk /*kruk/ | *pruʔ /*pruʔ/ | *mu /*mu/ | ryuk /ɾjuk̚/ |
| 七 | *[tsʰ]i[t] /*[tsʰ]i[t]/ | — | *(s-)nĭt /*(s-)nĭt/ | — | *pɔh /*pɔh/ | *nana /*nana/ | ch'il /tsʰil/ |
| 八 | *pˤret /*pˤret/ | *b-r-gyat 形*b-r-gyat /*b-r-gyat/*b-g-ryat 形*b-g-ryat /*b-g-ryat/ | *ryēt /*ryēt/ | — | *tNɕaːm /*tɲcaːm/ | *ja /*ja/ | p'al /pʰal/ |
| 九 | *[k]uʔ /*[k]uʔ/ | *d-kəw /*d-kəw/ | *kwɨH /*kwɨH/ | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ | — | *kəkənə /*kəkənə/ | ku /ku/ |
| 十 | *t.[g]əp /*t.[g]əp/ | — | *k(ʰ)ĭp /*k(ʰ)ĭp/ | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ | — | *təwə /*təwə/ | sip /ɕip̚/ |
| 日 | *C.nik /*C.nik/ | *nəy /*nəy/ | *nĭy /*nĭy/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ | *tŋiːʔ /*tŋiːʔ/ | *pi /*pi/ | il /il/ |
| 月 | *[ŋ]ʷat /*[ŋ]ʷat/ | s- 形*s-la /*s-la/g- 形*g-la /*g-la/ | *(s-)lăH /*(s-)lăH/ | *hlaH /*hlaH/ | *kVcaːj /*kəcaːj/ | *tukuy /*tukui/ | wŏl /wʌl/ |
| 山 | *s-ŋrar /*s-ŋrar/ | *r-i /*r-i/ | — | — | — | *jama /*jama/ | san /san/ |
| 水 | *s.turʔ /*s.turʔ/ | — | *tujʔ /*tujʔ/ | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ | *ɗaːk /*ɗaːk/ | *mintu /*mintu/ | su /su/ |
| 火 | *[qʷʰ]ˤəjʔ /*[qʷʰ]ˤəjʔ/ | *mey /*mey/ | — | — | *ʔuːs /*ʔuːs/ | *poy /*poi/ | hwa /hwa/ |
| 木 | *C.mˤok /*C.mˤok/ | — | *sĭŋ /*sĭŋ/ | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ | *ɟɕɨːʔ /*ɟcɨːʔ/ | *kəy /*kəi/ | mok /mok̚/ |
| 土 | *tʰˤaʔ /*tʰˤaʔ/ | — | *ƛăy /*ƛăy/ | — | *teːʔ /*teːʔ/ | *tuti /*tuti/ | t'o /tʰo/ |
| 天 | *l̥ˤi[n] /*l̥ˤi[n]/ | — | — | — | — | *ama /*ama/ | ch'ŏn /tsʰʌn/ |
| 地 | *[l]ˤej-s /*lˤej-s/ | — | *ƛăy /*ƛăy/ | — | *teːʔ /*teːʔ/ | — | chi /tsi/ |
| 海 | *m̥ˤəʔ /*m̥ˤəʔ/ | — | — | — | — | *umi /*umi/ | hae /hɛ/ |
| 龍 | *[mə]-roŋ /*[mə]-roŋ/ | — | — | — | — | — | ryong /ɾjoŋ/ |
| 虎 | *qʰˤraʔ /*qʰˤraʔ/ | — | — | *tsjɔB /*tsjɔB/ | *klaːʔ /*klaːʔ/ | — | ho /ho/ |
| 犬 | *[k]ʷʰˤenʔ /*[k]ʷʰˤenʔ/ | *kʷəy /*kʷəy/ | — | *qluwX /*qluwX/ | *cɔʔ /*cɔʔ/ | *enu /*enu/ | kyŏn /kjʌn/ |
| 馬 | *mˤraʔ /*mˤraʔ/ | — | — | *mjænB /*mjænB/ | — | — | ma /ma/ |
| 鳥 | *tˤiwʔ /*tˤiwʔ/ | — | — | *m-nɔk /*m-nɔk/ | *ciːm /*ciːm/ | *təri /*təri/ | cho /tso/ |
| 魚 | *[ŋ]a /*[ŋ]a/ | *ŋ(y)a /*ŋ(y)a/ | — | *mbrəuX /*mbrəuX/ | *kaʔ /*kaʔ/ | *iwo /*iwo/ | ŏ /ʌ/ |
| 牛 | *[ŋ]ʷə /*[ŋ]ʷə/ | — | — | — | — | *usi /*usi/ | u /u/ |
| 羊 | *ɢaŋ /*ɢaŋ/ | — | — | — | — | — | yang /jaŋ/ |
| 貓 | *C.mˤraw /*C.mˤraw/ | — | — | — | — | — | myo /mjo/ |
| 人 | *ni[ŋ] /*ni[ŋ]/ | *r-mi(y) /*r-mi(y)/ | *mĭ /*mĭ/ | *lan /*ʔja/ | *kmiː /*kmiː/ | *pitə /*pitə/ | in /in/ |
| 手 | *n̥uʔ /*n̥uʔ/ | l- 形*l(y)ak /*l(y)ak/d- 形*dyak /*dyak/ | — | — | *tiːʔ /*tiːʔ/ | *ta /*ta/ | su /su/ |
| 足 | *[ts]ok /*[ts]ok/ | — | — | — | *ɟəːŋ /*ɟəːŋ/ | *asi /*asi/ | chok /tsok̚/ |
| 目 | *C.muk /*C.muk/ | *s-mik 形*s-mik /*s-mik/*s-myak 形*s-myak /*s-myak/ | — | — | *mat /*mat/ | *ma /*ma/ | mok /mok̚/ |
| 耳 | *C.nəʔ /*C.nəʔ/ | *r-na /*r-na/ | — | — | *ktɔːr /*ktɔːr/ | *mimi /*mimi/ | i /i/ |
| 口 | *kʰˤ(r)oʔ /*kʰˤ(r)oʔ/ | — | — | — | — | *kutuy /*kutui/ | ku /ku/ |
| 頭 | *[m-t]ˤo /*[m-t]ˤo/ | — | — | *S-phreiX /*S-phreiX/ | *kduəl /*kduəl/ | *kasira /*kasira/ | tu /tu/ |
| 心 | *səm /*səm/ | — | — | — | — | *kəkərə /*kəkərə/ | sim /ɕim/ |
| 血 | *m̥ˤik /*m̥ˤik/ | *s-hywəy /*s-hywəy/ | — | *ntshjamX /*ntshjamX/ | *mhaːm /*mhaːm/ | *ti /*ti/ | hyŏl /hjʌl/ |
| 肉 | *k.nuk /*k.nuk/ | *sya /*sya/ | — | — | *sɔc /*sɔc/ | *sisi /*sisi/ | yuk /juk̚/ |
| 上 | *daŋʔ-s /*daŋʔ-s/ | — | — | — | — | *upəy /*upəi/ | sang /saŋ/ |
| 下 | *gˤraʔ /*gˤraʔ/ | — | — | — | — | *sita /*sita/ | ha /ha/ |
| 中 | *truŋ /*truŋ/ | — | — | — | — | *naka /*naka/ | chung /tsuŋ/ |
| 中 | *truŋ-s /*truŋ-s/ | — | — | — | — | *atar- /*atar-/ | chung /tsuŋ/ |
| 央 | *ʔaŋ /*ʔaŋ/ | — | — | — | — | — | ang /aŋ/ |
| 左 | *[ts]ˤajʔ /*[ts]ˤajʔ/ | — | — | — | — | *pintari /*pintari/ | chwa /tswa/ |
| 右 | *[ɢ]ʷəʔ /*[ɢ]ʷəʔ/ | — | — | — | — | *minkiri /*minkiri/ | u /u/ |
| 東 | *tˤoŋ /*tˤoŋ/ | — | — | — | — | *pinkasi /*pinkasi/ | tong /toŋ/ |
| 西 | *s-nˤər /*s-nˤər/ | — | — | — | — | *nisi /*nisi/ | sŏ /sʌ/ |
| 南 | *nˤəm /*nˤəm/ | — | — | — | — | *minami /*minami/ | nam /nam/ |
| 北 | *pˤək /*pˤək/ | — | — | — | — | *kita /*kita/ | puk /puk̚/ |
| 行 | *Cə-[g]ˤraŋ /*Cə-[g]ˤraŋ/ | — | — | — | *cuːr /*cuːr/ | *ik- /*ik-/ | haeng /hɛŋ/ |
| 行 | *[g]ˤraŋ /*[g]ˤraŋ/ | — | — | — | *cuːr /*cuːr/ | *okonap- /*okonap-/ | hang /haŋ/ |
| 来 | *mə.rˤək /*mə.rˤək/ | — | — | — | — | *kə- /*kə-/ | rae /ɾɛ/ |
| 去 | *[k]ʰ(r)ap-s /*[k]ʰ(r)ap-s/ | — | — | — | — | — | kŏ /kʌ/ |
| 見 | *[k]ˤen-s /*[k]ˤen-s/ | — | — | — | — | *mi- /*mi-/ | kyŏn /kjʌn/ |
| 聞 | *mu[n] /*mu[n]/ | — | — | — | — | *kik- /*kik-/ | mun /mun/ |
| 食 | *mə-lək /*mə-lək/ | *dzya /*dzya/ | *ʒʰa /*ʒʰa/ | — | *ca(ː)ʔ /*caːʔ/ | *kup- /*kup-/ | sik /ɕik̚/ |
| 飲 | *q(r)[u]mʔ /*q(r)[u]mʔ/ | — | *dʰɨn /*dʰɨn/ | — | *ʔɔːk /*ʔɔːk/ | *nəm- /*nəm-/ | ŭm /ɯm/ |
| 走 | *[ts]ˤoʔ /*[ts]ˤoʔ/ | — | — | — | — | *pasir- /*pasir-/ | chu /tsu/ |
| 坐 | *[dz]ˤo[j]ʔ /*[dz]ˤo[j]ʔ/ | — | *tūŋ /*tūŋ/ | — | *ŋkuːʔ /*ŋkuːʔ/ | — | chwa /tswa/ |
| 立 | *k.rəp /*k.rəp/ | — | *g-ryəp /*ryəp/ | — | *cɔŋ /*cɔŋ/ | *tat- /*tat-/ | rip /ɾip̚/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.