漢語(漢代)
Tiếng Trung (Hán đại)
Nhóm Hán (Hán ngữ thượng cổ/Đông Hán) · biến thể lịch sử / ẩn
Tiếng Hán thời Hán (206 TCN-220 SCN) đại diện cho tiếng Hán cổ đang chuyển đổi sang tiếng Hán trung đại. Thời kỳ này thiết lập Hán văn cổ điển làm chuẩn mực văn học tồn tại hai thiên niên kỷ khắp Đông Á.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Trung (Hán đại)
Nước
水
/ɕiwiɪʔ/
Lửa
火
/huɑiʔ/
Mặt trời
日
/ȵit/
Mặt trăng
月
/ŋiuɑt/
Sao
星
/seŋ/
Mẹ
母
/muːʔ/
Cha
父
/biuoʔ/
Tôi
我
/ŋɑiˀ/
Bạn
汝
/ȵɑˀ/
Tên
名
/mieŋ/
Mắt
目
/miuk/
Tay
手
/ɕiuʔ/
Tim
心
/siəm/
Yêu
愛
/ʔɑːi/
Cây
木
/muok/
Nhà
屋
/ʔuok/
Chó
犬
/kʰiuɛn/
Mèo
貓
/mau/
Ăn
食
/ʑiək/
Uống
飲
/ʔiəm/
Một
一
/ʔiit/
Hai
二
/ȵis/
Xin chào
萬福
/miuɑn piuk/
Cảm ơn
謝
/ziɛ/
Tốt
善
/dʑiɛn/
Máy tính
籌
/ɖu/
Sushi
鮓
/tʂraʔ/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sinitic (Old/Eastern Han Chinese) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Trung (Hán đại) | Tiếng Trung (Đường đại) | Hán thượng cổ | Tiếng Trung (cổ điển) | Văn ngôn (đọc theo Quảng Đông) | Tiếng Mân Đông | Tiếng Mlabri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | 水 /ɕiwiɪʔ/ | 水 /ɕyɪX/ | 水 /*s.turʔ/ | 水 /ɕy˧˩˧/ | 水 /sɵy˧˥/ | 水 /tsui˧˩/ | om /om/ |
| Lửa | 火 /huɑiʔ/ | 火 /xuɑX/ | 火 /*qʷʰˤəjʔ/ | 火 /xwo˧˩˧/ | 火 /fɔ˧˥/ | 火 /huoi˧˩/ | ʔus /ʔus/ |
| Mặt trời | 日 /ȵit/ | 日 /ȵit/ | 日 /*C.nik/ | 日 /ʐi˥˩/ | 日 /jɐt˨/ | 日头 /niʔ˧˧tʰau˧˧/ | ŋay /ŋai/ |
| Mặt trăng | 月 /ŋiuɑt/ | 月 /ŋʉɐt/ | 月 /*ŋʷat/ | 月 /ŋyat/ | 月 /jyt˨/ | 月光 /ŋuoʔ˨˦kuoŋ˥˥/ | thel /tʰel/ |
| Sao | 星 /seŋ/ | 星 /sɛjŋ˧/ | 星 /s-tsʰˤeŋ/ | 星 /siajŋ˧/ | 星 /sɪŋ˥/ | 星 /saŋ˥/ | smaːŋ /smaːŋ/ |
| Mẹ | 母 /muːʔ/ | 母 /muX/ | 母 /*məʔ/ | 母 /mu˧˩˧/ | 母 /mou˩˧/ | 依妈 /i˥˥ma˧˧/ | mɛʔ /mɛʔ/ |
| Cha | 父 /biuoʔ/ | 父 /bɨoX/ | 父 /*baʔ/ | 父 /fu˥˩/ | 父 /fu˨/ | 依爸 /i˥˥pa˥˥/ | paʔ /paʔ/ |
| Tôi | 我 /ŋɑiˀ/ | 我 /ŋɑ˧˩/ | 我 /ŋˤajʔ/ | 我 /ŋɔ˧˩/ | 我 /ŋɔ˩˧/ | 我 /ŋuɑi˧/ | oh /ʔoh/ |
| Bạn | 汝 /ȵɑˀ/ | 汝 /ɲɨə˧˩/ | 汝 /naʔ/ | 汝 /ʐiə˧˩/ | 汝 /jyː˩˧/ | 汝 /ny˧/ | meh /meh/ |
| Tên | 名 /mieŋ/ | 名 /miɛjŋ˧/ | 名 /meŋ/ | 名 /miajŋ˧/ | 名 /mɪŋ˨˩/ | 名 /miaŋ˥˧/ | cmɔh /cmɔːh/ |
| Mắt | 目 /miuk/ | 目 /muk/ | 目 /*C.muk/ | 目 /məwk/ | 目 /mʊk˨/ | 目 /muʔ˨˦/ | mɔt /mɔt/ |
| Tay | 手 /ɕiuʔ/ | 手 /ɕɨuX/ | 手 /*n̥uʔ/ | 手 /ʂou˧˩˧/ | 手 /sɐu˧˥/ | 手 /tsʰiu˧˩/ | tiʔ /tiʔ/ |
| Tim | 心 /siəm/ | 心 /sim/ | 心 /*səm/ | 心 /sim/ | 心 /sɐm˥/ | 心 /siŋ˥˥/ | kɛm /kɛm/ |
| Yêu | 愛 /ʔɑːi/ | 愛 /ʔɑiH/ | 愛 /*qˤəps/ | 愛 /ai˥˩/ | 愛 /ɔi˧/ | 爱 /ai˨˩˧/ | kraʔ /kraʔ/ |
| Cây | 木 /muok/ | 木 /muk/ | 木 /*C.mˤok/ | 木 /mu˥˩/ | 木 /mʊk˨/ | 树 /tsʰiu˧˧/ | tɔn /tɔn/ |
| Nhà | 屋 /ʔuok/ | 屋 /ʔuk/ | 室 /*s.tit/ | 屋 /u˥/ | 屋 /ʊk˥/ | 厝 /tsʰuo˧˧/ | tu /tu/ |
| Chó | 犬 /kʰiuɛn/ | 犬 /kʰiuɛnX/ | 犬 /*kʷʰˤinʔ/ | 犬 /kʰɥɛn˧˩˧/ | 犬 /hyn˧˥/ | 狗 /kau˧˩/ | cɛn /tɕɛn/ |
| Mèo | 貓 /mau/ | 貓 /mæw/ | — /—/ | 貓 /mau˧˥/ | 貓 /mau˥/ | 猫 /ma˥˥/ | meo /meo/ |
| Ăn | 食 /ʑiək/ | 食 /ʑik/ | 食 /*mə.lək/ | 食 /ʂʐ˧˥/ | 食 /sɪk˨/ | 食 /sieʔ˨˦/ | ʔiʔ /ʔiʔ/ |
| Uống | 飲 /ʔiəm/ | 飲 /ʔimX/ | 飲 /*qrəmʔ/ | 飲 /jin˧˩˧/ | 飲 /jɐm˧˥/ | 啜 /tsoʔ˨˦/ | ʔaa /ʔaː/ |
| Một | 一 /ʔiit/ | 一 /ʔit/ | 一 /*ʔit/ | 一 /i˥/ | 一 /jɐt˥/ | 一 /suoʔ˨˦/ | mɔy /mɔi/ |
| Hai | 二 /ȵis/ | 二 /ȵʑi˥˩/ | 二 /nijs/ | 二 /ʐɿ˥˩/ | 二 /jiː˨/ | 二 /nɛi˨˦˨/ | bɛr /bɛːr/ |
| Xin chào | 萬福 /miuɑn piuk/ | 萬福 /mʉɐnH piuk/ | — /—/ | 萬福 /wan˥˩fu˧˥/ | 萬福 /man˨ fʊk˥/ | 汝好 /ny˧˧ho˧˧/ | hahɔ /haho/ |
| Cảm ơn | 謝 /ziɛ/ | 謝 /ziɛH/ | 謝 /*s.ɢAk-s/ | 謝 /ɕjɛ˥˩/ | 謝 /tsɛ˨/ | 谢谢 /sia˧˧sia˧˧/ | knɔŋ /knoŋ/ |
| Tốt | 善 /dʑiɛn/ | 善 /dʑiɛnX/ | 好 /*qʰˤuʔ/ | 善 /ʂan˥˩/ | 善 /sin˨/ | 好 /ho˧˩/ | laʔ /laʔ/ |
| Máy tính | 籌 /ɖu/ | 籌 /ɖɨu/ | 籌 /dru/ | 算盤 /suanpʰuan/ | 算盤 /syːn˧pʰuːn˨˩/ | 电脑 /tiɛŋ˨˦˨nɔ˧˧/ | — |
| Sushi | 鮓 /tʂraʔ/ | 鮓 /tʂaɨʔ/ | 鮓 /tsˤraʔ/ | 鮓 /tʂaːʔ/ | 鮓 /tsaː˧˥/ | 寿司 /siɛu˨˦˨sy˥˥/ | — |
So sánh trật tự từ
So sánh với các ngôn ngữ lớn trên thế giới
So sánh với các ngôn ngữ có quan hệ gần gũi
So sánh âm Hán tự
So sánh với các ngôn ngữ Sinitic (Old Chinese) liên quan
| Chữ Hán | Tiếng Trung (Hán đại) | Tạng-Miến nguyên thủy | Proto-Sino-Tibetan | Proto-Hmong-Mien | Proto-Austroasiatic | Nhật Bản nguyên thủy | Tiếng Hàn (CHDCND Triều Tiên) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *ʔi[t] /*ʔi[t]/ | — | *dyiək /*dyiək/ | *ʔɨ /*ʔɨ/ | *muəjʔ /*muəjʔ/ | *pitə-tu /*pitə-tu/ | il /il/ |
| 二 | *ni[j]-s /*ni[j]-s/ | *g-nis /*g-nis/ | *nĭy /*nĭy/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ | *ɓaːr /*ɓaːr/ | *puta /*puta/ | i /i/ |
| 三 | *s.rum /*s.rum/ | *g-sum /*g-sum/ | *sɨm /*sɨm/ | *pjɔu /*pjɔu/ | *peːʔ /*peːʔ/ | *mi /*mi/ | sam /sam/ |
| 四 | *s.li[j]-s /*s.li[j]-s/ | *b-ləy /*b-ləy/ | *lĭy /*lĭy/ | *plei /*plei/ | *puənʔ /*puənʔ/ | *jə /*jə/ | sa /sa/ |
| 五 | *C.ŋˤaʔ /*C.ŋˤaʔ/ | b- 形*b-ŋa /*b-ŋa/l- 形*l-ŋa /*l-ŋa/ | *ŋāH /*ŋāH/ | *prja /*prja/ | — | *itu /*itu/ | o /o/ |
| 六 | *k.ruk /*k.ruk/ | *d-k-ruk /*d-k-ruk/ | *rŭk /*rŭk/ | *kruk /*kruk/ | *pruʔ /*pruʔ/ | *mu /*mu/ | ryuk /ɾjuk̚/ |
| 七 | *[tsʰ]i[t] /*[tsʰ]i[t]/ | — | *(s-)nĭt /*(s-)nĭt/ | — | *pɔh /*pɔh/ | *nana /*nana/ | ch'il /tsʰil/ |
| 八 | *pˤret /*pˤret/ | *b-r-gyat 形*b-r-gyat /*b-r-gyat/*b-g-ryat 形*b-g-ryat /*b-g-ryat/ | *ryēt /*ryēt/ | — | *tNɕaːm /*tɲcaːm/ | *ja /*ja/ | p'al /pʰal/ |
| 九 | *[k]uʔ /*[k]uʔ/ | *d-kəw /*d-kəw/ | *kwɨH /*kwɨH/ | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ | — | *kəkənə /*kəkənə/ | ku /ku/ |
| 十 | *t.[g]əp /*t.[g]əp/ | — | *k(ʰ)ĭp /*k(ʰ)ĭp/ | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ | — | *təwə /*təwə/ | sip /ɕip̚/ |
| 日 | *C.nik /*C.nik/ | *nəy /*nəy/ | *nĭy /*nĭy/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ | *tŋiːʔ /*tŋiːʔ/ | *pi /*pi/ | il /il/ |
| 月 | *[ŋ]ʷat /*[ŋ]ʷat/ | s- 形*s-la /*s-la/g- 形*g-la /*g-la/ | *(s-)lăH /*(s-)lăH/ | *hlaH /*hlaH/ | *kVcaːj /*kəcaːj/ | *tukuy /*tukui/ | wŏl /wʌl/ |
| 山 | *s-ŋrar /*s-ŋrar/ | *r-i /*r-i/ | — | — | — | *jama /*jama/ | san /san/ |
| 水 | *s.turʔ /*s.turʔ/ | — | *tujʔ /*tujʔ/ | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ | *ɗaːk /*ɗaːk/ | *mintu /*mintu/ | su /su/ |
| 火 | *[qʷʰ]ˤəjʔ /*[qʷʰ]ˤəjʔ/ | *mey /*mey/ | — | — | *ʔuːs /*ʔuːs/ | *poy /*poi/ | hwa /hwa/ |
| 木 | *C.mˤok /*C.mˤok/ | — | *sĭŋ /*sĭŋ/ | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ | *ɟɕɨːʔ /*ɟcɨːʔ/ | *kəy /*kəi/ | mok /mok̚/ |
| 土 | *tʰˤaʔ /*tʰˤaʔ/ | — | *ƛăy /*ƛăy/ | — | *teːʔ /*teːʔ/ | *tuti /*tuti/ | t'o /tʰo/ |
| 天 | *l̥ˤi[n] /*l̥ˤi[n]/ | — | — | — | — | *ama /*ama/ | ch'ŏn /tsʰʌn/ |
| 地 | *[l]ˤej-s /*lˤej-s/ | — | *ƛăy /*ƛăy/ | — | *teːʔ /*teːʔ/ | — | chi /tsi/ |
| 海 | *m̥ˤəʔ /*m̥ˤəʔ/ | — | — | — | — | *umi /*umi/ | hae /hɛ/ |
| 龍 | *[mə]-roŋ /*[mə]-roŋ/ | — | — | — | — | — | ryong /ɾjoŋ/ |
| 虎 | *qʰˤraʔ /*qʰˤraʔ/ | — | — | *tsjɔB /*tsjɔB/ | *klaːʔ /*klaːʔ/ | — | ho /ho/ |
| 犬 | *[k]ʷʰˤenʔ /*[k]ʷʰˤenʔ/ | *kʷəy /*kʷəy/ | — | *qluwX /*qluwX/ | *cɔʔ /*cɔʔ/ | *enu /*enu/ | kyŏn /kjʌn/ |
| 馬 | *mˤraʔ /*mˤraʔ/ | — | — | *mjænB /*mjænB/ | — | — | ma /ma/ |
| 鳥 | *tˤiwʔ /*tˤiwʔ/ | — | — | *m-nɔk /*m-nɔk/ | *ciːm /*ciːm/ | *təri /*təri/ | cho /tso/ |
| 魚 | *[ŋ]a /*[ŋ]a/ | *ŋ(y)a /*ŋ(y)a/ | — | *mbrəuX /*mbrəuX/ | *kaʔ /*kaʔ/ | *iwo /*iwo/ | ŏ /ʌ/ |
| 牛 | *[ŋ]ʷə /*[ŋ]ʷə/ | — | — | — | — | *usi /*usi/ | u /u/ |
| 羊 | *ɢaŋ /*ɢaŋ/ | — | — | — | — | — | yang /jaŋ/ |
| 貓 | *C.mˤraw /*C.mˤraw/ | — | — | — | — | — | myo /mjo/ |
| 人 | *ni[ŋ] /*ni[ŋ]/ | *r-mi(y) /*r-mi(y)/ | *mĭ /*mĭ/ | *lan /*ʔja/ | *kmiː /*kmiː/ | *pitə /*pitə/ | in /in/ |
| 手 | *n̥uʔ /*n̥uʔ/ | l- 形*l(y)ak /*l(y)ak/d- 形*dyak /*dyak/ | — | — | *tiːʔ /*tiːʔ/ | *ta /*ta/ | su /su/ |
| 足 | *[ts]ok /*[ts]ok/ | — | — | — | *ɟəːŋ /*ɟəːŋ/ | *asi /*asi/ | chok /tsok̚/ |
| 目 | *C.muk /*C.muk/ | *s-mik 形*s-mik /*s-mik/*s-myak 形*s-myak /*s-myak/ | — | — | *mat /*mat/ | *ma /*ma/ | mok /mok̚/ |
| 耳 | *C.nəʔ /*C.nəʔ/ | *r-na /*r-na/ | — | — | *ktɔːr /*ktɔːr/ | *mimi /*mimi/ | i /i/ |
| 口 | *kʰˤ(r)oʔ /*kʰˤ(r)oʔ/ | — | — | — | — | *kutuy /*kutui/ | ku /ku/ |
| 頭 | *[m-t]ˤo /*[m-t]ˤo/ | — | — | *S-phreiX /*S-phreiX/ | *kduəl /*kduəl/ | *kasira /*kasira/ | tu /tu/ |
| 心 | *səm /*səm/ | — | — | — | — | *kəkərə /*kəkərə/ | sim /ɕim/ |
| 血 | *m̥ˤik /*m̥ˤik/ | *s-hywəy /*s-hywəy/ | — | *ntshjamX /*ntshjamX/ | *mhaːm /*mhaːm/ | *ti /*ti/ | hyŏl /hjʌl/ |
| 肉 | *k.nuk /*k.nuk/ | *sya /*sya/ | — | — | *sɔc /*sɔc/ | *sisi /*sisi/ | yuk /juk̚/ |
| 上 | *daŋʔ-s /*daŋʔ-s/ | — | — | — | — | *upəy /*upəi/ | sang /saŋ/ |
| 下 | *gˤraʔ /*gˤraʔ/ | — | — | — | — | *sita /*sita/ | ha /ha/ |
| 中 | *truŋ /*truŋ/ | — | — | — | — | *naka /*naka/ | chung /tsuŋ/ |
| 中 | *truŋ-s /*truŋ-s/ | — | — | — | — | *atar- /*atar-/ | chung /tsuŋ/ |
| 央 | *ʔaŋ /*ʔaŋ/ | — | — | — | — | — | ang /aŋ/ |
| 左 | *[ts]ˤajʔ /*[ts]ˤajʔ/ | — | — | — | — | *pintari /*pintari/ | chwa /tswa/ |
| 右 | *[ɢ]ʷəʔ /*[ɢ]ʷəʔ/ | — | — | — | — | *minkiri /*minkiri/ | u /u/ |
| 東 | *tˤoŋ /*tˤoŋ/ | — | — | — | — | *pinkasi /*pinkasi/ | tong /toŋ/ |
| 西 | *s-nˤər /*s-nˤər/ | — | — | — | — | *nisi /*nisi/ | sŏ /sʌ/ |
| 南 | *nˤəm /*nˤəm/ | — | — | — | — | *minami /*minami/ | nam /nam/ |
| 北 | *pˤək /*pˤək/ | — | — | — | — | *kita /*kita/ | puk /puk̚/ |
| 行 | *Cə-[g]ˤraŋ /*Cə-[g]ˤraŋ/ | — | — | — | *cuːr /*cuːr/ | *ik- /*ik-/ | haeng /hɛŋ/ |
| 行 | *[g]ˤraŋ /*[g]ˤraŋ/ | — | — | — | *cuːr /*cuːr/ | *okonap- /*okonap-/ | hang /haŋ/ |
| 来 | *mə.rˤək /*mə.rˤək/ | — | — | — | — | *kə- /*kə-/ | rae /ɾɛ/ |
| 去 | *[k]ʰ(r)ap-s /*[k]ʰ(r)ap-s/ | — | — | — | — | — | kŏ /kʌ/ |
| 見 | *[k]ˤen-s /*[k]ˤen-s/ | — | — | — | — | *mi- /*mi-/ | kyŏn /kjʌn/ |
| 聞 | *mu[n] /*mu[n]/ | — | — | — | — | *kik- /*kik-/ | mun /mun/ |
| 食 | *mə-lək /*mə-lək/ | *dzya /*dzya/ | *ʒʰa /*ʒʰa/ | — | *ca(ː)ʔ /*caːʔ/ | *kup- /*kup-/ | sik /ɕik̚/ |
| 飲 | *q(r)[u]mʔ /*q(r)[u]mʔ/ | — | *dʰɨn /*dʰɨn/ | — | *ʔɔːk /*ʔɔːk/ | *nəm- /*nəm-/ | ŭm /ɯm/ |
| 走 | *[ts]ˤoʔ /*[ts]ˤoʔ/ | — | — | — | — | *pasir- /*pasir-/ | chu /tsu/ |
| 坐 | *[dz]ˤo[j]ʔ /*[dz]ˤo[j]ʔ/ | — | *tūŋ /*tūŋ/ | — | *ŋkuːʔ /*ŋkuːʔ/ | — | chwa /tswa/ |
| 立 | *k.rəp /*k.rəp/ | — | *g-ryəp /*ryəp/ | — | *cɔŋ /*cɔŋ/ | *tat- /*tat-/ | rip /ɾip̚/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.