日本祖語
Nhật Bản nguyên thủy
Japonic (proto)
Proto-Japonic là ngôn ngữ tổ chung tái dựng của ngữ hệ Nhật-Lưu Cầu, gồm tiếng Nhật cổ và Proto-Ryukyu. Niên đại khoảng 1000 TCN đến 300 SCN, trước khi nhà nước Yamato hình thành, được cho là theo văn hóa lúa nước Yayoi từ bán đảo Triều Tiên vào quần đảo Nhật Bản. Tái dựng chuẩn Frellesvig & Whitman (2008) giả định hệ sáu nguyên âm (*a *i *e *ə *o *u) với song nguyên âm thứ sinh *ui, *əi để giải thích tám nguyên âm của tiếng Nhật cổ.
Nơi được sử dụng
Cách đọc chữ Hán trong Nhật Bản nguyên thủy
| Chữ Hán | Nghĩa | Âm đọc | Dạng viết | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *pitə-tu | /*pitə-tu/ | |
| 二 | two | *puta | /*puta/ | |
| 三 | three | *mi | /*mi/ | |
| 四 | four | *jə | /*jə/ | |
| 五 | five | *itu | /*itu/ | |
| 六 | six | *mu | /*mu/ | |
| 七 | seven | *nana | /*nana/ | |
| 八 | eight | *ja | /*ja/ | |
| 九 | nine | *kəkənə | /*kəkənə/ | |
| 十 | ten | *təwə | /*təwə/ | |
| 日 | sun | *pi | /*pi/ | |
| 月 | moon | *tukuy | /*tukui/ | |
| 山 | mountain | *jama | /*jama/ | |
| 水 | water | *mintu | /*mintu/ | |
| 火 | fire | *poy | /*poi/ | |
| 木 | tree | *kəy | /*kəi/ | |
| 土 | soil | *tuti | /*tuti/ | |
| 天 | sky | *ama | /*ama/ | |
| 海 | sea | *umi | /*umi/ | |
| 犬 | dog | *enu | /*enu/ | |
| 鳥 | bird | *təri | /*təri/ | |
| 魚 | fish | *iwo | /*iwo/ | |
| 牛 | ox | *usi | /*usi/ | |
| 人 | person | *pitə | /*pitə/ | |
| 手 | hand | *ta | /*ta/ | |
| 足 | foot | *asi | /*asi/ | |
| 目 | eye | *ma | /*ma/ | |
| 耳 | ear | *mimi | /*mimi/ | |
| 口 | mouth | *kutuy | /*kutui/ | |
| 頭 | head | *kasira | /*kasira/ | |
| 心 | heart | *kəkərə | /*kəkərə/ | |
| 血 | blood | *ti | /*ti/ | |
| 肉 | meat | *sisi | /*sisi/ | |
| 上 | up | *upəy | /*upəi/ | |
| 下 | down | *sita | /*sita/ | |
| 中 | middle | *naka | /*naka/ | |
| 中 | hit | *atar- | /*atar-/ | |
| 左 | left | *pintari | /*pintari/ | |
| 右 | right | *minkiri | /*minkiri/ | |
| 東 | east | *pinkasi | /*pinkasi/ | |
| 西 | west | *nisi | /*nisi/ | |
| 南 | south | *minami | /*minami/ | |
| 北 | north | *kita | /*kita/ | |
| 行 | go | *ik- | /*ik-/ | |
| 行 | row | *okonap- | /*okonap-/ | |
| 来 | come | *kə- | /*kə-/ | |
| 見 | see | *mi- | /*mi-/ | |
| 聞 | hear | *kik- | /*kik-/ | |
| 食 | eat | *kup- | /*kup-/ | |
| 飲 | drink | *nəm- | /*nəm-/ | |
| 走 | run | *pasir- | /*pasir-/ | |
| 立 | stand | *tat- | /*tat-/ |
Nguồn
- Frellesvig & Whitman 2008
- Vovin 2010
- Pellard 2015
So sánh âm Hán tự
So sánh với các ngôn ngữ Japonic (proto) liên quan
| Chữ Hán | Nhật Bản nguyên thủy | Huấn độc (âm Nhật bản địa) | Tungus nguyên thủy | Triều Tiên nguyên thủy | Mông Cổ nguyên thủy | Tạng-Miến nguyên thủy | Hmong-Mien nguyên thủy |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *pitə-tu /*pitə-tu/ | hito /çito/ | *əmun /*əmun/ | *hʌtan /*hʌtan/ | *nigen /*niɡen/ | — | *ʔɨ /*ʔɨ/ |
| 二 | *puta /*puta/ | futa /ɸɯta/ | *dʒuər /*d͡ʒuər/ | *tupɨr /*tupɨɾ/ | *qoyar /*qojar/ | *g-nis /*g-nis/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ |
| 三 | *mi /*mi/ | mi /mi/ | *ilan /*ilan/ | *seki /*seki/ | *gurba(n) /*gurban/ | *g-sum /*g-sum/ | *pjɔu /*pjɔu/ |
| 四 | *jə /*jə/ | yo /jo/ | *dügin /*dyɡin/ | *neki /*neki/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | *b-ləy /*b-ləy/ | *plei /*plei/ |
| 五 | *itu /*itu/ | itsu /it͡sɯ/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | *tasəs /*tasəs/ | *tabu(n) /*tabun/ | b- 形*b-ŋa /*b-ŋa/l- 形*l-ŋa /*l-ŋa/ | *prja /*prja/ |
| 六 | *mu /*mu/ | mu /mɯ/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | *jəsəs /*jəsəs/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | *d-k-ruk /*d-k-ruk/ | *kruk /*kruk/ |
| 七 | *nana /*nana/ | nana /nana/ | *nadan /*nadan/ | *nirkup /*niɾkup/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | — | — |
| 八 | *ja /*ja/ | ya /ja/ | *dʒapkun /*d͡ʒapkun/ | *jətərp /*jətəɾp/ | *nayima(n) /*najiman/ | *b-r-gyat 形*b-r-gyat /*b-r-gyat/*b-g-ryat 形*b-g-ryat /*b-g-ryat/ | — |
| 九 | *kəkənə /*kəkənə/ | kokono /kokono/ | *xəgün /*xəɡyn/ | *ahop /*ahop/ | *yersü(n) /*jersyn/ | *d-kəw /*d-kəw/ | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ |
| 十 | *təwə /*təwə/ | tō /toː/ | *dʒuwan /*d͡ʒuwan/ | *jer /*jeɾ/ | *harba(n) /*harban/ | — | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ |
| 日 | *pi /*pi/ | hi /çi/ | *siun /*siun/ | *hʌy /*hʌj/ | *naran /*naran/ | *nəy /*nəy/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ |
| 月 | *tukuy /*tukui/ | tsuki /t͡sɯki/ | *bēga /*beːɡa/ | *tʌr /*tʌɾ/ | *sara(n) /*saran/ | s- 形*s-la /*s-la/g- 形*g-la /*g-la/ | *hlaH /*hlaH/ |
| 山 | *jama /*jama/ | yama /jama/ | *xada /*xada/ | *moy /*moj/ | *agula /*aɣula/ | *r-i /*r-i/ | — |
| 水 | *mintu /*mintu/ | mizu /midzɯ/ | *mū /*muː/ | *mɨr /*mɨɾ/ | *usu(n) /*usun/ | — | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ |
| 火 | *poy /*poi/ | hi /çi/ | *tōga /*toːɡa/ | *pɨr /*pɨɾ/ | *gal /*ɡal/ | *mey /*mey/ | — |
| 木 | *kəy /*kəi/ | ki /ki/ | *mō /*moː/ | *namk /*namk/ | *modu(n) /*modun/ | — | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ |
| 土 | *tuti /*tuti/ | tsuchi /t͡sɯt͡ɕi/ | *na /*na/ | *hʌrk /*hʌɾk/ | *sirui /*siruj/ | — | — |
| 天 | *ama /*ama/ | ame /ame/ | *abka /*abka/ | *hanʌr /*hanʌɾ/ | *teŋri /*teŋri/ | — | — |
| 海 | *umi /*umi/ | umi /ɯmi/ | *lāmu /*laːmu/ | *parʌr /*paɾʌɾ/ | *dalai /*dalaj/ | — | — |
| 犬 | *enu /*enu/ | inu /inɯ/ | *ŋinda /*ŋinda/ | *kahi /*kahi/ | *noxai /*noxaj/ | *kʷəy /*kʷəy/ | *qluwX /*qluwX/ |
| 鳥 | *təri /*təri/ | tori /toɾi/ | *gasa /*ɡasa/ | *say /*saj/ | *sibawun /*sibaʊn/ | — | *m-nɔk /*m-nɔk/ |
| 魚 | *iwo /*iwo/ | sakana /sakana/ | *nimaka /*nimaka/ | *koki /*koki/ | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | *ŋ(y)a /*ŋ(y)a/ | *mbrəuX /*mbrəuX/ |
| 牛 | *usi /*usi/ | ushi /ɯɕi/ | *xuker /*xuker/ | *sjo /*sjo/ | *hüker /*hyker/ | — | — |
| 人 | *pitə /*pitə/ | hito /çito/ | *niama /*niama/ | *salʌm /*salʌm/ | *kümün /*kymyn/ | *r-mi(y) /*r-mi(y)/ | *lan /*ʔja/ |
| 手 | *ta /*ta/ | te /te/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | *son /*son/ | *gar /*ɡar/ | l- 形*l(y)ak /*l(y)ak/d- 形*dyak /*dyak/ | — |
| 足 | *asi /*asi/ | ashi /aɕi/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | *par /*paɾ/ | *köl /*kœl/ | — | — |
| 目 | *ma /*ma/ | me /me/ | *jāsa /*jaːsa/ | *nun /*nun/ | *nidün /*nidyn/ | *s-mik 形*s-mik /*s-mik/*s-myak 形*s-myak /*s-myak/ | — |
| 耳 | *mimi /*mimi/ | mimi /mimi/ | *sēn /*seːn/ | *kuy /*kuj/ | *cikin /*tʃikin/ | *r-na /*r-na/ | — |
| 口 | *kutuy /*kutui/ | kuchi /kɯt͡ɕi/ | *amŋa /*amŋa/ | *ip /*ip/ | *aman /*aman/ | — | — |
| 頭 | *kasira /*kasira/ | atama /atama/ | *dil /*dil/ | *məri /*məɾi/ | *terixün /*terixyn/ | — | *S-phreiX /*S-phreiX/ |
| 心 | *kəkərə /*kəkərə/ | kokoro /kokoɾo/ | *mēwan /*meːwan/ | *mʌzʌm /*mʌzʌm/ | *jirüken /*dʒiryken/ | — | — |
| 血 | *ti /*ti/ | chi /t͡ɕi/ | *sēksə /*seːksə/ | *pih /*pih/ | *cisu(n) /*tʃisun/ | *s-hywəy /*s-hywəy/ | *ntshjamX /*ntshjamX/ |
| 肉 | *sisi /*sisi/ | — | *uldʒə /*uld͡ʒə/ | *salh /*salh/ | *mika(n) /*mikan/ | *sya /*sya/ | — |
| 上 | *upəy /*upəi/ | ue /ɯe/ | *ugi /*uɡi/ | *uh /*uh/ | *degere /*deɡere/ | — | — |
| 下 | *sita /*sita/ | shita /ɕita/ | *xərgi /*xərɡi/ | *arʌy /*aɾʌj/ | *doxora /*doxora/ | — | — |
| 中 | *naka /*naka/ | naka /naka/ | *dulin /*dulin/ | *kawɨn /*kawɨn/ | *dumda /*dumda/ | — | — |
| 中 | *atar- /*atar-/ | ataru /ataɾɯ/ | *dulin /*dulin/ | *mac- /*mat͡s-/ | *dumda /*dumda/ | — | — |
| 左 | *pintari /*pintari/ | hidari /çidaɾi/ | *dʒəgün /*d͡ʒəɡyn/ | *oyn /*ojn/ | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | — |
| 右 | *minkiri /*minkiri/ | migi /migi/ | *aŋān /*aŋaːn/ | *parʌn /*paɾʌn/ | *baragun /*baraɣun/ | — | — |
| 東 | *pinkasi /*pinkasi/ | higashi /çigaɕi/ | — | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | — |
| 西 | *nisi /*nisi/ | nishi /niɕi/ | — | — | *baragun /*baraɣun/ | — | — |
| 南 | *minami /*minami/ | minami /minami/ | — | — | *emüne /*emyne/ | — | — |
| 北 | *kita /*kita/ | kita /kita/ | — | — | *hoyitu /*hojitu/ | — | — |
| 行 | *ik- /*ik-/ | iku /ikɯ/ | *jabu- /*jabu-/ | *ka- /*ka-/ | *yabu- /*jabu-/ | — | — |
| 行 | *okonap- /*okonap-/ | — | *ŋənə- /*ŋənə-/ | *hʌ- /*hʌ-/ | *yabu- /*jabu-/ | — | — |
| 来 | *kə- /*kə-/ | kuru /kɯɾɯ/ | *əmə- /*əmə-/ | *o- /*o-/ | *ire- /*ire-/ | — | — |
| 見 | *mi- /*mi-/ | miru /miɾɯ/ | *ičə- /*it͡ʃə-/ | *po- /*po-/ | *üje- /*ydʒe-/ | — | — |
| 聞 | *kik- /*kik-/ | kiku /kikɯ/ | *dōldi- /*doːldi-/ | *tɨr- /*tɨɾ-/ | *sonos- /*sonos-/ | — | — |
| 食 | *kup- /*kup-/ | kuu /kɯɯ/ | *dʒəp- /*d͡ʒəp-/ | *mək- /*mək-/ | *ide- /*ide-/ | *dzya /*dzya/ | — |
| 飲 | *nəm- /*nəm-/ | nomu /nomɯ/ | *umī- /*umiː-/ | *mas- /*mas-/ | *uxu- /*uxu-/ | — | — |
| 走 | *pasir- /*pasir-/ | hashiru /haɕiɾɯ/ | *tuksa- /*tuksa-/ | *tʌt- /*tʌt-/ | *güyü- /*ɡyjy-/ | — | — |
| 立 | *tat- /*tat-/ | tatsu /tat͡sɯ/ | *ili- /*ili-/ | *se- /*se-/ | *bos- /*bos-/ | — | — |
Trang 1/6
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.