कुल्लूई
Tiếng Kullui
hệ Ấn-Âu
Tiếng Kullui (Kullavi, "ngôn ngữ của Kullu") là một ngôn ngữ Ấn-Arya thuộc nhánh Pahari Tây của Thung lũng Kullu ở Himachal Pradesh, Ấn Độ. Thung lũng Kullu nổi tiếng với lễ hội Dussehra (một trong những lễ hội lớn nhất Ấn Độ), cung điện Naggar của các Raja Kullu, và suối nước nóng Manikaran linh thiêng đối với các tín đồ hành hương Sikh và Hindu. Tiếng Kullui là một phần của chuỗi phương ngữ Pahari Tây trải dài từ Kashmir đến Garhwal, với khả năng thông hiểu lẫn nhau giảm dần theo khoảng cách. Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Kullui có những đặc điểm của Pahari Tây (hệ thống nguyên âm, trật tự SOV, hậu giới từ) nhưng đã chịu ảnh hưởng nặng nề của tiếng Hindi qua giáo dục và truyền thông; những người nói trẻ tuổi ngày càng thiên về tiếng Hindi. Cuộc điều tra dân số Ấn Độ năm 2011 ghi nhận 196.295 người nói tiếng Kullui, nhưng việc phục hồi văn hóa thông qua Hội Văn hóa Kullu nhằm duy trì việc sử dụng trong văn học.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Kullui
Nước
पाणी
/paːɳiː/
Lửa
आग
/aːɡ/
Mặt trời
सूरज
/suːɾədʒ/
Mặt trăng
चांद
/tʃãːd/
Sao
तारा
/t̪aːra/
Mẹ
आमा
/aːma/
Cha
बाबा
/baːba/
Tôi
हौं
/hãũ/
Bạn
तू
/tu/
Tên
नां
/nãː/
Mắt
आँख
/ãːkʰ/
Tay
हाथ
/haːtʰ/
Tim
मन
/mən/
Yêu
प्यार
/pjaːɾ/
Cây
रूख
/ɾuːkʰ/
Nhà
घर
/ɡʱəɾ/
Chó
कुकर
/kukəɾ/
Mèo
बिल्ली
/bilːiː/
Ăn
खाणु
/kʰaːɳu/
Uống
पीणु
/piːɳu/
Một
एक
/ek/
Hai
दो
/d̪o/
Xin chào
राम राम
/ɾaːm ɾaːm/
Cảm ơn
धन्यवाद
/dʱənjəʋaːd/
Tốt
भलो
/bʱəlo/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Indo-European liên quan
| Nghĩa | Tiếng Kullui | Tiếng Lambadi | Tiếng Bhojpuri | Tiếng Dotyali | Tiếng Haryana | Tiếng Marwari | Tiếng Kumaon |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | पाणी /paːɳiː/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पाणी /paːɳiː/ | पाणी /paːɳiː/ | पाणि /paːɳi/ |
| Lửa | आग /aːɡ/ | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡɪ/ | आगो /aːɡo/ | आग /aːɡ/ | आग /aːɡ/ | आग /aːɡ/ |
| Mặt trời | सूरज /suːɾədʒ/ | सुरज /suɾədʒ/ | सूरज /suːɾədʒ/ | सूर्य /suːɾjə/ | सूरज /suːɾədʒ/ | सूरज /suːɾədʒ/ | स्यू /sjuː/ |
| Mặt trăng | चांद /tʃãːd/ | चांद /tʃãːd/ | चाँद /tʃãːd/ | जून /dʒun/ | चांद /tʃãːd/ | चांद /tʃãːd/ | ज्यू /dʒjuː/ |
| Sao | तारा /t̪aːra/ | तारो /t̪aːro/ | तारा /taːɾaː/ | तारा /t̪aːra/ | तारा /taːɾaː/ | तारो /taːro/ | तारा /taːɾaː/ |
| Mẹ | आमा /aːma/ | मा /maː/ | माई /maːiː/ | आमा /aːmaː/ | माई /maːiː/ | मा /maː/ | ईजा /iːdʒaː/ |
| Cha | बाबा /baːba/ | बाप /baːp/ | बाबू /baːbuː/ | बाजी /baːdʒiː/ | बापू /baːpuː/ | बाप /baːp/ | बाबू /baːbuː/ |
| Tôi | हौं /hãũ/ | हूं /hũː/ | हम /ɦəm/ | मु /mu/ | मैं /mɛ̃ː/ | म्हैं /mʱɛ̃/ | मैं /mɛ̃ː/ |
| Bạn | तू /tu/ | तू /t̪u/ | तू /tu/ | तु /tu/ | तू /tuː/ | थूं /tʰũ/ | तू /tu/ |
| Tên | नां /nãː/ | नाव /naːʋ/ | नाम /naːm/ | नाउँ /nãũ/ | नाम /naːm/ | नाम /naːm/ | नाम /naːm/ |
| Mắt | आँख /ãːkʰ/ | आंख /ãːkʰ/ | आँख /ãːkʰ/ | आँखि /ãːkʰi/ | आख /aːkʰ/ | आंख /aːŋkʰ/ | आँख /aːŋkʰ/ |
| Tay | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हात /haːt/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ |
| Tim | मन /mən/ | मन /mən/ | दिल /dɪl/ | हृदय /ɦridəj/ | दिल /dɪl/ | हियो /hijo/ | मन /mən/ |
| Yêu | प्यार /pjaːɾ/ | प्रेम /pɾem/ | प्यार /pjaːɾ/ | प्रेम /preːm/ | मोहब्बत /mohabːət/ | मया /məjaː/ | प्यार /pjaːr/ |
| Cây | रूख /ɾuːkʰ/ | पेड़ /peːɽ/ | पेड़ /peɽ/ | रूख /ɾuːkʰ/ | पेड़ /peːɽ/ | रूख /ɾuːkʰ/ | रूख /ɾuːkʰ/ |
| Nhà | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱar/ |
| Chó | कुकर /kukəɾ/ | कुत्ता /kutːaː/ | कुकुर /kukuɾ/ | कुकुर /kukuɾ/ | कुत्ता /kutːaː/ | कुत्तो /kutːo/ | कुकुर /kukur/ |
| Mèo | बिल्ली /bilːiː/ | बिल्ली /bilːiː/ | बिलाड़ी /bɪlaːɽiː/ | बिरालो /biɾaːlo/ | बिल्ली /bɪlːiː/ | मीनी /miːniː/ | बिराव /biraːʋ/ |
| Ăn | खाणु /kʰaːɳu/ | खा /kʰaː/ | खाए /kʰaːe/ | खानु /kʰaːnu/ | खाणा /kʰaːɳaː/ | खाणो /kʰaːɳo/ | खाण /kʰaːɳ/ |
| Uống | पीणु /piːɳu/ | पी /piː/ | पिए /pɪe/ | पिउनु /piunu/ | पीणा /piːɳaː/ | पीणो /piːɳo/ | पीण /piːɳ/ |
| Một | एक /ek/ | एक /ek/ | एक /ek/ | एक /ek/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ |
| Hai | दो /d̪o/ | दो /d̪o/ | दू /duː/ | दुई /d̪ui/ | दो /do/ | बे /be/ | दुई /dui/ |
| Xin chào | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | प्रणाम /pɾəɳaːm/ | नमस्कार /nəməskaːɾ/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | खम्मा घणी /kʰəmːaː ɡʱəɳiː/ | ज्यू नमस्कार /dʒjuː nəməskaːr/ |
| Cảm ơn | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| Tốt | भलो /bʱəlo/ | अच्छो /ətʃʰo/ | नीक /niːk/ | राम्रो /ɾaːmɾo/ | चोखा /tʃoːkʰaː/ | बढ़िया /bəɽʱijaː/ | ठीक /ʈʰiːk/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.