Dogosò

Kidonno So

Niger-Kongo

FamiliaNiger-Kongo Wasemaji~50K (katika hatari) HatiKilatini NchiMali (mkoa wa Mopti) Lugha rasmiMali (lugha ya taifa inayotambuliwa sambamba na Kibambara, Bobo, Bozo and Dogon) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3ddn

Donno So (pia huitwa Tomo Kan Dogon) ni lugha ya Kidogon ya familia ya Niger-Congo, inayozungumzwa na watu wapatao 50,000 katika eneo la Mopti nchini Mali kando ya genge la Bandiagara. Watu wa Dogon ni mashuhuri kimataifa kwa makazi yao yaliyojengwa kwenye majabali kando ya genge la Bandiagara lenye urefu wa kilomita 150, kwa kosmolojia yao ya jadi iliyofafanuliwa kwa undani (iliyohifadhiwa kwa wingi na mtaalamu wa anthropolojia Mfaransa Marcel Griaule katikati ya karne ya 20, ingawa ethnografia yake sasa huonwa kuwa ya kubuni kwa sehemu), na kwa tamaduni zao za kipekee za ngoma za vinyago kwa ajili ya matambiko ya mazishi ya Dama. Kiisimu, familia ya Dogon ni ndogo na ya kipekee, ikiwa na lugha za jadi za Kidogon zipatazo 13 zikiwemo Donno So, Toro So, Tommo So, Toro Tegu, Tomo Kan, na Jamsay; lugha hizi hazielewani kati yao licha ya ukaribu wao wa kijiografia. Lugha za Dogon huhifadhi sifa zenye umuhimu mkubwa wa kihistoria-linganishi, huku nafasi yao ndani ya Niger-Congo ikiendelea kujadiliwa.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kidonno So

Maji

di

/di/

Moto

/jɔ/

Jua

naa

/naː/

Mwezi

ele

/ele/

Nyota

tolo

/tolo/

Mama

na

/na/

Baba

ba

/ba/

Mimi

mi

/mi/

Wewe

u

/u/

Jina

boy

/bɔj/

Jicho

giré

/ɡiɾe/

Mkono

nu

/nu/

Moyo

kɛɛla

/kɛːla/

Upendo

suuli

/suːli/

Mti

ti

/ti/

Nyumba

gina

/ɡina/

Mbwa

gɛɛ

/ɡɛː/

Paka

monyi

/moɲi/

Kula

kɔɔ

/kɔː/

Kunywa

/nɔ/

Moja

tum

/tum/

Mbili

lɛy

/lɛj/

Habari

agandɛla

/aɡandɛla/

Asante

biguƞ

/biɡũ/

Nzuri

suuli

/suːli/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana

Maana Kidonno SoKidagbaniKidiiKimampruliKikabiyeKikeraKibilen
Maji di /di/ kom /kɔm/ mam /mam/ kuom /kuom/ lɩm /lɩm/ mam /mam/ አኳ /akwa/
Moto /jɔ/ buɣim /buɣim/ mvə̀ /mvə/ booma /boːma/ miŋ /miŋ/ ákə̀rə /akərə/ ላእ /laʔ/
Jua naa /naː/ wuntaŋa /wuntaŋa/ ngə̄ə̀ /ŋɡəə/ wuntiri /wuntiri/ wɩsɩ /wɩsɩ/ kêr /keːɾ/ ኤርሕ /erəħ/
Mwezi ele /ele/ goli /ɡoli/ mboɔn /mbɔɔn/ gɔoŋ /ɡɔːŋ/ fenaɣ /fenaɣ/ mə̀sə̀rə /məsərə/ ቸራ /tʃəra/
Nyota tolo /tolo/ saŋmariga /saŋmariɡa/ tewre /tewre/ ŋmariga /ŋmariɡa/ tɩɩŋa /tɪːŋa/ tùwrò /tuwro/ ኰኵብ /kʷəkʷəb/
Mama na /na/ ma /ma/ na /na/ ma /ma/ ɖoo /ɖoː/ /naː/ እና /əna/
Baba ba /ba/ ba /ba/ ba /ba/ ba /ba/ caa /caː/ /baː/ አባ /aba/
Mimi mi /mi/ mani /máni/ am /am/ mani /mani/ ma /má/ kə́ŋ /kəŋ/ አን /an/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.