Cẹn Bẹrom
Kiberom
Niger-Congo
Kiberom (jina la asili Cẹn Bẹrom, pia hujulikana kama Birom) ni lugha ya Plateau ya familia ya Niger-Kongo, izungumzwayo na takriban watu milioni 1 katika Jimbo la Plateau, Nigeria, hasa katika maeneo ya serikali ya mitaa ya Jos Kusini, Barkin Ladi, Riyom na Jos Kaskazini. Wakaberomu ni kabila kuu la asili la nyanda za juu za Jos, eneo la kuchimba bati katikati mwa Nigeria ambapo sekta ya bati ya kikoloni ya Uingereza ilianza mwanzoni mwa karne ya 20. Kiberom kina mfumo wa toni ngumu (juu/chini/inayoshuka/inayopanda) na mfumo wa upatanisho wa madarasa ya nomino tata, sifa ya familia ya Niger-Kongo.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kiberom
Maji
bí
/bi/
Moto
cá
/tʃa/
Jua
kọs
/kɔs/
Mwezi
cwèl
/tʃwel/
Mama
ne
/ne/
Baba
da
/da/
Kula
rì
/ɾi/
Kunywa
nyaŋ
/ɲaŋ/
Upendo
shìr
/ʃiɾ/
Moyo
kúgú
/kuɡu/
Mti
kàn
/kan/
Nyumba
wùm
/wum/
Mbwa
cà
/tʃa/
Paka
mìshí
/miʃi/
Mkono
kpàá
/kpaː/
Jicho
nyíí
/ɲiː/
Habari
kèèlé
/keːle/
Asante
gèyak
/ɡejak/
Moja
kòp
/kop/
Nzuri
mwa
/mwa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana
| Maana | Kiberom | Kiekpeye | Kikuna cha San Blas | Kibribri | Kishipibo-Conibo | Kiaghem | Kisandawe |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | bí /bi/ | mini /mini/ | di /di/ | díʼ /diʔ/ | jene /xene/ | mê' /meʔ/ | tsʼa /tsʼa/ |
| Moto | cá /tʃa/ | oku /oku/ | so /so/ | kö /kø/ | chii /tʃiː/ | ìmáa' /imáaʔ/ | tsʼoo /tsʼoː/ |
| Jua | kọs /kɔs/ | anwu /aŋwu/ | olo /olo/ | siwa /siwa/ | bari /bari/ | kû' /kuʔ/ | kʼɔɔ /kʼɔː/ |
| Mwezi | cwèl /tʃwel/ | onwa /oŋwa/ | nii /niː/ | tulùr /tuluɾ/ | oxe /oʃe/ | nâa' /naːʔ/ | tsoa /tsoa/ |
| Mama | ne /ne/ | nne /nːe/ | nan /nan/ | ami' /amiʔ/ | tita /tita/ | mò /mo/ | yei /jei/ |
| Baba | da /da/ | nna /nːa/ | baba /baba/ | yámi' /jamiʔ/ | papa /papa/ | tâ /ta/ | ai /ai/ |
| Kula | rì /ɾi/ | ri /ɾi/ | gunne /ɡune/ | dö' /døʔ/ | piti /piti/ | nîa /nia/ | ǁee /ǁeː/ |
| Kunywa | nyaŋ /ɲaŋ/ | ñu /ɲu/ | gobe /ɡobe/ | yök /jøk/ | xeati /ʃeati/ | nyâa /ɲaː/ | ʔee /ʔeː/ |
| Upendo | shìr /ʃiɾ/ | ihunanya /ihunaɲa/ | sabbi /sabːi/ | shkö /ʃkø/ | noi /noi/ | nkòŋ /ŋkoŋ/ | kalokisi /kalokisi/ |
| Moyo | kúgú /kuɡu/ | obi /obi/ | kurgin /kuɾɡin/ | sû' /suʔ/ | joi /xoi/ | mwâ /mwa/ | ǁʼampoo /ǁʼampoː/ |
| Mti | kàn /kan/ | osisi /osisi/ | sappi /sapːi/ | kál /kal/ | jiwi /xiwi/ | kpa' /kpaʔ/ | hetsʼee /hetsʼeː/ |
| Nyumba | wùm /wum/ | ulo /ulo/ | nega /neɡa/ | huʼ /huʔ/ | xobo /ʃobo/ | ndô /ndo/ | ge /ɡe/ |
| Mbwa | cà /tʃa/ | nkita /ŋkita/ | achu /atʃu/ | tchö' /tʃøʔ/ | ochiti /otʃiti/ | mbî /mbi/ | ǀɔɔ /ǀɔː/ |
| Paka | mìshí /miʃi/ | nwamba /ŋwamba/ | miji /midʒi/ | mishi /miʃi/ | mishi /miʃi/ | gò /ɡo/ | misho /miʃo/ |
| Mkono | kpàá /kpaː/ | aka /aka/ | arigan /aɾiɡan/ | kjö /kjø/ | mëken /mɯken/ | kwô' /kwoʔ/ | kxʼaa /kxʼaː/ |
| Jicho | nyíí /ɲiː/ | anya /aɲa/ | ibya /ibja/ | wö' /wøʔ/ | bero /bero/ | dyiá /djia/ | gaa /ɡaː/ |
| Habari | kèèlé /keːle/ | nno /nːo/ | nuedi /nweðiː/ | iri' /iɾiʔ/ | jakon raoma /xakon raoma/ | kâa' /kaːʔ/ | gabaeesa /ɡabaeːsa/ |
| Asante | gèyak /ɡejak/ | imela /imela/ | nuedi malo /nweðiː malo/ | wëʼs /wəʔs/ | gracias /ɡrasjas/ | ŋyaa' /ŋjaːʔ/ | musʼokoyo /musʼokojo/ |
| Moja | kòp /kop/ | otu /otu/ | kuenki /kweŋki/ | ètöm /etøm/ | westíora /westioɾa/ | mò /mo/ | tsʼekʼe /tsʼekʼe/ |
| Nzuri | mwa /mwa/ | oma /oma/ | nuegan /nweɡan/ | bua /bua/ | jakon /xakon/ | mwâ' /mwaʔ/ | tlʼobe /tɬʼobe/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.