Cẹn Bẹrom
Kiberom
Niger-Kongo
Kiberom (jina la asili Cẹn Bẹrom, pia hujulikana kama Birom) ni lugha ya Plateau ya familia ya Niger-Kongo, izungumzwayo na takriban watu milioni 1 katika Jimbo la Plateau, Nigeria, hasa katika maeneo ya serikali ya mitaa ya Jos Kusini, Barkin Ladi, Riyom na Jos Kaskazini. Wakaberomu ni kabila kuu la asili la nyanda za juu za Jos, eneo la kuchimba bati katikati mwa Nigeria ambapo sekta ya bati ya kikoloni ya Uingereza ilianza mwanzoni mwa karne ya 20. Kiberom kina mfumo wa toni ngumu (juu/chini/inayoshuka/inayopanda) na mfumo wa upatanisho wa madarasa ya nomino tata, sifa ya familia ya Niger-Kongo.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiberom
Maji
bí
/bi/
Moto
cá
/tʃa/
Jua
kọs
/kɔs/
Mwezi
cwèl
/tʃwel/
Nyota
taŋaten
/taŋaˈten/
Mama
ne
/ne/
Baba
da
/da/
Mimi
mé
/me/
Wewe
hó
/ho/
Jina
reza
/ˈrɛza/
Jicho
nyíí
/ɲiː/
Mkono
kpàá
/kpaː/
Moyo
kúgú
/kuɡu/
Upendo
shìr
/ʃiɾ/
Mti
kàn
/kan/
Nyumba
wùm
/wum/
Mbwa
cà
/tʃa/
Paka
mìshí
/miʃi/
Kula
rì
/ɾi/
Kunywa
nyaŋ
/ɲaŋ/
Moja
kòp
/kop/
Mbili
bà
/ba/
Habari
kèèlé
/keːle/
Asante
gèyak
/ɡejak/
Nzuri
mwa
/mwa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana
| Maana | Kiberom | Kiekpeye | Kiromani cha Vlax | Kibribri | Kizande | Hakha Chin | Kishipibo-Conibo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | bí /bi/ | mini /mini/ | pani /pani/ | díʼ /diʔ/ | ime /ime/ | ti /ti/ | jene /hene/ |
| Moto | cá /tʃa/ | oku /oku/ | jag /jaɡ/ | kö /kø/ | we /we/ | mei /mei/ | chii /tʃiː/ |
| Jua | kọs /kɔs/ | anwu /aŋwu/ | kham /kʰam/ | siwa /siwa/ | uru /uɾu/ | ni /ni/ | bari /bari/ |
| Mwezi | cwèl /tʃwel/ | onwa /oŋwa/ | čhonut /tʃʰonut/ | tulùr /tuluɾ/ | diwi /diwi/ | thla /tʰla/ | oxe /oʃe/ |
| Nyota | taŋaten /taŋaˈten/ | opipinyenye /ɔpipiˈɲeɲe/ | čerhaj /tʃerˈhaj/ | bák /bák/ | kerekuru /kɛɾɛkuɾu/ | arfi /ʔarfi/ | wishati /wiʃati/ |
| Mama | ne /ne/ | nne /nːe/ | dej /dej/ | ami' /amiʔ/ | na /na/ | nu /nu/ | tita /tita/ |
| Baba | da /da/ | nna /nːa/ | dad /dad/ | yámi' /jamiʔ/ | ba /ba/ | pa /pa/ | papa /papa/ |
| Mimi | mé /me/ | ma /ma/ | me /me/ | yeʼ /jeʔ/ | mi /mi/ | kei /kei/ | ea /ea/ |
| Wewe | hó /ho/ | yo /jo/ | tu /tu/ | beʼ /beʔ/ | mo /mo/ | nang /naŋ/ | mia /mia/ |
| Jina | reza /ˈrɛza/ | ewa /ɛˈwa/ | anav /aˈnav/ | kie /kie/ | rimo /ɾimo/ | min /min/ | jane /ˈhane/ |
| Jicho | nyíí /ɲiː/ | anya /aɲa/ | jakh /jakʰ/ | wö' /wøʔ/ | bangiri /baŋɡiɾi/ | mit /mit/ | bero /bero/ |
| Mkono | kpàá /kpaː/ | aka /aka/ | vast /vast/ | kjö /kjø/ | be /be/ | kut /kut/ | mëken /mɯken/ |
| Moyo | kúgú /kuɡu/ | obi /obi/ | ilo /ilo/ | sû' /suʔ/ | ngbaduse /ŋɡbaduse/ | lung /luŋ/ | joínti /hoˈinti/ |
| Upendo | shìr /ʃiɾ/ | ihunanya /ihunaɲa/ | kamlipe /kamˈlipe/ | shkö /ʃkø/ | kpinyemu /kpiɲemu/ | daw /daw/ | noi /noi/ |
| Mti | kàn /kan/ | osisi /osisi/ | kašt /kaʃt/ | kál /kal/ | ngua /ŋɡua/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | jiwi /xiwi/ |
| Nyumba | wùm /wum/ | ulo /ulo/ | kher /kʰer/ | huʼ /huʔ/ | bambu /bambu/ | inn /in/ | xobo /ʃobo/ |
| Mbwa | cà /tʃa/ | nkita /ŋkita/ | žukel /ʒukel/ | tchö' /tʃøʔ/ | ango /aŋɡo/ | ui /ui/ | ochiti /otʃiti/ |
| Paka | mìshí /miʃi/ | nwamba /ŋwamba/ | mačka /matʃka/ | mishi /miʃi/ | gbabo /ɡbabo/ | minu /minu/ | mishi /miʃi/ |
| Kula | rì /ɾi/ | ri /ɾi/ | xav /xav/ | dö' /døʔ/ | ri /ɾi/ | ei /ei/ | piti /piti/ |
| Kunywa | nyaŋ /ɲaŋ/ | ñu /ɲu/ | pijav /pijav/ | yök /jøk/ | mbira /mbiɾa/ | din /din/ | xeati /ʃeati/ |
| Moja | kòp /kop/ | otu /otu/ | jek /jek/ | ètöm /etøm/ | sa /sa/ | pakhat /pakʰat/ | westíora /westioɾa/ |
| Mbili | bà /ba/ | gbibo /ɡbibo/ | duj /duj/ | bö́l /bɵ́l/ | ue /uwe/ | pahnih /pahniʔ/ | rabé /ɾaˈbe/ |
| Habari | kèèlé /keːle/ | nno /nːo/ | t’aves baxtalo /tʼaves baxtalo/ | iri' /iɾiʔ/ | mo ima ya /mo ima ja/ | na dam maw /na dam maw/ | jakon raoma /xakon raoma/ |
| Asante | gèyak /ɡejak/ | imela /imela/ | najis tuke /najis tuke/ | wëʼs /wəʔs/ | oni-tambua /oni-tambua/ | ka lawm /ka lawm/ | irake /iɾake/ |
| Nzuri | mwa /mwa/ | oma /oma/ | mišto /miʃto/ | bua /bua/ | wene /wene/ | tha /tʰa/ | jakon /xakon/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.