Atala-mọ

Kidegema

Niger-Kongo

FamiliaNiger-Kongo Wasemaji~25–32K HatiKilatini NchiNigeria (Halmashauri ya Degema — miji ya Degema na Usokun-Degema, Jimbo la Rivers) Lugha rasmiHapana (Kiingereza ndiyo lugha pekee rasmi; Kidegema ni lugha ya asili ya jamii inayotambuliwa) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3deg

Kidegema (jina la asili Atala-mọ, "usemi wa Kidegema") ni lugha ya Kiedoidi ya Niger-Congo ya tawi-dogo la Delta-Edoidi, inayozungumzwa katika Eneo la Serikali za Mitaa la Bonny katika Jimbo la Rivers, Nigeria. Ikiwa imetengwa kiisimu na lugha za Kiedoidi zinazojulikana zaidi (Kiedo bin, Kiurhobo urh, Kiisoko isn) na jiografia ya mito ya Delta ya Niger, Kidegema kiko karibu zaidi na Kiengenni na Kiepie ndani ya nodi ya kitaksonomia ya Delta-Edoidi. Watu wa Degema ni wavuvi-wafanyabiashara wanaoishi kando ya mito wenye mahusiano imara ya kitamaduni na Ufalme wa kihistoria wa Bonny wa enzi ya biashara ya watumwa ya Atlantiki ya karne ya 17 hadi 19. Kidegema kina sifa za kiasili za Kiedoidi: mfumo wa toni wa kileksika, upatanisho wa ngeli ya nomino, na aina ngumu ya kishazi chenye kitenzi mwishoni. Sarufi ya marejeleo ya Kari ya 2004 ndiyo nyaraka kuu za kisasa.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kidegema

Maji

mọn

/mɔn/

Moto

ọmạrị

/ɔmaɾi/

Jua

ọvịnị

/ɔvini/

Mwezi

ọsọ

/ɔsɔ/

Nyota

esi

/esi/

Mama

inyeyẹ

/iɲɛjɛ/

Baba

etete

/etete/

Mimi

mẹ

/mɛ/

Wewe

wo

/wo/

Jina

eni

/eni/

Jicho

enẹ

/enɛ/

Mkono

ọnẹ

/ɔnɛ/

Moyo

ọkọmpọnị

/ɔkɔmpɔni/

Upendo

inyiẹna

/iɲjɛna/

Mti

eyo

/ejo/

Nyumba

ọsụnẹ

/ɔsunɛ/

Mbwa

ifụnị

/ifuni/

Paka

ọchẹ

/ɔtʃɛ/

Kula

re

/ɾe/

Kunywa

da

/da/

Moja

ọmọ

/ɔmɔ/

Mbili

eva

/eva/

Habari

amọn

/amɔn/

Asante

nani

/nani/

Nzuri

ekenẹ

/ekenɛ/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana

Maana KidegemaKiisokoKiurhoboKiyekheeKiajaKisererKiefik
Maji mọn /mɔn/ ame /ame/ ame /ame/ amen /amen/ esi /esi/ mbox /mbɔx/ mmọñ /m̩mɔŋ/
Moto ọmạrị /ɔmaɾi/ erae /eɾae/ erane /eɾane/ eria /eɾia/ ezo /ezo/ ngir /ŋɡiɾ/ ikañ /ikaŋ/
Jua ọvịnị /ɔvini/ ọvẹ /ɔvɛ/ ọvẹ /ɔvɛ/ ovan /ovan/ ewe /ewe/ naangu /naːŋɡu/ utin /utin/
Mwezi ọsọ /ɔsɔ/ ọwa /ɔwa/ emẹrẹ /emɛɾɛ/ ukpoki /ukpoki/ esun /esun/ weer /weːɾ/ ọfiọñ /ɔfiɔŋ/
Nyota esi /esi/ esi /esi/ isi /isi/ isi /isi/ ɣletivi /ɣletivi/ xôr /xɔːr/ ntantaọfiọn̄ /n̩tantaˈɔfiɔŋ/
Mama inyeyẹ /iɲɛjɛ/ oni /oni/ onie /onie/ iye /ije/ /nɔ/ yaay /jaːj/ eka /eka/
Baba etete /etete/ ọsẹ /ɔsɛ/ ọsẹ /ɔsɛ/ ada /ada/ to /to/ baay /baːj/ ete /ete/
Mimi mẹ /mɛ/ mẹ /mɛ/ mẹ /mɛ/ mẹ /mɛ/ nyɛ /ɲɛ/ mi /mi/ ami /aˈmi/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.