Kabɩyɛ
Kikabiye
Familia ya Atlantiki-Kongo (tawi la Gur, Oti-Volta ya Mashariki)
Kabiye (Kabɩyɛ) ni lugha ya Gur (Oti-Volta ya Mashariki) inayozungumzwa katika eneo la Kara kaskazini mwa Togo, ambapo watu wa Kabye ni kundi la pili kwa ukubwa la kikabila. Ikitambuliwa kama mojawapo ya lugha mbili za kitaifa za Togo pamoja na Kiewe, ina muandiko sanifu uliotengenezwa na SIL na serikali ya Togo katika miaka ya 1970. Ni lugha ya toni yenye orodha tajiri ya irabu ikijumuisha ɩ na ʋ (ikilinganishwa na /i/ na /u/).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikabiye
Maji
lɩm
/lɩm/
Moto
miŋ
/miŋ/
Jua
wɩsɩ
/wɩsɩ/
Mwezi
fenaɣ
/fenaɣ/
Nyota
tɩɩŋa
/tɪːŋa/
Mama
ɖoo
/ɖoː/
Baba
caa
/caː/
Mimi
ma
/má/
Wewe
ña
/ɲá/
Jina
hɩɖɛ
/hɪɖɛ/
Jicho
ɛsɩ
/ɛsɩ/
Mkono
nesi
/nesi/
Moyo
laŋɩyɛ
/laŋɩjɛ/
Upendo
sɔɔlɩm
/sɔːlɩm/
Mti
tɩʋ
/tɩʋ/
Nyumba
ɖɩɣa
/ɖɩɣa/
Mbwa
hayʋ
/hajʋ/
Paka
takpaŋ
/takpaŋ/
Kula
tɔɔ
/tɔː/
Kunywa
ñɔɔ
/ɲɔː/
Moja
kʋyʋmaɣ
/kʋjʋmaɣ/
Mbili
naalɛ
/naːlɛ/
Habari
ndɩ na
/ndɩ na/
Asante
agɔndɩ
/aɡɔndɩ/
Nzuri
ɖeu
/ɖeu/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Gur, Eastern Oti-Volta) zinazohusiana
| Maana | Kikabiye | Kikhmu | Kimalayalamu | Kikannada | Kidonno So | Kiodia | Kiparauk Wa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | lɩm /lɩm/ | ɔm /ʔɔm/ | വെള്ളം /ʋeɭːəm/ | ನೀರು /niːɾu/ | di /di/ | ପାଣି /paːɳi/ | tʃɔː /tʃɔː/ |
| Moto | miŋ /miŋ/ | ʔus /ʔus/ | തീ /tiː/ | ಬೆಂಕಿ /beŋkɪ/ | yɔ /jɔ/ | ନିଆଁ /niãː/ | miː /miː/ |
| Jua | wɩsɩ /wɩsɩ/ | maŋ /maŋ/ | സൂര്യൻ /suːɾjən/ | ಸೂರ್ಯ /suːɾjə/ | naa /naː/ | ସୂର୍ଯ୍ୟ /suːɾjɔ/ | waː /waː/ |
| Mwezi | fenaɣ /fenaɣ/ | kee /keː/ | ചന്ദ്രൻ /tʃəndɾən/ | ಚಂದ್ರ /tʃəndɾə/ | ele /ele/ | ଚନ୍ଦ୍ର /tʃɔndɾɔ/ | lɔː /lɔː/ |
| Nyota | tɩɩŋa /tɪːŋa/ | sənʔaang /sənʔaːŋ/ | നക്ഷത്രം /nakʂat̪ram/ | ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂat̪ra/ | tolo /tolo/ | ତାରା /taɾa/ | si-ngai /sŋaɪ/ |
| Mama | ɖoo /ɖoː/ | mɔɔʔ /mɔːʔ/ | അമ്മ /əmːə/ | ಅಮ್ಮ /əmːə/ | na /na/ | ମା /maː/ | maː /maː/ |
| Baba | caa /caː/ | ʔaaʔ /ʔaːʔ/ | അച്ഛൻ /ətʃːʰən/ | ಅಪ್ಪ /əpːə/ | ba /ba/ | ବାପା /baːpaː/ | pʰaː /pʰaː/ |
| Mimi | ma /má/ | oʔ /ʔoʔ/ | ഞാൻ /ɲaːn/ | ನಾನು /naːnu/ | mi /mi/ | ମୁଁ /mũ/ | ê /ʔɤʔ/ |
| Wewe | ña /ɲá/ | meʔ /meʔ/ | നീ /niː/ | ನೀನು /niːnu/ | u /u/ | ତୁମେ /tume/ | mêh /mɤʔ/ |
| Jina | hɩɖɛ /hɪɖɛ/ | hmɔh /hmɔh/ | പേര് /peːrɨ/ | ಹೆಸರು /hesaru/ | boy /bɔj/ | ନାମ /namɔ/ | yaom /jɔm/ |
| Jicho | ɛsɩ /ɛsɩ/ | ŋtaa /ŋtaː/ | കണ്ണ് /kəɳːə/ | ಕಣ್ಣು /kəɳːu/ | giré /ɡiɾe/ | ଆଖି /aːkʰi/ | miːn /miːn/ |
| Mkono | nesi /nesi/ | tii /tiː/ | കൈ /kəi/ | ಕೈ /kəi/ | nu /nu/ | ହାତ /haːtɔ/ | miːk /miːk/ |
| Moyo | laŋɩyɛ /laŋɩjɛ/ | kruɛŋ /kruɛŋ/ | ഹൃദയം /ɦɾudəjəm/ | ಹೃದಯ /ɦɾudəjə/ | kɛɛla /kɛːla/ | ହୃଦୟ /hɾudɔjɔ/ | sɛɛ /sɛɛ/ |
| Upendo | sɔɔlɩm /sɔːlɩm/ | kɔɔh /kɔːh/ | സ്നേഹം /sneːɦəm/ | ಪ್ರೀತಿ /pɾiːtɪ/ | suuli /suːli/ | ପ୍ରେମ /pɾemɔ/ | rəŋ /rəŋ/ |
| Mti | tɩʋ /tɩʋ/ | cmuul /tʃmuːl/ | മരം /məɾəm/ | ಮರ /məɾə/ | ti /ti/ | ଗଛ /ɡɔtʃʰɔ/ | tʰɔː /tʰɔː/ |
| Nyumba | ɖɩɣa /ɖɩɣa/ | kaaŋ /kaːŋ/ | വീട് /ʋiːʈə/ | ಮನೆ /məne/ | gina /ɡina/ | ଘର /ɡʱɔɾɔ/ | miː /miː/ |
| Mbwa | hayʋ /hajʋ/ | cɔ /tʃɔ/ | നായ /naːjə/ | ನಾಯಿ /naːjɪ/ | gɛɛ /ɡɛː/ | କୁକୁର /kukuɾɔ/ | kʰɔː /kʰɔː/ |
| Paka | takpaŋ /takpaŋ/ | meeo /meːo/ | പൂച്ച /puːtʃːə/ | ಬೆಕ್ಕು /bekːu/ | monyi /moɲi/ | ବିଲେଇ /bilei/ | mɛː /mɛː/ |
| Kula | tɔɔ /tɔː/ | caa /tʃaː/ | കഴിക്കുക /kəɻɪkːukə/ | ತಿನ್ನು /tɪnːu/ | kɔɔ /kɔː/ | ଖାଇବା /kʰaːɪbaː/ | sɛː /sɛː/ |
| Kunywa | ñɔɔ /ɲɔː/ | ɲɔɔp /ɲɔːp/ | കുടിക്കുക /kuɖɪkːukə/ | ಕುಡಿ /kuɖɪ/ | nɔ /nɔ/ | ପିଇବା /piːɪbaː/ | pə /pə/ |
| Moja | kʋyʋmaɣ /kʋjʋmaɣ/ | muei /muei/ | ഒന്ന് /onːə/ | ಒಂದು /ondu/ | tum /tum/ | ଏକ /ekɔ/ | tʃit /tʃit/ |
| Mbili | naalɛ /naːlɛ/ | baar /baːr/ | രണ്ട് /raɳɖɯ/ | ಎರಡು /eraɖu/ | lɛy /lɛj/ | ଦୁଇ /dui/ | rao /ra̤ɯ/ |
| Habari | ndɩ na /ndɩ na/ | lɔh /lɔh/ | നമസ്കാരം /nəməskaːɾəm/ | ನಮಸ್ಕಾರ /nəməskaːɾə/ | agandɛla /aɡandɛla/ | ନମସ୍କାର /nɔmɔskaːɾɔ/ | sawʔdiː /sawʔdiː/ |
| Asante | agɔndɩ /aɡɔndɩ/ | ɔrkun /ʔɔrkun/ | നന്ദി /nəndi/ | ಧನ್ಯವಾದ /dʱənjəʋaːdə/ | biguƞ /biɡũ/ | ଧନ୍ୟବାଦ /dʱɔnjɔbaːdɔ/ | tʰɔk /tʰɔk/ |
| Nzuri | ɖeu /ɖeu/ | gee /ɡeː/ | നല്ല /nəlːə/ | ಒಳ್ಳೆಯ /oɭːejə/ | suuli /suːli/ | ଭଲ /bʱɔlɔ/ | jɔː /jɔː/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.