Dagbanli
Kidagbani
Niger-Congo (Gur, Mabia)
Kidagbani (Dagbanli) ni lugha ya watu wa Dagomba kaskazini mwa Ghana, lugha ya familia ya Kioti-Volta cha magharibi (kundi la Kimabia) inayohusiana kwa karibu na Kimampruli na Kinanun, na lugha ya ufalme wa kihistoria wa Dagbon.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kidagbani
Maji
kom
/kɔm/
Moto
buɣim
/buɣim/
Jua
wuntaŋa
/wuntaŋa/
Mwezi
goli
/ɡoli/
Mama
ma
/ma/
Baba
ba
/ba/
Kula
di
/di/
Kunywa
nyu
/ɲu/
Upendo
yu
/ju/
Moyo
suhu
/suhu/
Mti
tia
/tia/
Nyumba
yili
/jili/
Mbwa
baa
/baː/
Paka
jɛŋkuno
/dʒɛŋkuno/
Mkono
nuu
/nuː/
Jicho
nini
/nini/
Habari
dasiba
/dasiba/
Asante
mpaɣya
/mpaɣja/
Moja
yini
/jini/
Nzuri
viɛla
/viɛla/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo (Gur, Mabia) zinazohusiana
| Maana | Kidagbani | Kimampruli | Kimoore | Kidonno So | Kimeta | Kimashami | Kiyaeyama |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | kom /kɔm/ | kuom /kuom/ | koom /koːm/ | di /di/ | mə /mə/ | mringa /mɾiŋɡa/ | 水 /mid͡zɨ/ |
| Moto | buɣim /buɣim/ | booma /boːma/ | bʋgʋm /bʊɡʊm/ | yɔ /jɔ/ | mɔŋ /mɔŋ/ | mòò /moːʔ/ | 火 /piː/ |
| Jua | wuntaŋa /wuntaŋa/ | wuntiri /wuntiri/ | wəntinga /wəntiŋɡa/ | naa /naː/ | nyam /ɲam/ | ìsùwà /isuwa/ | てぃだ /tida/ |
| Mwezi | goli /ɡoli/ | gɔoŋ /ɡɔːŋ/ | kiuugu /kiuːɡu/ | ele /ele/ | nuŋ /nuŋ/ | mwezi /mwezi/ | 月 /t͡sɨkɨ/ |
| Mama | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | na /na/ | ma /ma/ | mama /mama/ | あんま /amma/ |
| Baba | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ta /ta/ | baba /baba/ | うや /uja/ |
| Kula | di /di/ | di /di/ | dɩ /dɪ/ | kɔɔ /kɔː/ | mé /me/ | ìlya /iʎa/ | 食でぃ /kadi/ |
| Kunywa | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | yʋ /jʊ/ | nɔ /nɔ/ | nyo /ɲo/ | ìnyo /iɲo/ | 飲でぃ /nudi/ |
| Upendo | yu /ju/ | paaba /paːba/ | nong /noŋɡ/ | suuli /suːli/ | kɔŋ /kɔŋ/ | ìkwenda /ikwenda/ | 愛 /ai/ |
| Moyo | suhu /suhu/ | suuri /suːri/ | sũur /sũːr/ | kɛɛla /kɛːla/ | mu /mu/ | mòyò /mojo/ | 肝 /kimu/ |
| Mti | tia /tia/ | tia /tia/ | tɩɩg /tɪːɡ/ | ti /ti/ | ti /ti/ | mtí /mti/ | 木 /kiː/ |
| Nyumba | yili /jili/ | yiri /jiri/ | roogo /roːɡo/ | gina /ɡina/ | nda /nda/ | nyumba /ɲumba/ | 家 /jaː/ |
| Mbwa | baa /baː/ | baaga /baːɡa/ | baaga /baːɡa/ | gɛɛ /ɡɛː/ | mbu /mbu/ | mbwa /mbwa/ | 犬 /iɴ/ |
| Paka | jɛŋkuno /dʒɛŋkuno/ | nyusi /ɲusi/ | yʋʋga /jʊːɡa/ | monyi /moɲi/ | guŋ /ɡuŋ/ | paka /paka/ | 猫 /majaː/ |
| Mkono | nuu /nuː/ | nuusi /nuːsi/ | nug /nuɡ/ | nu /nu/ | boa /boa/ | kùoòko /kuoːko/ | 手 /tiː/ |
| Jicho | nini /nini/ | nini /nini/ | nin /nin/ | gi /ɡi/ | dzi /dzi/ | rítiò /ɾitio/ | 目 /miː/ |
| Habari | dasiba /dasiba/ | n na ti bʋɔ /n na ti bʊɔ/ | ne y yibeoogo /ne i jibeoːɡo/ | agandɛla /aɡandɛla/ | mɔlɔŋ /mɔlɔŋ/ | máshàlòmà /maʃaloma/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ |
| Asante | mpaɣya /mpaɣja/ | barika /barika/ | barka /barka/ | biguƞ /biɡũ/ | nfɔn /nfɔn/ | ahsànte /ahsante/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ |
| Moja | yini /jini/ | yini /jini/ | a yɛmbɛr /a jɛmbɛr/ | tum /tum/ | mɔ /mɔ/ | ìmwí /imwi/ | 一つ /puːt͡sɨ/ |
| Nzuri | viɛla /viɛla/ | vɛla /vɛla/ | sõma /sõma/ | suuli /suːli/ | mwa /mwa/ | ìchá /itʃa/ | まし /maɕi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.