Gengbe
Kigen
Niger-Congo
Kigen (Gengbe, pia hujulikana kama Mina) ni lugha ya Kigbe ya kundi la Kwa la Niger-Congo, izungumzwayo na takriban watu 400,000 hadi 500,000 hasa katika Mkoa wa Pwani kusini mwa Togo karibu na Aného (mji mkuu wa kihistoria wa Mina/Gen na kituo cha awali cha biashara cha Kikoloni cha Denmark/Ujerumani), pamoja na idadi kubwa zaidi kuvuka mpaka magharibi-kusini mwa Benin (Mkoa wa Mono). Gen ni lugha-dada ya Kiewe (ee) na Kifon (fon) ndani ya msururu wa lahaja za Kigbe, na inaeleweka kwa kiasi na zote mbili. Kihistoria, watu wa Gen ni vizazi vya wahamiaji wa Akan kutoka Elmina (Ghana) — jina la asili "Gen" linatokana na "Mina" (kituo cha biashara cha Kireno).
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kigen
Maji
tsi
/tsi/
Moto
dzo
/dzo/
Jua
ɣe
/ɣe/
Mwezi
dzinkɛ
/dʒinkɛ/
Mama
nɔ
/nɔ/
Baba
tɔ
/tɔ/
Kula
ɖu
/ɖu/
Kunywa
no
/no/
Upendo
lɔ̃lɔ̃
/lɔ̃lɔ̃/
Moyo
dzi
/dzi/
Mti
ati
/ati/
Nyumba
aƒe
/aɸe/
Mbwa
avu
/avu/
Paka
agbo
/aɡbo/
Mkono
alɔ
/alɔ/
Jicho
ŋku
/ŋku/
Habari
ado
/ado/
Asante
akpe
/akpe/
Moja
ɖeka
/ɖeka/
Nzuri
nyo
/ɲo/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana
| Maana | Kigen | Kiewe | Kiaja | Kifon | Kijapani cha Kati | Kijapani (enzi ya Heian) | Kikuna cha San Blas |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | tsi /tsi/ | tsi /tsi/ | esi /esi/ | sin /sĩ/ | 水 /midu/ | 水 /midu/ | di /di/ |
| Moto | dzo /dzo/ | dzo /dzo/ | ezo /ezo/ | zo /zo/ | 火 /ɸi/ | 火 /ɸi/ | so /so/ |
| Jua | ɣe /ɣe/ | ɣe /ɣe/ | eŋke /eŋke/ | hwe /ɦʷe/ | 日 /ɸi/ | 日 /ɸi/ | olo /olo/ |
| Mwezi | dzinkɛ /dʒinkɛ/ | ɣleti /ɣleti/ | esun /esun/ | sun /sũ/ | 月 /tuki/ | 月 /tukï/ | nii /niː/ |
| Mama | nɔ /nɔ/ | dada /dada/ | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | 母 /ɸaɸa/ | 母 /ɸaɸa/ | nan /nan/ |
| Baba | tɔ /tɔ/ | fofo /fofo/ | to /to/ | tɔ /tɔ/ | 父 /titi/ | 父 /titi/ | baba /baba/ |
| Kula | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | 食ふ /kuɸu/ | 食ふ /kaɸu/ | gunne /ɡune/ |
| Kunywa | no /no/ | no /no/ | nu /nu/ | nu /nu/ | 飲む /nomu/ | 飲む /nomu/ | gobe /ɡobe/ |
| Upendo | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | yiwanu /jiwanu/ | 愛 /ai/ | 恋 /koɸi/ | sabbi /sabːi/ |
| Moyo | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | ayi /aji/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ | kurgin /kuɾɡin/ |
| Mti | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | atin /atĩ/ | 木 /ki/ | 木 /kï/ | sappi /sapːi/ |
| Nyumba | aƒe /aɸe/ | aƒe /aɸe/ | avia /avia/ | xwé /xʷé/ | 家 /iɸe/ | 家 /iɸe/ | nega /neɡa/ |
| Mbwa | avu /avu/ | avu /avu/ | avu /avu/ | avun /avũ/ | 犬 /inu/ | 犬 /inu/ | achu /atʃu/ |
| Paka | agbo /aɡbo/ | dadi /dadi/ | ami /ami/ | kpɔnyɔ /kpɔɲɔ/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ | miji /midʒi/ |
| Mkono | alɔ /alɔ/ | asi /asi/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | 手 /te/ | 手 /te/ | arigan /aɾiɡan/ |
| Jicho | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | nukún /nukṹ/ | 目 /me/ | 目 /me/ | ibya /ibja/ |
| Habari | ado /ado/ | ŋdi /ŋdi/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | a fɔn ganji /a fɔ̃ ɡãdʒi/ | 御機嫌よろしう /ɡokiɡen joroɕiu/ | あなかしこ /anakasiko/ | nuedi /nweðiː/ |
| Asante | akpe /akpe/ | akpe /akpe/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | àwǎnú /àwǎnú/ | 忝し /katadʑikenaɕi/ | 忝なし /katadikenaɕi/ | nuedi malo /nweðiː malo/ |
| Moja | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖokpó /ɖokpó/ | 一つ /ɸitotu/ | 一つ /ɸitotu/ | kuenki /kweŋki/ |
| Nzuri | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | ɖagbe /ɖaɡbe/ | 良し /joɕi/ | 良し /joɕi/ | nuegan /nweɡan/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.