Usem Efik

Kiefik

Niger-Kongo

FamiliaNiger-Kongo Wasemaji~2M (Cross River + Akwa Ibom, Nigeria) HatiKilatini NchiNigeria Lugha rasmiHapana (Kiingereza ndiyo lugha rasmi ya Nigeria) Uhai wa lughasalama ISO 639-3efi

Kiefik ni lugha ya Niger-Congo ya tawi la Lower Cross katika kusini-mashariki mwa Nigeria, lugha ya mawasiliano ya kifasihi ya kihistoria ya eneo la Old Calabar (ufalme wa kihistoria wa Waefik wa Calabar, uliokuwa bandari kuu ya biashara ya watumwa ya Atlantiki na kituo cha biashara ya mafuta ya mawese/pembe za ndovu katika karne ya 17 hadi 19). Mapokeo ya kifasihi ya Kiefik cha Calabar yalianza mwaka 1846 kwa kazi ya umishonari ya Kipresbiteri ya Hope Waddell na Kamusi ya Goldie ya mwaka 1862, jambo lililofanya Kiefik kuwa miongoni mwa lugha za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara zilizoandikwa mfululizo kwa muda mrefu zaidi. Kiefik cha kisasa kina wazungumzaji wapatao milioni 2 na hutumika kama lugha ya mawasiliano ya pamoja na lugha zinazohusiana za Kiibibio (ibb) na Kianaang ndani ya mwendelezo wa lahaja wa Ibibio-Efik. Kiisimu, Kiefik kina sifa za Cross River: mfumo wa madaraja ya nomino, toni (juu/chini/kati), na mpangilio wa SVO wenye mofolojia tata ya viambishi nyongeza vya vitenzi.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiefik

Maji

mmọñ

/m̩mɔŋ/

Moto

ikañ

/ikaŋ/

Jua

utin

/utin/

Mwezi

ọfiọñ

/ɔfiɔŋ/

Nyota

ntantaọfiọn̄

/n̩tantaˈɔfiɔŋ/

Mama

eka

/eka/

Baba

ete

/ete/

Mimi

ami

/aˈmi/

Wewe

afo

/aˈfo/

Jina

enyịn̄

/ɛˈɲɪŋ/

Jicho

enyin

/eɲin/

Mkono

ubọk

/ubɔk/

Moyo

esit

/esit/

Upendo

ima

/ima/

Mti

eto

/eto/

Nyumba

ufọk

/ufɔk/

Mbwa

ebua

/ebua/

Paka

nyabudaha

/ɲabudaha/

Kula

dia

/dia/

Kunywa

ñwọñ

/ŋwɔɲ/

Moja

kiet

/kiet/

Mbili

iba

/iˈba/

Habari

mọñọ

/mɔɲɔ/

Asante

sọsọñọ

/sɔsɔɲɔ/

Nzuri

eti

/eti/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana

Maana KiefikKiibibioKilingalaKimetaKidegemaKiebraniaKirotokas
Maji mmọñ /m̩mɔŋ/ mmọñ /m̩mɔŋ/ máí /mai/ /mə/ mọn /mɔn/ מים /majim/ ovi /oβi/
Moto ikañ /ikaŋ/ ikañ /ikaŋ/ mɔ́tɔ /mɔtɔ/ mɔŋ /mɔŋ/ ọmạrị /ɔmaɾi/ אש /eʃ/ erava /eɾaβa/
Jua utin /utin/ utin /utin/ mói /moi/ nyam /ɲam/ ọvịnị /ɔvini/ שמש /ʃemeʃ/ ravireo /ɾaβiɾeo/
Mwezi ọfiọñ /ɔfiɔŋ/ ọfiọñ /ɔfiɔŋ/ sánzá /sanza/ nuŋ /nuŋ/ ọsọ /ɔsɔ/ ירח /jaˈʁeaχ/ kekira /kekiɾa/
Nyota ntantaọfiọn̄ /n̩tantaˈɔfiɔŋ/ ntantaafiọñ /ntantaːfiɔŋ/ monzoto /monzɔtɔ/ ntsə́ /ntsə́/ esi /esi/ כוכב /koˈxav/ kepatu /kepatu/
Mama eka /eka/ eka /eka/ mamá /mama/ ma /ma/ inyeyẹ /iɲɛjɛ/ אמא /ima/ aako /aːko/
Baba ete /ete/ ete /ete/ tatá /tata/ ta /ta/ etete /etete/ אבא /aba/ aite /aite/
Mimi ami /aˈmi/ ami /àmì/ ngai /ⁿɡai/ mə̀ /mə̀/ mẹ /mɛ/ אני /aˈni/ ragai /raɡai/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.