Xaasongaxango
Kikhassonke
Niger-Kongo
Kixaasongaxango (pia Khassonké, Xaasonga, Kimanding cha Magharibi) ni lugha ya Kimanding ya eneo la Khasso magharibi mwa Mali, inayohusiana kwa karibu na Kibambara (bm), Kimaninka, na Kidyula (dyu) ndani ya kundi la Kimanding la Kimande cha Magharibi. Khasso lilikuwa dola la karne ya 19 lililozungumza Kibambara, lililojikita Médine kando ya Mto Senegal, lililotekwa na Wafaransa mwaka 1857. Leo Kixaasongaxango kinatambuliwa na Mali kama lugha ya kitaifa pamoja na lahaja nyingine za Kimanding, likiwa na mipango ya elimu ya lugha mbili tangu mwaka 1985. Uelewano wa pande zote na Kibambara ni mkubwa, na vyanzo vingi huchukulia Khassonké kama lahaja ya Kibambara, ingawa sifa bainifu za kifonolojia (hasa mifumo ya toni na mfumo wa irabu) na utambulisho wa kitamaduni huhalalisha kushughulikiwa kwake kivyake.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikhassonke
Maji
ji
/dʒi/
Moto
tasuma
/tasuma/
Jua
tile
/tile/
Mwezi
kalo
/kalo/
Nyota
lolo
/lolo/
Mama
ba
/ba/
Baba
fa
/fa/
Mimi
ne
/ne/
Wewe
i
/i/
Jina
tɔɔ
/tɔː/
Jicho
ɲa
/ɲa/
Mkono
bolo
/bolo/
Moyo
dusu
/dusu/
Upendo
kanu
/kanu/
Mti
yiri
/jiɾi/
Nyumba
so
/so/
Mbwa
wulu
/wulu/
Paka
jakuma
/dʒakuma/
Kula
domu
/domu/
Kunywa
min
/min/
Moja
kele
/kele/
Mbili
fila
/fila/
Habari
i ni sogoma
/i ni soɡoma/
Asante
i ni baara
/i ni baːɾa/
Nzuri
nyi
/ɲi/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana
| Maana | Kikhassonke | Kimaninkakan cha Kita | Kimaninkakan cha Magharibi | Kimaninka cha Mashariki | Kibambara | Kidyula | Kikonabere |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ |
| Moto | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | ta /ta/ |
| Jua | tile /tile/ | tle /tle/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ |
| Mwezi | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ |
| Nyota | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | dolo /dòlo/ | dolo /dólo/ | tɛnɛ /tɛ̀nɛ̀/ |
| Mama | ba /ba/ | ba /ba/ | na /na/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ |
| Baba | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ |
| Mimi | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /nè/ | ń /ŋ́/ | n /ǹ/ |
| Wewe | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /í/ | í /í/ | i /í/ |
| Jina | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔgɔ /tɔ̀ɡɔ/ | tɔgɔ /tɔ́gɔ/ | to /tō/ |
| Jicho | ɲa /ɲa/ | ña /ɲa/ | nya /ɲa/ | ɲa /ɲa/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲɛ /ɲɛ/ |
| Mkono | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ |
| Moyo | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ |
| Upendo | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kana /kana/ |
| Mti | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | jiri /dʒiɾi/ | yiri /jiri/ | yiri /jiri/ |
| Nyumba | so /so/ | so /so/ | so /so/ | lu /lu/ | so /so/ | so /so/ | so /so/ |
| Mbwa | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wuli /wuli/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | fugo /fuɡo/ |
| Paka | jakuma /dʒakuma/ | ñaakuma /ɲaːkuma/ | nyaakuma /ɲaːkuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | nyukuma /ɲukuma/ |
| Kula | domu /domu/ | don /don/ | don /don/ | domu /domu/ | dumuni /dumuni/ | dun /dun/ | don /don/ |
| Kunywa | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ |
| Moja | kele /kele/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ |
| Mbili | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fìla/ | fila /fìla/ | pla /plà/ |
| Habari | i ni sogoma /i ni soɡoma/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | i ni sögöma /i ni soɣoma/ | i ni se /i ni se/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | ka kɛ /ka kɛ/ |
| Asante | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | i ni ce /i ni tʃe/ | baraka /baɾaka/ |
| Nzuri | nyi /ɲi/ | ñuman /ɲuman/ | nyuman /ɲuman/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ɲuman /ɲuman/ | ɲuman /ɲuman/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.