Ekpeye
Kiekpeye
Niger-Kongo
Ekpeye (pia Akpeya) ni lugha ya Kiigboid ya familia ya Niger-Congo katika eneo la Delta ya Niger nchini Nigeria, iliyoainishwa kama lugha tofauti na Kiigbo (ig) na Ethnologue na Glottolog licha ya uhusiano wao wa karibu wa kijenetiki ndani ya kikundi kidogo cha Kiigboid. Watu wa Ekpeye wanaishi katika eneo la Ahoada la Jimbo la Rivers, katika Delta ya Niger yenye mito. Kilugha, Ekpeye inashiriki sifa kuu za Kiigboid (mfumo wa madaraja ya nomino, toni yenye downstep, mpangilio wa vipashio SVO) lakini ikiwa na sifa bainifu za kifonolojia na kileksika zinazoitofautisha na Kiigbo cha kawaida. Agano Jipya la Ekpeye lilitafsiriwa na Shirika la Biblia la Nigeria katika miaka ya 1980. Jamii ya Ekpeye imeathiriwa na migogoro inayoendelea ya uchimbaji wa mafuta katika Delta ya Niger na uharibifu wa mazingira.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiekpeye
Maji
mini
/mini/
Moto
oku
/oku/
Jua
anwu
/aŋwu/
Mwezi
onwa
/oŋwa/
Nyota
opipinyenye
/ɔpipiˈɲeɲe/
Mama
nne
/nːe/
Baba
nna
/nːa/
Mimi
ma
/ma/
Wewe
yo
/jo/
Jina
ewa
/ɛˈwa/
Jicho
anya
/aɲa/
Mkono
aka
/aka/
Moyo
obi
/obi/
Upendo
ihunanya
/ihunaɲa/
Mti
osisi
/osisi/
Nyumba
ulo
/ulo/
Mbwa
nkita
/ŋkita/
Paka
nwamba
/ŋwamba/
Kula
ri
/ɾi/
Kunywa
ñu
/ɲu/
Moja
otu
/otu/
Mbili
gbibo
/ɡbibo/
Habari
nno
/nːo/
Asante
imela
/imela/
Nzuri
oma
/oma/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana
| Maana | Kiekpeye | Kiizi | Kiigbo | Kiberom | Kiganda | Kiluba-Kasai | Kinyarwanda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mini /mini/ | mini /mini/ | mmiri /mːiɾi/ | bí /bi/ | amazzi /amaːzːi/ | mâyi /maːji/ | amazi /amaːzi/ |
| Moto | oku /oku/ | oku /oku/ | ọkụ /ɔkʊ/ | cá /tʃa/ | omuliro /omuliɾo/ | kapia /kapia/ | umuriro /umuɾiɾo/ |
| Jua | anwu /aŋwu/ | anwu /aŋwu/ | anyanwụ /aɲaŋwʊ/ | kọs /kɔs/ | enjuba /eɲɟuba/ | dîba /diːba/ | izuba /izuba/ |
| Mwezi | onwa /oŋwa/ | onwa /oŋwa/ | ọnwa /ɔŋwa/ | cwèl /tʃwel/ | omwezi /omwezi/ | ngondo /ŋɡondo/ | ukwezi /ukwezi/ |
| Nyota | opipinyenye /ɔpipiˈɲeɲe/ | kpakpando /kpakpando/ | kpakpando /kpakpando/ | taŋaten /taŋaˈten/ | emmunyeenye /emːuɲeːɲe/ | mutoto /mutoto/ | inyenyeri /iɲeɲeri/ |
| Mama | nne /nːe/ | nne /nːe/ | nne /nːe/ | ne /ne/ | maama /maːma/ | mâmu /maːmu/ | mama /maːma/ |
| Baba | nna /nːa/ | nna /nːa/ | nna /nːa/ | da /da/ | taata /taːta/ | tâtu /taːtu/ | papa /paːpa/ |
| Mimi | ma /ma/ | mụ /mʊ/ | mụ /mʊ/ | mé /me/ | nze /nze/ | meme /meme/ | njye /ɲɟe/ |
| Wewe | yo /jo/ | gị /ɡɪ/ | gị /ɡɪ/ | hó /ho/ | ggwe /ɡːwe/ | wewe /wewe/ | wowe /wowe/ |
| Jina | ewa /ɛˈwa/ | aha /aha/ | aha /aha/ | reza /ˈrɛza/ | erinnya /eriɲːa/ | dîna /diːna/ | izina /izina/ |
| Jicho | anya /aɲa/ | anya /aɲa/ | anya /aɲa/ | nyíí /ɲiː/ | eriiso /eɾiːso/ | dîsu /diːsu/ | ijisho /idʒiʃo/ |
| Mkono | aka /aka/ | aka /aka/ | aka /aka/ | kpàá /kpaː/ | omukono /omukono/ | tshianza /tʃianza/ | ikiganza /ikiɡanza/ |
| Moyo | obi /obi/ | obi /obi/ | obi /obi/ | kúgú /kuɡu/ | omutima /omutima/ | mucima /mutʃima/ | umutima /umutima/ |
| Upendo | ihunanya /ihunaɲa/ | ihunanya /ihunaɲa/ | ịhụnanya /ɪhʊnaɲa/ | shìr /ʃiɾ/ | okwagala /okwaːɡala/ | dinanga /dinaŋɡa/ | urukundo /uɾukundo/ |
| Mti | osisi /osisi/ | osisi /osisi/ | osisi /osisi/ | kàn /kan/ | omuti /omuti/ | mutshi /mutʃi/ | igiti /iɡiti/ |
| Nyumba | ulo /ulo/ | ulo /ulo/ | ụlọ /ʊlɔ/ | wùm /wum/ | ennyumba /eɲɲumba/ | nzubu /nzubu/ | inzu /inzu/ |
| Mbwa | nkita /ŋkita/ | nkita /ŋkita/ | nkịta /ŋkɪta/ | cà /tʃa/ | embwa /embwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | nwamba /ŋwamba/ | nwamba /ŋwamba/ | nwamba /ŋwamba/ | mìshí /miʃi/ | kkapa /kːapa/ | nyao /ɲao/ | injangwe /indʒaŋɡwe/ |
| Kula | ri /ɾi/ | ri /ɾi/ | iri /iɾi/ | rì /ɾi/ | kulya /kulja/ | kudia /kudia/ | kurya /kuɾja/ |
| Kunywa | ñu /ɲu/ | nu /nu/ | ịṅụ /ɪŋʊ/ | nyaŋ /ɲaŋ/ | kunywa /kuɲʷa/ | kunua /kunua/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Moja | otu /otu/ | otu /otu/ | otu /otu/ | kòp /kop/ | emu /emu/ | umue /umue/ | rimwe /ɾimwe/ |
| Mbili | gbibo /ɡbibo/ | abụọ /abʊɔ/ | abụọ /abʊɔ/ | bà /ba/ | bbiri /bːiri/ | bibidi /bibidi/ | kabiri /kabiri/ |
| Habari | nno /nːo/ | ndo /ndo/ | nnọọ /nːɔː/ | kèèlé /keːle/ | oli otya /oli otja/ | moyo /mojo/ | muraho /muɾaːho/ |
| Asante | imela /imela/ | ima ego /ima eɡo/ | daalụ /daːlʊ/ | gèyak /ɡejak/ | webale /weːbale/ | tuasakidila /tuasakidila/ | murakoze /muɾakoze/ |
| Nzuri | oma /oma/ | oma /oma/ | ọma /ɔma/ | mwa /mwa/ | kirungi /kiɾuŋɡi/ | bimpe /bimpe/ | byiza /bjiza/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.