Yekhee
Tiếng Yekhee
Niger-Congo
Yekhee (Etsako, đôi khi trước đây được gọi là "Etsako chính danh" để phân biệt với vùng ngôn ngữ Etsako rộng hơn) là một ngôn ngữ Edoid thuộc ngữ hệ Niger-Congo ở miền nam Nigeria, có quan hệ chị em với tiếng Edo (bin) và các ngôn ngữ Edoid khác. Cụm phương ngữ Yekhee bao gồm các biến thể Auchi, Avianwu và Uzairue được nói trên khắp Khu vực Chính quyền Địa phương Etsako thuộc Bang Edo, trong đó biến thể Auchi được nói rộng rãi nhất. Về mặt ngôn ngữ học, Yekhee chia sẻ các đặc điểm Edoid (hệ thống lớp danh từ, hệ thống thanh điệu từ vựng, mệnh đề có động từ ở cuối) với tiếng Edo và các ngôn ngữ Edoid khác. Trường Auchi Polytechnic và các truyền thống văn hóa Auchi đã giúp bảo tồn Yekhee như một ngôn ngữ cộng đồng bất chấp sự thống trị của tiếng Anh trong giáo dục.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Yekhee
Nước
amen
/amen/
Lửa
eria
/eɾia/
Mặt trời
ovan
/ovan/
Mặt trăng
ukpoki
/ukpoki/
Sao
isi
/isi/
Mẹ
iye
/ije/
Cha
ada
/ada/
Tôi
mẹ
/mɛ/
Bạn
wẹ
/wɛ/
Tên
ena
/ena/
Mắt
evua
/evua/
Tay
oba
/oba/
Tim
itsu
/itsu/
Yêu
gbele
/ɡbele/
Cây
orhan
/oɾhan/
Nhà
ukekpe
/ukekpe/
Chó
agbon
/aɡbon/
Mèo
otsuvua
/otsuvua/
Ăn
gba
/ɡba/
Uống
gbo
/ɡbo/
Một
ovo
/ovo/
Hai
eva
/eva/
Xin chào
udze
/udze/
Cảm ơn
oyabuwere
/ojabuweɾe/
Tốt
edue
/edue/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Niger-Congo liên quan
| Nghĩa | Tiếng Yekhee | Tiếng Urhobo | Tiếng Isoko | Tiếng Edo | Tiếng Degema | Tiếng Maasai | Tiếng Samburu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | amen /amen/ | ame /ame/ | ame /ame/ | amẹ /ame/ | mọn /mɔn/ | ɛŋare /ɛŋare/ | nkare /ŋkaɾe/ |
| Lửa | eria /eɾia/ | erane /eɾane/ | erae /eɾae/ | erhẹn /eɾɛ̃/ | ọmạrị /ɔmaɾi/ | ɛnkima /ɛŋkima/ | nkima /ŋkima/ |
| Mặt trời | ovan /ovan/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | ava /ava/ | ọvịnị /ɔvini/ | enkolong /eŋkoloŋ/ | lakwa /lakʷa/ |
| Mặt trăng | ukpoki /ukpoki/ | emẹrẹ /emɛɾɛ/ | ọwa /ɔwa/ | uki /uki/ | ọsọ /ɔsɔ/ | olapa /olapa/ | lapa /lapa/ |
| Sao | isi /isi/ | isi /isi/ | esi /esi/ | orivbi /oˈɾiβi/ | esi /esi/ | olakira /olakira/ | lakira /lakira/ |
| Mẹ | iye /ije/ | onie /onie/ | oni /oni/ | — /—/ | inyeyẹ /iɲɛjɛ/ | yieyio /jiejio/ | yieyo /jiejo/ |
| Cha | ada /ada/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | érhá /eɾa/ | etete /etete/ | papa /papa/ | papa /papa/ |
| Tôi | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ̃/ | mẹ /mɛ/ | nanʉ /nanʊ/ | nanu /nanʊ/ |
| Bạn | wẹ /wɛ/ | wẹ /wɛ/ | whẹ /ʍɛ/ | wẹ /wɛ/ | wo /wo/ | iyie /ijie/ | iye /ije/ |
| Tên | ena /ena/ | odẹ /odɛ/ | odẹ /odɛ/ | eni /ẽ̀nĩ̀/ | eni /eni/ | enkarna /eŋkarna/ | nkarna /ŋkarna/ |
| Mắt | evua /evua/ | aro /aɾo/ | ẹro /ɛɾo/ | aro /aro/ | enẹ /enɛ/ | ɛŋɔŋu /ɛŋɔŋu/ | nkoŋu /ŋkoŋu/ |
| Tay | oba /oba/ | obọ /obɔ/ | obọ /obɔ/ | obo /obo/ | ọnẹ /ɔnɛ/ | ɛŋaina /ɛŋaina/ | nkaina /ŋkaina/ |
| Tim | itsu /itsu/ | udu /udu/ | udu /udu/ | orhio /oɾio/ | ọkọmpọnị /ɔkɔmpɔni/ | oltau /oltau/ | ltau /ltau/ |
| Yêu | gbele /ɡbele/ | ẹguọnọ /ɛɡwɔnɔ/ | ọsuọ /ɔswɔ/ | arhuẹmwonmwan /arhuemwonmwan/ | inyiẹna /iɲjɛna/ | eitalu /eitalu/ | eitalu /eitalu/ |
| Cây | orhan /oɾhan/ | orhan /oɾan/ | orhan /oɾan/ | orẹ /ore/ | eyo /ejo/ | olchani /oltʃani/ | lchani /ltʃani/ |
| Nhà | ukekpe /ukekpe/ | uwevwi /uweβwi/ | uwowhe /uwowhe/ | owa /owa/ | ọsụnẹ /ɔsunɛ/ | eng'aji /ɛŋadʒi/ | nkang /ŋkaŋ/ |
| Chó | agbon /aɡbon/ | ebọ /ebɔ/ | ebọ /ebɔ/ | awa-oshi /awa.oʃi/ | ifụnị /ifuni/ | oldia /oldia/ | ldia /ldia/ |
| Mèo | otsuvua /otsuvua/ | ọtọma /ɔtɔma/ | ọtọmha /ɔtɔmha/ | apusi /apusi/ | ọchẹ /ɔtʃɛ/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Ăn | gba /ɡba/ | re /ɾe/ | re /ɾe/ | re /re/ | re /ɾe/ | anya /aɲa/ | anya /aɲa/ |
| Uống | gbo /ɡbo/ | da /da/ | da /da/ | da /da/ | da /da/ | oŋg /oŋɡ/ | oŋg /oŋɡ/ |
| Một | ovo /ovo/ | ọvo /ɔvo/ | ọvo /ɔvo/ | okpa /okpa/ | ọmọ /ɔmɔ/ | obo /obo/ | obo /obo/ |
| Hai | eva /eva/ | ivẹ /ivɛ/ | ivẹ /ivɛ/ | eva /èʋà/ | eva /eva/ | aare /aːre/ | aare /aːre/ |
| Xin chào | udze /udze/ | migwo /miɡwo/ | mavọ /mavɔ/ | kóyo /kojo/ | amọn /amɔn/ | sopa /sopa/ | sopa /sopa/ |
| Cảm ơn | oyabuwere /ojabuweɾe/ | miguo /miɡuo/ | migwo /miɡwo/ | ù rú èsé /u ru ese/ | nani /nani/ | ashe /aʃe/ | ashe /aʃe/ |
| Tốt | edue /edue/ | ọmaẹjẹ /ɔmaɛdʒɛ/ | ọwhọ /ɔwhɔ/ | ma /ma/ | ekenẹ /ekenɛ/ | sidai /sidai/ | supat /supat/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.