Atala-mọ
Tiếng Degema
Niger-Congo
Tiếng Degema (tên tự gọi Atala-mọ, "lời nói Degema") là một ngôn ngữ Edoid thuộc ngữ hệ Niger-Congo, thuộc nhánh phụ Delta-Edoid, được nói tại Khu Chính quyền Địa phương Bonny thuộc bang Rivers, Nigeria. Do địa lý sông ngòi của vùng châu thổ sông Niger, tiếng Degema bị cô lập về mặt ngôn ngữ với các ngôn ngữ Edoid quen thuộc hơn (tiếng Edo bin, tiếng Urhobo urh, tiếng Isoko isn), và gần với tiếng Engenni cùng tiếng Epie hơn trong nút phân loại Delta-Edoid. Người Degema là những ngư dân-thương nhân sống ven sông, có mối liên hệ văn hóa chặt chẽ với Vương quốc Bonny lịch sử thời kỳ buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương thế kỷ 17-19. Tiếng Degema có các đặc điểm Edoid cổ điển: hệ thống thanh điệu từ vựng, sự hòa hợp lớp danh từ, và một loại mệnh đề phức tạp với động từ đứng cuối. Ngữ pháp tham khảo năm 2004 của Kari là tài liệu hiện đại chủ yếu.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Degema
Nước
mọn
/mɔn/
Lửa
ọmạrị
/ɔmaɾi/
Mặt trời
ọvịnị
/ɔvini/
Mặt trăng
ọsọ
/ɔsɔ/
Sao
esi
/esi/
Mẹ
inyeyẹ
/iɲɛjɛ/
Cha
etete
/etete/
Tôi
mẹ
/mɛ/
Bạn
wo
/wo/
Tên
eni
/eni/
Mắt
enẹ
/enɛ/
Tay
ọnẹ
/ɔnɛ/
Tim
ọkọmpọnị
/ɔkɔmpɔni/
Yêu
inyiẹna
/iɲjɛna/
Cây
eyo
/ejo/
Nhà
ọsụnẹ
/ɔsunɛ/
Chó
ifụnị
/ifuni/
Mèo
ọchẹ
/ɔtʃɛ/
Ăn
re
/ɾe/
Uống
da
/da/
Một
ọmọ
/ɔmɔ/
Hai
eva
/eva/
Xin chào
amọn
/amɔn/
Cảm ơn
nani
/nani/
Tốt
ekenẹ
/ekenɛ/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Niger-Congo liên quan
| Nghĩa | Tiếng Degema | Tiếng Isoko | Tiếng Urhobo | Tiếng Yekhee | Tiếng Aja | Tiếng Serer | Tiếng Efik |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | mọn /mɔn/ | ame /ame/ | ame /ame/ | amen /amen/ | esi /esi/ | mbox /mbɔx/ | mmọñ /m̩mɔŋ/ |
| Lửa | ọmạrị /ɔmaɾi/ | erae /eɾae/ | erane /eɾane/ | eria /eɾia/ | ezo /ezo/ | ngir /ŋɡiɾ/ | ikañ /ikaŋ/ |
| Mặt trời | ọvịnị /ɔvini/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | ovan /ovan/ | ewe /ewe/ | naangu /naːŋɡu/ | utin /utin/ |
| Mặt trăng | ọsọ /ɔsɔ/ | ọwa /ɔwa/ | emẹrẹ /emɛɾɛ/ | ukpoki /ukpoki/ | esun /esun/ | weer /weːɾ/ | ọfiọñ /ɔfiɔŋ/ |
| Sao | esi /esi/ | esi /esi/ | isi /isi/ | isi /isi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | xôr /xɔːr/ | ntantaọfiọn̄ /n̩tantaˈɔfiɔŋ/ |
| Mẹ | inyeyẹ /iɲɛjɛ/ | oni /oni/ | onie /onie/ | iye /ije/ | nɔ /nɔ/ | yaay /jaːj/ | eka /eka/ |
| Cha | etete /etete/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | ada /ada/ | to /to/ | baay /baːj/ | ete /ete/ |
| Tôi | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | mi /mi/ | ami /aˈmi/ |
| Bạn | wo /wo/ | whẹ /ʍɛ/ | wẹ /wɛ/ | wẹ /wɛ/ | wo /wo/ | wo /wo/ | afo /aˈfo/ |
| Tên | eni /eni/ | odẹ /odɛ/ | odẹ /odɛ/ | ena /ena/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | sant /sant/ | enyịn̄ /ɛˈɲɪŋ/ |
| Mắt | enẹ /enɛ/ | ẹro /ɛɾo/ | aro /aɾo/ | evua /evua/ | ŋku /ŋku/ | kën /kən/ | enyin /eɲin/ |
| Tay | ọnẹ /ɔnɛ/ | obọ /obɔ/ | obọ /obɔ/ | oba /oba/ | alɔ /alɔ/ | ɓod /ɓɔd/ | ubọk /ubɔk/ |
| Tim | ọkọmpọnị /ɔkɔmpɔni/ | udu /udu/ | udu /udu/ | itsu /itsu/ | dzi /dzi/ | xol /xɔl/ | esit /esit/ |
| Yêu | inyiẹna /iɲjɛna/ | ọsuọ /ɔswɔ/ | ẹguọnọ /ɛɡwɔnɔ/ | gbele /ɡbele/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | mbutu /mbutu/ | ima /ima/ |
| Cây | eyo /ejo/ | orhan /oɾan/ | orhan /oɾan/ | orhan /oɾhan/ | ati /ati/ | garab /ɡaɾab/ | eto /eto/ |
| Nhà | ọsụnẹ /ɔsunɛ/ | uwowhe /uwowhe/ | uwevwi /uweβwi/ | ukekpe /ukekpe/ | avia /avia/ | kër /kəɾ/ | ufọk /ufɔk/ |
| Chó | ifụnị /ifuni/ | ebọ /ebɔ/ | ebọ /ebɔ/ | agbon /aɡbon/ | avu /avu/ | xaj /xaj/ | ebua /ebua/ |
| Mèo | ọchẹ /ɔtʃɛ/ | ọtọmha /ɔtɔmha/ | ọtọma /ɔtɔma/ | otsuvua /otsuvua/ | ami /ami/ | mboor /mboːɾ/ | nyabudaha /ɲabudaha/ |
| Ăn | re /ɾe/ | re /ɾe/ | re /ɾe/ | gba /ɡba/ | ɖu /ɖu/ | niam /ɲam/ | dia /dia/ |
| Uống | da /da/ | da /da/ | da /da/ | gbo /ɡbo/ | nu /nu/ | ñam /ɲam/ | ñwọñ /ŋwɔɲ/ |
| Một | ọmọ /ɔmɔ/ | ọvo /ɔvo/ | ọvo /ɔvo/ | ovo /ovo/ | ɖeka /ɖeka/ | leeng /leːŋɡ/ | kiet /kiet/ |
| Hai | eva /eva/ | ivẹ /ivɛ/ | ivẹ /ivɛ/ | eva /eva/ | eve /eve/ | ɗak /ɗak/ | iba /iˈba/ |
| Xin chào | amọn /amɔn/ | mavọ /mavɔ/ | migwo /miɡwo/ | udze /udze/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | nam fiyo /nam fijo/ | mọñọ /mɔɲɔ/ |
| Cảm ơn | nani /nani/ | migwo /miɡwo/ | miguo /miɡuo/ | oyabuwere /ojabuweɾe/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | jaaraama /dʒaːɾaːma/ | sọsọñọ /sɔsɔɲɔ/ |
| Tốt | ekenẹ /ekenɛ/ | ọwhọ /ɔwhɔ/ | ọmaẹjẹ /ɔmaɛdʒɛ/ | edue /edue/ | nyo /ɲo/ | xaal /xaːl/ | eti /eti/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.