Gã
Tiếng Ga
Niger-Congo
Tiếng Ga (tự danh Gã) là một ngôn ngữ Kwa thuộc ngữ hệ Niger-Congo, được khoảng 750.000 người nói chủ yếu ở vùng Đại Accra của Ghana, nơi tiếng Ga là một trong những ngôn ngữ đô thị nổi bật nhất bên cạnh tiếng Twi/Akan và tiếng Anh. Người Ga là cư dân truyền thống của Accra (thủ phủ Nkran của người Ga) và đồng bằng ven biển xung quanh trải về phía đông đến sông Volta. Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Ga có quan hệ gần gũi với tiếng Adangme (ada) — cả hai tạo thành nhánh Ga-Adangme của Kwa — và quan hệ xa hơn với các ngôn ngữ lớn khác của Ghana như tiếng Twi/Akan (ak), tiếng Ewe (ee) và tiếng Dagbani. Tiếng Ga đã là một ngôn ngữ của tính hiện đại đô thị ở Accra kể từ khi Hội Truyền giáo Basel thành lập các trường dạy bằng tiếng Ga vào thế kỷ 19, với báo chí và phát thanh tiếng Ga đáng kể. Lễ hội thu hoạch thường niên Homowo của người Ga (đầu tháng 8) là một trong những sự kiện văn hóa nổi bật nhất ở Ghana.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Ga
Nước
nu
/nu/
Lửa
la
/la/
Mặt trời
hulu
/hulu/
Mặt trăng
ŋɔɔŋmɔ
/ŋɔɔŋmɔ/
Sao
ŋulami
/ŋùlámi/
Mẹ
nyɛ
/ɲɛ/
Cha
tsɛ
/tsɛ/
Tôi
mi
/mì/
Bạn
bo
/bo/
Tên
gbɛi
/gbɛ́i/
Mắt
hiŋmɛi
/hiŋmɛi/
Tay
nine
/nine/
Tim
tsui
/tsui/
Yêu
suɔmɔ
/suɔmɔ/
Cây
tso
/tso/
Nhà
shia
/ʃia/
Chó
gbei
/ɡbei/
Mèo
adi
/adi/
Ăn
yɛ
/jɛ/
Uống
nu
/nu/
Một
ekome
/ekome/
Hai
enyɔ
/eɲɔ/
Xin chào
ɔ jɔ
/ɔ jɔ/
Cảm ơn
oyiwala
/ojiwala/
Tốt
ekpakpa
/ekpakpa/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Niger-Congo liên quan
| Nghĩa | Tiếng Ga | Tiếng Adangme | Tiếng Aja | Tiếng Ewondo | Tiếng Degema | Tiếng Nzima | Tiếng Mano |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | nu /nu/ | nyu /ɲu/ | esi /esi/ | medzim /medzim/ | mọn /mɔn/ | nzule /nzule/ | yi /ji/ |
| Lửa | la /la/ | la /la/ | ezo /ezo/ | ndoa /ndoa/ | ọmạrị /ɔmaɾi/ | sinya /sinja/ | kɔ /kɔ/ |
| Mặt trời | hulu /hulu/ | hyɛ /çɛ/ | ewe /ewe/ | dzōb /dʒoːb/ | ọvịnị /ɔvini/ | ewia /ewia/ | lɛ /lɛ/ |
| Mặt trăng | ŋɔɔŋmɔ /ŋɔɔŋmɔ/ | nyɔnyɔɛ /ɲɔɲɔɛ/ | esun /esun/ | ngɔn /ŋɡɔn/ | ọsọ /ɔsɔ/ | siane /sjane/ | lɔ /lɔ/ |
| Sao | ŋulami /ŋùlámi/ | ŋulami /ŋulami/ | ɣletivi /ɣletivi/ | ôtɛtɛ /ótɛtɛ/ | esi /esi/ | nzonlenle /nzɔnlɛnlɛ/ | sĩ̄ã́ŋēlè /sĩ̄ã́ŋēlè/ |
| Mẹ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nɔ /nɔ/ | nyia /ɲia/ | inyeyẹ /iɲɛjɛ/ | enwo /enwo/ | ɲɛ /ɲɛ/ |
| Cha | tsɛ /tsɛ/ | tsɛ /tsɛ/ | to /to/ | tara /taɾa/ | etete /etete/ | papa /papa/ | de /de/ |
| Tôi | mi /mì/ | i /i/ | nyɛ /ɲɛ/ | ma /má/ | mẹ /mɛ/ | me /mè/ | mā /ma˧/ |
| Bạn | bo /bo/ | mo /mo/ | wo /wo/ | wa /wá/ | wo /wo/ | wɔ /wɔ/ | ī /ī/ |
| Tên | gbɛi /gbɛ́i/ | biɛ /biɛ/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | jôé /ʒóé/ | eni /eni/ | duma /duma/ | tɔ́ /tɔ́/ |
| Mắt | hiŋmɛi /hiŋmɛi/ | hiŋmɛ /hiŋmɛ/ | ŋku /ŋku/ | dzìs /dʒis/ | enẹ /enɛ/ | anye /anje/ | mi /mi/ |
| Tay | nine /nine/ | nine /nine/ | alɔ /alɔ/ | woó /woʔo/ | ọnẹ /ɔnɛ/ | ɛsa /ɛsa/ | kɔ /kɔ/ |
| Tim | tsui /tsui/ | tsui /tsui/ | dzi /dzi/ | nlem /nlem/ | ọkọmpọnị /ɔkɔmpɔni/ | ahonle /ahonle/ | gba /ɡba/ |
| Yêu | suɔmɔ /suɔmɔ/ | suɔmi /suɔmi/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | nye'e /ɲeʔe/ | inyiẹna /iɲjɛna/ | ɛlɔlɛ /ɛlɔlɛ/ | ŋalo /ŋalo/ |
| Cây | tso /tso/ | tso /tso/ | ati /ati/ | elé /ele/ | eyo /ejo/ | baka /baka/ | ka /ka/ |
| Nhà | shia /ʃia/ | we /we/ | avia /avia/ | nda /nda/ | ọsụnẹ /ɔsunɛ/ | suakɛ /suakɛ/ | kpɛ /kpɛ/ |
| Chó | gbei /ɡbei/ | gbe /ɡbe/ | avu /avu/ | mvu /mvu/ | ifụnị /ifuni/ | kraman /kraman/ | gba /ɡba/ |
| Mèo | adi /adi/ | adi /adi/ | ami /ami/ | esìŋga /esiŋɡa/ | ọchẹ /ɔtʃɛ/ | agyinamoa /adʑinamoa/ | poso /poso/ |
| Ăn | yɛ /jɛ/ | ye /je/ | ɖu /ɖu/ | di /di/ | re /ɾe/ | di /di/ | mɛ /mɛ/ |
| Uống | nu /nu/ | nu /nu/ | nu /nu/ | nyu /ɲu/ | da /da/ | nu /nu/ | mi /mi/ |
| Một | ekome /ekome/ | kake /kake/ | ɖeka /ɖeka/ | fok /fok/ | ọmọ /ɔmɔ/ | kʊ /kʊ/ | do /do/ |
| Hai | enyɔ /eɲɔ/ | enyɔ /eɲɔ/ | eve /eve/ | bɛ̌ /bɛ̌/ | eva /eva/ | nwiɔ /nwiɔ/ | plɛ̀ɛ̀ /plɛː˩/ |
| Xin chào | ɔ jɔ /ɔ jɔ/ | daa /daː/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | mbɔlɔ /mbɔlɔ/ | amọn /amɔn/ | akwaaba /akʷaːba/ | ye /je/ |
| Cảm ơn | oyiwala /ojiwala/ | ojakuɛ /odʒakwɛ/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | akiba /akiba/ | nani /nani/ | medaase /medaase/ | nyɛŋ /ɲɛŋ/ |
| Tốt | ekpakpa /ekpakpa/ | hɛŋmi /hɛŋmi/ | nyo /ɲo/ | mbaŋ /mbaŋ/ | ekenẹ /ekenɛ/ | kpa /kpa/ | kɛlɛ /kɛlɛ/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.