Ajagbe
Tiếng Aja
Niger-Congo
Tiếng Aja (tự danh Ajagbe) là một ngôn ngữ Gbe thuộc ngữ hệ Niger-Congo, được khoảng 600.000 người nói ở tây nam Benin và miền đông Togo lân cận. Người Aja trong lịch sử là tộc người Gbe "tổ tiên" mà từ đó người Fon (Dahomey) và người Ewe (Ghana/Togo) đã di cư xuống phía nam vào thế kỷ 17 — do đó tiếng Aja được coi là gần với quê hương Proto-Gbe nguyên thủy hơn so với các biến thể Fon và Ewe ở xa hơn về phía nam. Vương quốc Aja Tado là một nhà nước tiền thuộc địa lớn ở khu vực vịnh Benin. Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Aja là một phần của chuỗi phương ngữ Gbe cùng với tiếng Ewe (ee) và tiếng Fon (fon), với mức độ thông hiểu lẫn nhau đáng kể giữa các phương ngữ gần gũi nhưng vẫn có bản sắc riêng biệt. Các vương quốc Allada và Dahomey thế kỷ 17 có gốc rễ Aja, mặc dù ngôn ngữ vương triều của họ rốt cuộc đã chuyển sang tiếng Fon.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Aja
Nước
esi
/esi/
Lửa
ezo
/ezo/
Mặt trời
ewe
/ewe/
Mặt trăng
esun
/esun/
Sao
ɣletivi
/ɣletivi/
Mẹ
nɔ
/nɔ/
Cha
to
/to/
Tôi
nyɛ
/ɲɛ/
Bạn
wo
/wo/
Tên
nyikɔ
/ɲikɔ/
Mắt
ŋku
/ŋku/
Tay
alɔ
/alɔ/
Tim
dzi
/dzi/
Yêu
lɔ̃
/lɔ̃/
Cây
ati
/ati/
Nhà
avia
/avia/
Chó
avu
/avu/
Mèo
ami
/ami/
Ăn
ɖu
/ɖu/
Uống
nu
/nu/
Một
ɖeka
/ɖeka/
Hai
eve
/eve/
Xin chào
nɛnɛ
/nɛnɛ/
Cảm ơn
amɛ akpe
/amɛ akpe/
Tốt
nyo
/ɲo/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Niger-Congo liên quan
| Nghĩa | Tiếng Aja | Tiếng Gen | Tiếng Ewe | Tiếng Fon | Tiếng Adangme | Tiếng Ga | Tiếng Degema |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | esi /esi/ | tsi /tsi/ | tsi /tsi/ | sin /sĩ/ | nyu /ɲu/ | nu /nu/ | mọn /mɔn/ |
| Lửa | ezo /ezo/ | dzo /dzo/ | dzo /dzo/ | zo /zo/ | la /la/ | la /la/ | ọmạrị /ɔmaɾi/ |
| Mặt trời | ewe /ewe/ | ɣe /ɣe/ | ɣe /ɣe/ | hwe /ɦʷe/ | hyɛ /çɛ/ | hulu /hulu/ | ọvịnị /ɔvini/ |
| Mặt trăng | esun /esun/ | dzinkɛ /dʒinkɛ/ | ɣleti /ɣleti/ | sun /sũ/ | nyɔnyɔɛ /ɲɔɲɔɛ/ | ŋɔɔŋmɔ /ŋɔɔŋmɔ/ | ọsọ /ɔsɔ/ |
| Sao | ɣletivi /ɣletivi/ | ɣletsivi /ɣletsivi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | sunví /sṹví/ | ŋulami /ŋulami/ | ŋulami /ŋùlámi/ | esi /esi/ |
| Mẹ | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | dada /dada/ | nɔ /nɔ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | inyeyẹ /iɲɛjɛ/ |
| Cha | to /to/ | tɔ /tɔ/ | fofo /fofo/ | tɔ /tɔ/ | tsɛ /tsɛ/ | tsɛ /tsɛ/ | etete /etete/ |
| Tôi | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nye /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ̀/ | i /i/ | mi /mì/ | mẹ /mɛ/ |
| Bạn | wo /wo/ | wò /wò/ | wò /wò/ | hwɛ /hwɛ̀/ | mo /mo/ | bo /bo/ | wo /wo/ |
| Tên | nyikɔ /ɲikɔ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyikɔ /ɲĩ̌kɔ́/ | biɛ /biɛ/ | gbɛi /gbɛ́i/ | eni /eni/ |
| Mắt | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | nukún /nukṹ/ | hiŋmɛ /hiŋmɛ/ | hiŋmɛi /hiŋmɛi/ | enẹ /enɛ/ |
| Tay | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | asi /asi/ | alɔ /alɔ/ | nine /nine/ | nine /nine/ | ọnẹ /ɔnɛ/ |
| Tim | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | ayi /aji/ | tsui /tsui/ | tsui /tsui/ | ọkọmpọnị /ɔkɔmpɔni/ |
| Yêu | lɔ̃ /lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | yiwanu /jiwanu/ | suɔmi /suɔmi/ | suɔmɔ /suɔmɔ/ | inyiẹna /iɲjɛna/ |
| Cây | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | atin /atĩ/ | tso /tso/ | tso /tso/ | eyo /ejo/ |
| Nhà | avia /avia/ | aƒe /aɸe/ | aƒe /aɸe/ | xwé /xʷé/ | we /we/ | shia /ʃia/ | ọsụnẹ /ɔsunɛ/ |
| Chó | avu /avu/ | avu /avu/ | avu /avu/ | avun /avũ/ | gbe /ɡbe/ | gbei /ɡbei/ | ifụnị /ifuni/ |
| Mèo | ami /ami/ | agbo /aɡbo/ | dadi /dadi/ | kpɔnyɔ /kpɔɲɔ/ | adi /adi/ | adi /adi/ | ọchẹ /ɔtʃɛ/ |
| Ăn | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ye /je/ | yɛ /jɛ/ | re /ɾe/ |
| Uống | nu /nu/ | no /no/ | no /no/ | nu /nu/ | nu /nu/ | nu /nu/ | da /da/ |
| Một | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖokpó /ɖokpó/ | kake /kake/ | ekome /ekome/ | ọmọ /ɔmɔ/ |
| Hai | eve /eve/ | eve /eve/ | eve /ève/ | wè /wè/ | enyɔ /eɲɔ/ | enyɔ /eɲɔ/ | eva /eva/ |
| Xin chào | nɛnɛ /nɛnɛ/ | ado /ado/ | ŋdi /ŋdi/ | a fɔn ganji /a fɔ̃ ɡãdʒi/ | daa /daː/ | ɔ jɔ /ɔ jɔ/ | amọn /amɔn/ |
| Cảm ơn | amɛ akpe /amɛ akpe/ | akpe /akpe/ | akpe /akpe/ | àwǎnú /àwǎnú/ | ojakuɛ /odʒakwɛ/ | oyiwala /ojiwala/ | nani /nani/ |
| Tốt | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | ɖagbe /ɖaɡbe/ | hɛŋmi /hɛŋmi/ | ekpakpa /ekpakpa/ | ekenẹ /ekenɛ/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.