Kizande

Kizande (kwa jina la asili Pa-Zande) ni lugha ya Kiubangi ya familia ya Niger-Congo, inayozungumzwa na takriban watu milioni 1.1 katika maeneo ya mpakani mwa Sudan Kusini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na Jamhuri ya Afrika ya Kati. Kizande kinajulikana kimataifa kama mada ya monografia ya kale ya kianthropolojia ya mwaka 1937 ya E. E. Evans-Pritchard, "Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande" (Uchawi, Ramli na Uganga miongoni mwa Waazande), mojawapo ya kazi za msingi za anthropolojia ya kijamii ya Uingereza zilizoathiri kwa kina nadharia ya kianthropolojia ya busara na uchawi katika karne ya 20. Ufalme wa Zande (nasaba ya Avongara) ulikuwa dola kuu ya Afrika ya Kati kabla ya ukoloni kuanzia karne ya 18 hadi mwishoni mwa karne ya 19 kabla ya kugawanywa miongoni mwa madola ya kikoloni ya Uingereza, Ufaransa na Ubelgiji. Kiisimu, Kizande ni sehemu ya tawi la Kiubangi la Niger-Congo (SI Kibantu, licha ya mahali pake Afrika ya Kati), likiwa na lugha dada Kinzakara na kundi la mbali zaidi la Ngbandi-Sango.