Gĩkũyũ
Kikikuyu
Atlantic-Congo (Bantu)
Kikuyu (Gĩkũyũ) ni lugha kubwa zaidi ya Kibantu nchini Kenya, eneo la wazungumzaji asili karibu na Mlima Kenya. Ina mfumo wa vokali saba na utofauti wa ATR; aina zisizo na ATR huandikwa kwa tilde juu ya ĩ ũ.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kikikuyu
Maji
maaĩ
/maːi/
Moto
mwaki
/mwaki/
Jua
rĩũa
/ɾiwa/
Mwezi
mweri
/mweɾi/
Mama
maitũ
/maitu/
Baba
baba
/baba/
Kula
kũrĩa
/kuɾia/
Kunywa
kũnyua
/kuɲua/
Upendo
wendo
/wendo/
Moyo
ngoro
/ŋɡoɾo/
Mti
mũtĩ
/muti/
Nyumba
nyũmba
/ɲumba/
Mbwa
ngui
/ŋɡui/
Paka
nyaũ
/ɲau/
Mkono
guoko
/ɡuoko/
Jicho
riitho
/riːθo/
Habari
wĩmwega
/wimweɡa/
Asante
nĩ wega
/ni weɡa/
Moja
ĩmwe
/imwe/
Nzuri
wega
/weɡa/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu) zinazohusiana
| Maana | Kikikuyu | Kiembu | Kimeru | Kikamba | Kishambaa | Kichasu | Kinyaturu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | maaĩ /maːi/ | mai /mai/ | rũũjĩ /ɾuːdʒi/ | kĩw'ũ /kiwu/ | mazi /mazi/ | mende /mende/ | maazi /maːzi/ |
| Moto | mwaki /mwaki/ | mwaki /mwaki/ | mwaki /mwaki/ | mwaki /mwaki/ | moto /moto/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ |
| Jua | rĩũa /ɾiwa/ | rĩũa /ɾiua/ | rĩũa /ɾiua/ | syũa /sjua/ | zuwa /zuwa/ | nyu /ɲu/ | nzua /nzua/ |
| Mwezi | mweri /mweɾi/ | mweri /mweɾi/ | mweri /mweɾi/ | mwei /mwei/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | umweri /umweɾi/ |
| Mama | maitũ /maitu/ | mami /mami/ | mami /mami/ | mwaitũ /mwaitu/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Baba | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | asa /asa/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ |
| Kula | kũrĩa /kuɾia/ | kũrĩa /kuɾia/ | kũrĩa /kuɾia/ | kũya /kuja/ | kuya /kuja/ | kurya /kuɾja/ | kuria /kuɾia/ |
| Kunywa | kũnyua /kuɲua/ | kũnyua /kuɲua/ | kũnyũa /kuɲua/ | kũnywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Upendo | wendo /wendo/ | wendo /wendo/ | wendo /wendo/ | wendo /wendo/ | kwenda /kwenda/ | lumba /lumba/ | butogwa /butoɡwa/ |
| Moyo | ngoro /ŋɡoɾo/ | ngoro /ŋɡoɾo/ | ngoro /ŋɡoɾo/ | ngoo /ŋɡoː/ | mwoyo /mwojo/ | ngiti /ŋɡiti/ | umutima /umutima/ |
| Mti | mũtĩ /muti/ | mũtĩ /muti/ | mũtĩ /muti/ | mũtĩ /muti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ |
| Nyumba | nyũmba /ɲumba/ | nyũmba /ɲumba/ | nyomba /ɲomba/ | nyũmba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | ngui /ŋɡui/ | ngui /ŋɡui/ | ngiti /ŋɡiti/ | ngitĩ /ŋɡiti/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | nyaũ /ɲau/ | nyau /ɲau/ | nyau /ɲau/ | mbaka /mbaka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Mkono | guoko /ɡuoko/ | guoko /ɡuoko/ | njara /ndʒaɾa/ | kw'oko /kwoko/ | ukono /ukono/ | mkono /mkono/ | ukuboko /ukuboko/ |
| Jicho | riitho /riːθo/ | riitho /ɾiːθo/ | rĩĩthwa /ɾiːθwa/ | ĩtho /iθo/ | izo /izo/ | jicho /dʒitʃo/ | iriiso /iɾiːso/ |
| Habari | wĩmwega /wimweɡa/ | mwega /mweɡa/ | mwega /mweɡa/ | mwĩaĩle /mwiaile/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | shiloi /ʃiloi/ | mbukire /mbukiɾe/ |
| Asante | nĩ wega /ni weɡa/ | nĩ baba /ni baba/ | nĩ baba /ni baba/ | nĩ vinya /ni viɲa/ | asante /asante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | ahsante /ahsante/ |
| Moja | ĩmwe /imwe/ | ĩmwe /imwe/ | ĩmwe /imwe/ | ĩmwe /imwe/ | imo /imo/ | imwe /imwe/ | umwe /umwe/ |
| Nzuri | wega /weɡa/ | mwega /mweɡa/ | mwega /mweɡa/ | museo /museo/ | hedi /hedi/ | mwamba /mwamba/ | kihi /kihi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.