Kĩmĩĩru

Kimeru

Niger-Kongo (Atlantiki-Kongo, Kibantu, E.50 / E.60 — kundi la Mlima Kenya)

FamiliaNiger-Kongo (Atlantiki-Kongo, Kibantu, E.50 / E.60 — kundi la Mlima Kenya) Wasemaji~2M HatiKilatini NchiKenya (kaunti za Meru na Tharaka-Nithi; miteremko ya mashariki na kaskazini-mashariki ya Mlima Kenya) Lugha rasmiHapana (Kiswahili na Kiingereza ni rasmi; inatambuliwa kama lugha asilia ya Kenya chini ya katiba ya 2010) Uhai wa lughasalama ISO 639-3mer

Kimeru (Kĩmĩĩru) ni lugha ya Kibantu ya Kenya ya kati inayozungumzwa na watu wa Ameru kwenye miteremko ya mashariki na kaskazini-mashariki ya Mlima Kenya, ikiwa na takriban wazungumzaji milioni 2. Inahusiana na kundi la Mlima Kenya la eneo la Kibantu E.50 / E.60 pamoja na Kikuyu (ki), Kiembu (ebu), na Kikamba (kam), ambavyo inashiriki nazo msamiati mpana wa asili moja na mfumo wa vokali 7 wenye utofautishaji wa ATR. Mwandiko hutumia alama za tilde juu ya ĩ na ũ kuonyesha aina zisizo za ATR (zilizolegea) — desturi inayoshirikiwa na Kikuyu na Kiembu. Kimeru kinajumuisha lahaja kadhaa zinazoeleweka kwa pande zote: Imenti (kubwa zaidi na msingi wa Kimeru sanifu cha maandishi), Tigania, Igembe, Igoji, Mwimbi-Muthambi, na Chuka; Tharaka, kinachozungumzwa kwenye ukanda wa kusini, mara nyingine huainishwa kama lugha tofauti. Biblia ilitafsiriwa kikamilifu ifikapo 1964. Kimeru kinatambuliwa kama lugha asilia ya Kenya chini ya katiba ya 2010 na hutumika katika elimu ya msingi na utangazaji wa kikanda.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kimeru

Maji

rũũjĩ

/ɾuːdʒi/

Moto

mwaki

/mwaki/

Jua

rĩũa

/ɾiua/

Mwezi

mweri

/mweɾi/

Nyota

njata

/ɲdʒata/

Mama

mami

/mami/

Baba

baba

/baba/

Mimi

nyie

/ɲie/

Wewe

wee

/weː/

Jina

rĩĩtwa

/ɾɪːtwa/

Jicho

rĩĩthwa

/ɾiːθwa/

Mkono

njara

/ndʒaɾa/

Moyo

ngoro

/ŋɡoɾo/

Upendo

wendo

/wendo/

Mti

mũtĩ

/muti/

Nyumba

nyomba

/ɲomba/

Mbwa

ngiti

/ŋɡiti/

Paka

nyau

/ɲau/

Kula

kũrĩa

/kuɾia/

Kunywa

kũnyũa

/kuɲua/

Moja

ĩmwe

/imwe/

Mbili

ijĩrĩ

/idʒɪɾɪ/

Habari

mwega

/mweɡa/

Asante

nĩ baba

/ni baba/

Nzuri

mwega

/mweɡa/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo (Atlantic-Congo, Bantu, E.50/E.60 — Mount Kenya cluster) zinazohusiana

Maana KimeruKiembuKikikuyuKikambaKichasuKindauKinyaturu
Maji rũũjĩ /ɾuːdʒi/ mai /mai/ maaĩ /maːi/ kĩw'ũ /kiwu/ mende /mende/ mvura /mvuɾa/ maazi /maːzi/
Moto mwaki /mwaki/ mwaki /mwaki/ mwaki /mwaki/ mwaki /mwaki/ mshika /mʃika/ muriro /muɾiɾo/ moto /moto/
Jua rĩũa /ɾiua/ rĩũa /ɾiua/ rĩũa /ɾiwa/ syũa /sjua/ idhuva /iðuʋa/ zuva /zuva/ nzua /nzua/
Mwezi mweri /mweɾi/ mweri /mweɾi/ mweri /mweɾi/ mwei /mwei/ mwezi /mwezi/ mwedzi /mwedzi/ umweri /umweɾi/
Nyota njata /ɲdʒata/ njata /ɲdʒata/ njata /ɲdʒata/ nzaĩ /nzai/ nyenyeri /ɲeɲeri/ nyenyedzi /ɲeɲedzi/ nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/
Mama mami /mami/ mami /mami/ maitũ /maitu/ mwaitũ /mwaitu/ mama /mama/ amai /amai/ mama /mama/
Baba baba /baba/ baba /baba/ baba /baba/ asa /asa/ baba /baba/ baba /baba/ tata /tata/
Mimi nyie /ɲie/ nĩĩ /niː/ niĩ /niː/ nyie /ɲie/ mine /mine/ ini /ini/ une /une/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.