Sängö

Kisango

familia ya Atlantiki-Kongo (Kiubangi, iliyokreoliwa)

Familiafamilia ya Atlantiki-Kongo (Kiubangi, iliyokreoliwa) Wasemaji~5M (hasa L2) HatiKilatini (na alama za diacritics) NchiJamhuri ya Afrika ya Kati; vikundi vichache Chad, DRC Lugha rasmiJamhuri ya Afrika ya Kati (kitaifa, sambamba na Kifaransa) Uhai wa lughasalama ISO 639-3sag

Kisango (yângâ tî sängö) ni lugha ya taifa ya Jamhuri ya Afrika ya Kati na mojawapo ya lugha za kikrioli za kitaifa zilizoimarika zaidi barani Afrika, ikiwa na wazungumzaji wapatao milioni 5 (wengi wao kama lugha ya pili), ingawa uainishaji wake kama lugha ya kikrioli (badala ya pijini au koine) bado unajadiliwa. Ilizuka mwishoni mwa karne ya 19 kando ya Mto Ubangi kama pijini ya biashara iliyoegemea Kingbandi cha Kaskazini (lugha ya Kiubangi), na kuenea wakati wa ukoloni wa Ufaransa. Ni lugha rasmi pamoja na Kifaransa tangu katiba ya Afrika ya Kati ya mwaka 1963, na hutumika katika redio, televisheni, elimu ya msingi, na ibada za Kikatoliki na Kiprotestanti. Ina toni tatu za kileksika (ya chini, ya kati, ya juu) zinazowekwa alama kwa vialama; mpangilio wa maneno ni kiima-kitenzi-shamirisho, na mofolojia ya nomino imerahisishwa ikilinganishwa na chanzo chake cha Kiubangi.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kisango

Maji

ngu

/ŋɡu/

Moto

wa

/wa/

Jua

/la/

Mwezi

nzë

/nzɛ/

Nyota

tongoro

/toŋɡoro/

Mama

mama

/mama/

Baba

babâ

/baba/

Mimi

mbi

/mbi/

Wewe

mo

/mo/

Jina

iri

/iri/

Jicho

/lɛ/

Mkono

maboko

/maboko/

Moyo

/bɛ/

Upendo

ndoyê

/ndojɛ/

Mti

kêkê

/kɛkɛ/

Nyumba

/da/

Mbwa

mbo

/mbo/

Paka

nyao

/ɲao/

Kula

te

/te/

Kunywa

nyon

/ɲon/

Moja

oko

/oko/

Mbili

ûse

/use/

Habari

bara mo

/bara mo/

Asante

singila

/siŋɡila/

Nzuri

nzöni

/nzəni/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Ubangian, creolized) zinazohusiana

Maana KisangoKirwaKibariKizandeKimashamiKilingalaKimeta
Maji ngu /ŋɡu/ mende /mende/ piong /piɔŋ/ ime /ime/ mringa /mɾiŋɡa/ máí /mai/ /mə/
Moto wa /wa/ msika /msika/ kima /kima/ we /we/ mòò /moːʔ/ mɔ́tɔ /mɔtɔ/ mɔŋ /mɔŋ/
Jua /la/ mlao /mlao/ kolong /koloŋ/ uru /uɾu/ ìsùwà /isuwa/ mói /moi/ nyam /ɲam/
Mwezi nzë /nzɛ/ mwere /mwere/ nyepo /ɲepo/ diwi /diwi/ mwezi /mwezi/ sánzá /sanza/ nuŋ /nuŋ/
Nyota tongoro /toŋɡoro/ nyenyeri /ɲeɲeri/ toŋ /toŋ/ kerekuru /kɛɾɛkuɾu/ nyenyeri /ɲeɲeri/ monzoto /monzɔtɔ/ ntsə́ /ntsə́/
Mama mama /mama/ mama /mama/ mama /mama/ na /na/ mama /mama/ mamá /mama/ ma /ma/
Baba babâ /baba/ baba /baba/ baba /baba/ ba /ba/ baba /baba/ tatá /tata/ ta /ta/
Mimi mbi /mbi/ inyi /iɲi/ nan /nan/ mi /mi/ inyi /iɲi/ ngai /ⁿɡai/ mə̀ /mə̀/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.