Nzɛma

Kinzima

Niger-Kongo

FamiliaNiger-Kongo Wasemaji~330K HatiKilatini NchiGhana Lugha rasmiHapana (Kiingereza ndiyo lugha rasmi ya Ghana; Kinzema ni mojawapo ya lugha zinazofadhiliwa na serikali) Uhai wa lughasalama ISO 639-3nzi

Nzima (kwa jina la asili Nzɛma) ni lugha ya Kwa ya familia ya Niger-Congo, inayozungumzwa na watu wapatao 330,000 katika sehemu ya magharibi ya Mkoa wa Magharibi wa Ghana na maeneo ya mashariki yaliyo karibu ya Côte d'Ivoire. Wanzima wanajulikana zaidi kimataifa kama jamii ya asili ya Kwame Nkrumah, rais mwanzilishi wa Ghana wa enzi ya uhuru, aliyezaliwa Nkroful katika ardhi ya Nzima mwaka 1909. Kiisimu, Nzima ni sehemu ya tawi la Bia la Kwa, ikiwa na uhusiano wa karibu na Ahanta na kwa mbali zaidi na kundi kubwa la lahaja za Twi-Akan (ak). Wanzima wanadumisha mila imara za kitamaduni ikiwa ni pamoja na tamasha la mwaka la Kundum linaloadhimishwa katika ardhi yote ya Nzima mwezi Agosti/Septemba. Nzima ina mapokeo ya kifasihi yaliyokuzwa yanayoungwa mkono na Ofisi ya Lugha za Ghana, ikiwa na vifaa vya elimu ya msingi na vipindi vya redio kwa lugha ya Nzima katika Shirika la Utangazaji la Ghana (Ghana Broadcasting Corporation).

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kinzima

Maji

nzule

/nzule/

Moto

sinya

/sinja/

Jua

ewia

/ewia/

Mwezi

siane

/sjane/

Nyota

nzonlenle

/nzɔnlɛnlɛ/

Mama

enwo

/enwo/

Baba

papa

/papa/

Mimi

me

/mè/

Wewe

/wɔ/

Jina

duma

/duma/

Jicho

anye

/anje/

Mkono

ɛsa

/ɛsa/

Moyo

ahonle

/ahonle/

Upendo

ɛlɔlɛ

/ɛlɔlɛ/

Mti

baka

/baka/

Nyumba

suakɛ

/suakɛ/

Mbwa

kraman

/kraman/

Paka

agyinamoa

/adʑinamoa/

Kula

di

/di/

Kunywa

nu

/nu/

Moja

/kʊ/

Mbili

nwiɔ

/nwiɔ/

Habari

akwaaba

/akʷaːba/

Asante

medaase

/medaase/

Nzuri

kpa

/kpa/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana

Maana KinzimaKiakan (Twi)KibaouléKiewondoKimaori cha Visiwa vya CookKikaniteKiizi
Maji nzule /nzule/ nsuo /nsuo/ nzue /nzue/ medzim /medzim/ vai /vai/ nai /nai/ mini /mini/
Moto sinya /sinja/ ogya /odʑa/ sin /sĩ/ ndoa /ndoa/ ahi /ahi/ lo /lo/ oku /oku/
Jua ewia /ewia/ owia /owia/ wia /wia/ dzōb /dʒoːb/ /raː/ suka /suka/ anwu /aŋwu/
Mwezi siane /sjane/ ɔsrane /ɔsrane/ anglo /aŋlo/ ngɔn /ŋɡɔn/ marama /marama/ ika /ika/ onwa /oŋwa/
Nyota nzonlenle /nzɔnlɛnlɛ/ nsoromma /n̩sòròmmá/ nzraama /nzraːma/ ôtɛtɛ /ótɛtɛ/ etū /eˈtuː/ ka'nefi /kaʔnefi/ kpakpando /kpakpando/
Mama enwo /enwo/ ɛna /ɛna/ nin /nĩ/ nyia /ɲia/ māmā /maːmaː/ nene /nene/ nne /nːe/
Baba papa /papa/ agya /adʑa/ baba /baba/ tara /taɾa/ pāpā /paːpaː/ nafa /nafa/ nna /nːa/
Mimi me /mè/ me /mɪ̀/ mín /mĩ́/ ma /má/ au /au/ nagaya /naɡaja/ mụ /mʊ/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.