Nzɛma
Kinzima
Niger-Congo
Nzima (autonymously Nzɛma) is a Kwa language of the Niger-Congo family, spoken by around 330,000 people in the western Western Region of Ghana and adjacent eastern Côte d'Ivoire. The Nzima are most internationally famous as the home community of Kwame Nkrumah, Ghana's independence-era founding president, who was born in Nkroful in Nzemaland in 1909. Linguistically, Nzima is part of the Bia branch of Kwa, closely related to Ahanta and more distantly to the major Twi-Akan dialect cluster (ak). The Nzima maintain strong cultural traditions including the annual Kundum festival celebrated across Nzemaland in August/September. Nzima has a developed literary tradition supported by the Bureau of Ghana Languages, with primary education materials and Nzima-language radio programming on Ghana Broadcasting Corporation.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kinzima
Maji
nzule
/nzule/
Moto
sinya
/sinja/
Jua
ewia
/ewia/
Mwezi
siane
/sjane/
Mama
enwo
/enwo/
Baba
ekyele
/ecele/
Kula
di
/di/
Kunywa
nu
/nu/
Upendo
ɛlɔlɛ
/ɛlɔlɛ/
Moyo
ahonle
/ahonle/
Mti
baka
/baka/
Nyumba
suakɛ
/suakɛ/
Mbwa
kraman
/kraman/
Paka
agyinamoa
/adʑinamoa/
Mkono
ɛsa
/ɛsa/
Jicho
anye
/anje/
Habari
akwaaba
/akʷaːba/
Asante
medaase
/medaase/
Moja
kʊ
/kʊ/
Nzuri
kpa
/kpa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana
| Maana | Kinzima | Kiakan (Twi) | Kibaoulé | Kimaori cha Visiwa vya Cook | Kikanite | Kikonso | Kiniue |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | nzule /nzule/ | nsuo /nsuo/ | nzue /nzue/ | vai /vai/ | nai /nai/ | inanta /inanta/ | vai /vai/ |
| Moto | sinya /sinja/ | ogya /odʑa/ | sin /sĩ/ | ahi /ahi/ | lo /lo/ | iya /ija/ | afi /afi/ |
| Jua | ewia /ewia/ | owia /owia/ | wia /wia/ | rā /raː/ | suka /suka/ | kawa /kawa/ | lā /laː/ |
| Mwezi | siane /sjane/ | ɔsrane /ɔsrane/ | anglo /aŋlo/ | marama /marama/ | ika /ika/ | ayeena /ajeːna/ | mahina /mahina/ |
| Mama | enwo /enwo/ | ɛna /ɛna/ | nin /nĩ/ | māmā /maːmaː/ | nene /nene/ | eedda /eːdːa/ | matua fifine /matua fifine/ |
| Baba | ekyele /ecele/ | agya /adʑa/ | baba /baba/ | pāpā /paːpaː/ | nafa /nafa/ | abba /abːa/ | matua taane /matua taːne/ |
| Kula | di /di/ | didi /didi/ | di /di/ | kai /kai/ | ne /ne/ | ihaa /ihaː/ | kai /kai/ |
| Kunywa | nu /nu/ | nom /nom/ | nɔ /nɔ/ | inu /inu/ | ne /ne/ | inakkaa /inakːaː/ | inu /inu/ |
| Upendo | ɛlɔlɛ /ɛlɔlɛ/ | ɔdɔ /ɔdɔ/ | klo /klo/ | aro'a /aɾoʔa/ | avesi /avesi/ | jaalla /dʒaːlːa/ | fakaalofa /fakaalofa/ |
| Moyo | ahonle /ahonle/ | akoma /akoma/ | awlɛn /awlɛ̃/ | ngākau /ŋaːkau/ | agu /aɡu/ | onna /onːa/ | fatu /fatu/ |
| Mti | baka /baka/ | dua /dua/ | waka /waka/ | rākau /raːkau/ | yafa /jafa/ | ergaa /erɡaː/ | akau /akau/ |
| Nyumba | suakɛ /suakɛ/ | efie /efie/ | sua /sua/ | 'are /ʔaɾe/ | no /no/ | mana /mana/ | fale /fale/ |
| Mbwa | kraman /kraman/ | kraman /kraman/ | alua /alua/ | kurī /kuɾiː/ | ovava /ovava/ | kareta /kaɾeta/ | kuli /kuli/ |
| Paka | agyinamoa /adʑinamoa/ | agyinamoa /adʑinamoa/ | bisua /bisua/ | ngiao /ŋiao/ | pusi /pusi/ | adurree /aduɾːeː/ | pusi /pusi/ |
| Mkono | ɛsa /ɛsa/ | nsa /nsa/ | sa /sa/ | rima /ɾima/ | azana /azana/ | harka /haɾka/ | lima /lima/ |
| Jicho | anye /anje/ | aniwa /aniwa/ | nyrun /ɲɾũ/ | mata /mata/ | avu /avu/ | ila /ila/ | mata /mata/ |
| Habari | akwaaba /akʷaːba/ | akwaaba /akʷaːba/ | akwaba /akwaba/ | kia orāna /kia oɾaːna/ | naipa /naipa/ | akkam /akːam/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ |
| Asante | medaase /medaase/ | medaase /medaase/ | moh /mo/ | meitaki /meitaki/ | susu /susu/ | galta /ɡalta/ | fakaaue /fakaaue/ |
| Moja | kʊ /kʊ/ | baako /baːko/ | kun /kũ/ | ta'i /taʔi/ | magoke /maɡoke/ | takka /takːa/ | taha /taha/ |
| Nzuri | kpa /kpa/ | pa /pa/ | kpa /kpa/ | meitaki /meitaki/ | knaga /knaɡa/ | fayye /fajːe/ | mitaki /mitaki/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.