Kanite

Kikanite

Trans-New Guinea

FamiliaTrans-New Guinea Wasemaji~6K HatiKilatini NchiPapua Guinea Mpya Lugha rasmiHapana (Kiingereza/Tok Pisin/Hiri Motu ni rasmi; Kikanite ni lugha ya jamii inayotambuliwa) Uhai wa lughahatari iliyo wazi ISO 639-3kmu

Kanite ni lugha ya Trans-New Guinea ya tawi la Kainantu katika Jimbo la Nyanda za Juu za Mashariki nchini Papua New Guinea, inayozungumzwa na watu wapatao 6,000 katika Wilaya ya Kainantu maeneo ya Henganofi. Familia ya Kainantu-Goroka (Kamano, Yagaria, Gadsup, Auyana, Kanite, Tairora — lugha zaidi ya 30, jumla ya wasemaji wapatao 200,000) ni mojawapo ya makundi makuu ya Trans-New Guinea ya Nyanda za Juu za Mashariki. Kiisimu, Kanite inashiriki sifa za kawaida za Nyanda za Juu za Mashariki: mpangilio wa SOV, viunga-nyuma (postpositions), mofolojia tata ya vitenzi yenye upatanisho wa mtenda-wakati-hali, uunganishaji wa vishazi wenye ubadilishaji-rejea (switch-reference), na orodha ndogo ya fonimu inayozipambanua lugha za Kainantu. Fonolojia ya SIL ya McCarthy ya mwaka 1965 na kazi ya kutafsiri Biblia tangu miaka ya 1960 zimezalisha vifaa vya kusoma na kuandika na Agano Jipya. Licha ya idadi ndogo ya watu, Kanite inaonyesha uhai wa kiasi katika vijiji vya mbali vya nyanda za juu.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kikanite

Maji

nai

/nai/

Moto

lo

/lo/

Jua

suka

/suka/

Mwezi

ika

/ika/

Nyota

ka'nefi

/kaʔnefi/

Mama

nene

/nene/

Baba

nafa

/nafa/

Mimi

nagaya

/naɡaja/

Wewe

kagaya

/kaɡaja/

Jina

agi

/aɡi/

Jicho

avu

/avu/

Mkono

azana

/azana/

Moyo

agu

/aɡu/

Upendo

avesi

/avesi/

Mti

yafa

/jafa/

Nyumba

no

/no/

Mbwa

ovava

/ovava/

Paka

pusi

/pusi/

Kula

ne

/ne/

Kunywa

ne

/ne/

Moja

magoke

/maɡoke/

Mbili

tole

/tole/

Habari

naipa

/naipa/

Asante

susu

/susu/

Nzuri

knaga

/knaɡa/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Trans-New Guinea zinazohusiana

Maana KikaniteKiyagariaKiengaKihiri MotuKimussau-EmiraKisakizayaKikuna cha San Blas
Maji nai /nai/ nofa /nofa/ endaki /endaki/ ranu /ɾanu/ eai /eai/ nanum /nanum/ di /di/
Moto lo /lo/ yo /jo/ ita /ita/ lahi /lahi/ kuraa /kuˈraː/ lamal /lamal/ so /so/
Jua suka /suka/ kena /kena/ niko /niko/ dina /dina/ ariu /aɾiu/ cidal /tʃidal/ olo /olo/
Mwezi ika /ika/ ulu /ulu/ kana /kana/ hua /hua/ malam /malam/ bulad /bulad/ nii /niː/
Nyota ka'nefi /kaʔnefi/ gale /ɡale/ kalyai /kaljai/ hisiu /hisiu/ katoto /katoto/ bo'is /boʔis/ bisir /pisiɾ/
Mama nene /nene/ nene /nene/ ainya /aiɲa/ sina /sina/ nia /nia/ ina /ina/ nan /nan/
Baba nafa /nafa/ papa /papa/ taata /taːta/ tama /tama/ tama /tama/ ama /ama/ baba /baba/
Mimi nagaya /naɡaja/ dgai /dɡai/ namba /namba/ lau /lau/ agi /aɡi/ zaku /ʐaku/ an /an/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.