Maninkakan
Kimaninkakan cha Kita
Niger-Kongo
Kimaninkakan cha Kita (Maninkakan, "lugha ya Kimaninka") ni lahaja ya Kimanding ya eneo la Kita kusini-magharibi mwa Mali, kati ya nchi ya asili ya Kibambara (kaskazini) na nchi ya asili ya Kimaninka (Guinea). Kundi la Kimanding cha Kita linajumuisha lahaja zinazoeleweka kwa pande zote zinazoenea kutoka Kita kupitia kusini-magharibi mwa Mali hadi mpaka wa Guinea. Kimaninkakan cha Kita kinatambuliwa na Mali kama lugha ya kitaifa pamoja na lahaja nyingine za Kimanding (Kibambara bm, Kixaasongaxango kao, n.k.), likiwa na mipango ya elimu ya lugha mbili tangu mwaka 1985. Kiisimu, lahaja za Kimanding zinashiriki sifa za msingi (mpangilio wa kiima-kitenzi-shamirisho, viashiria vya hali mwishoni mwa kitenzi, miundo ya kiainishi-nomino) lakini hutofautiana katika mifumo ya toni na mahususi ya kimsamiati. Hati ya N'Ko (Souleymane Kanté 1949) hutumika katika baadhi ya jamii kwa uandishi wa Kimanding kwa ujumla.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimaninkakan cha Kita
Maji
ji
/dʒi/
Moto
tasuma
/tasuma/
Jua
tle
/tle/
Mwezi
kalo
/kalo/
Nyota
lolo
/lolo/
Mama
ba
/ba/
Baba
fa
/fa/
Mimi
ne
/ne/
Wewe
i
/i/
Jina
tɔɔ
/tɔː/
Jicho
ña
/ɲa/
Mkono
bolo
/bolo/
Moyo
dusu
/dusu/
Upendo
kanu
/kanu/
Mti
yiri
/jiɾi/
Nyumba
so
/so/
Mbwa
wulu
/wulu/
Paka
ñaakuma
/ɲaːkuma/
Kula
don
/don/
Kunywa
min
/min/
Moja
kelen
/kelen/
Mbili
fila
/fila/
Habari
i ni soɣoma
/i ni soɣoma/
Asante
i ni baara
/i ni baːɾa/
Nzuri
ñuman
/ɲuman/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana
| Maana | Kimaninkakan cha Kita | Kimaninkakan cha Magharibi | Kikhassonke | Kimaninka cha Mashariki | Kidyula | Kibambara | Kikonabere |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ |
| Moto | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | ta /ta/ |
| Jua | tle /tle/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ |
| Mwezi | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ |
| Nyota | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | dolo /dólo/ | dolo /dòlo/ | tɛnɛ /tɛ̀nɛ̀/ |
| Mama | ba /ba/ | na /na/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ |
| Baba | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ |
| Mimi | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ń /ŋ́/ | ne /nè/ | n /ǹ/ |
| Wewe | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /i/ | í /í/ | i /í/ | i /í/ |
| Jina | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔgɔ /tɔ́gɔ/ | tɔgɔ /tɔ̀ɡɔ/ | to /tō/ |
| Jicho | ña /ɲa/ | nya /ɲa/ | ɲa /ɲa/ | ɲa /ɲa/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲɛ /ɲɛ/ |
| Mkono | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ |
| Moyo | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ |
| Upendo | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kana /kana/ |
| Mti | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiri/ | jiri /dʒiɾi/ | yiri /jiri/ |
| Nyumba | so /so/ | so /so/ | so /so/ | lu /lu/ | so /so/ | so /so/ | so /so/ |
| Mbwa | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wuli /wuli/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | fugo /fuɡo/ |
| Paka | ñaakuma /ɲaːkuma/ | nyaakuma /ɲaːkuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | nyukuma /ɲukuma/ |
| Kula | don /don/ | don /don/ | domu /domu/ | domu /domu/ | dun /dun/ | dumuni /dumuni/ | don /don/ |
| Kunywa | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ |
| Moja | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kele /kele/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ |
| Mbili | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fìla/ | fila /fìla/ | pla /plà/ |
| Habari | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | i ni sögöma /i ni soɣoma/ | i ni sogoma /i ni soɡoma/ | i ni se /i ni se/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | ka kɛ /ka kɛ/ |
| Asante | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | baraka /baɾaka/ |
| Nzuri | ñuman /ɲuman/ | nyuman /ɲuman/ | nyi /ɲi/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ɲuman /ɲuman/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ɲuman /ɲuman/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.