Meta'
Kimeta
Niger-Kongo
Meta' (pia huitwa Menemo au Bameta) ni lugha ya Kibantu ya Grassfields ya Mkoa wa Kaskazini-Magharibi wa Kamerun, dada wa Aghem (agq) ndani ya tawi-dogo la Ring la Grassfields ya Magharibi. Kundi la Kibantu cha Grassfields (lugha ~30, jumla ya wasemaji ~milioni 3) linakaa nyanda za juu za Kamerun, ambapo kila lugha mara nyingi huhusishwa na kijiji au utawala maalum wa chifu. Meta' husemwa katika maeneo ya Mbengwi na Bali ya Wilaya ya Momo. Kiisimu, Meta' inashiriki sifa za Kibantu cha Grassfields: toni (toni 3 au zaidi zenye downstep), mfumo wa vokali 5 wenye upatano wa ATR, upatano changamano wa ngeli za nomino, na mpangilio wa viambajengo wa SVO. Mgogoro wa kujitenga wa Kamerun wa mwaka 2017 umeuathiri Mkoa wa Kaskazini-Magharibi, ukiwafurusha wasemaji wengi wa Meta'.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimeta
Maji
mə
/mə/
Moto
mɔŋ
/mɔŋ/
Jua
nyam
/ɲam/
Mwezi
nuŋ
/nuŋ/
Nyota
ntsə́
/ntsə́/
Mama
ma
/ma/
Baba
ta
/ta/
Mimi
mə̀
/mə̀/
Wewe
ò
/ò/
Jina
ə́ɲə́
/ə́ɲə́/
Jicho
dzi
/dzi/
Mkono
boa
/boa/
Moyo
mu
/mu/
Upendo
kɔŋ
/kɔŋ/
Mti
ti
/ti/
Nyumba
nda
/nda/
Mbwa
mbu
/mbu/
Paka
guŋ
/ɡuŋ/
Kula
mé
/me/
Kunywa
nyo
/ɲo/
Moja
mɔ
/mɔ/
Mbili
bɛ́
/bɛ́/
Habari
mɔlɔŋ
/mɔlɔŋ/
Asante
nfɔn
/nfɔn/
Nzuri
mwa
/mwa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo zinazohusiana
| Maana | Kimeta | Kiaghem | Kiewondo | Kibulu | Kifang | Kilingala | Kisango |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mə /mə/ | mê' /meʔ/ | medzim /medzim/ | medim /medim/ | mendim /mendim/ | máí /mai/ | ngu /ŋɡu/ |
| Moto | mɔŋ /mɔŋ/ | ìmáa' /imáaʔ/ | ndoa /ndoa/ | ndoa /ndoa/ | ndoa /ndoa/ | mɔ́tɔ /mɔtɔ/ | wa /wa/ |
| Jua | nyam /ɲam/ | kû' /kuʔ/ | dzōb /dʒoːb/ | zobé /zobe/ | zòp /zop/ | mói /moi/ | lâ /la/ |
| Mwezi | nuŋ /nuŋ/ | nâa' /naːʔ/ | ngɔn /ŋɡɔn/ | ngon /ŋɡon/ | ngɔn /ŋɡɔn/ | sánzá /sanza/ | nzë /nzɛ/ |
| Nyota | ntsə́ /ntsə́/ | ntsə́ /ntsə́/ | ôtɛtɛ /ótɛtɛ/ | ôtɛtɛ /ótɛtɛ/ | ótéteŋ /ótéteŋ/ | monzoto /monzɔtɔ/ | tongoro /toŋɡoro/ |
| Mama | ma /ma/ | mò /mo/ | nyia /ɲia/ | nyia /ɲia/ | nyia /ɲia/ | mamá /mama/ | mama /mama/ |
| Baba | ta /ta/ | tâ /ta/ | tara /taɾa/ | tata /tata/ | tara /tara/ | tatá /tata/ | babâ /baba/ |
| Mimi | mə̀ /mə̀/ | à /à/ | ma /má/ | ma /má/ | me /me/ | ngai /ⁿɡai/ | mbi /mbi/ |
| Wewe | ò /ò/ | ò /ò/ | wa /wá/ | wô /wô/ | wè /wè/ | yo /jo/ | mo /mo/ |
| Jina | ə́ɲə́ /ə́ɲə́/ | yə́ŋ /jə́ŋ/ | jôé /ʒóé/ | jôé /ʒóé/ | djoè /dʒoɛ/ | nkombo /ⁿkombo/ | iri /iri/ |
| Jicho | dzi /dzi/ | dyiá /djia/ | dzìs /dʒis/ | zis /zis/ | dis /dis/ | líso /liso/ | lê /lɛ/ |
| Mkono | boa /boa/ | kwô' /kwoʔ/ | woó /woʔo/ | wo /wo/ | wɔ /wɔ/ | lobɔ́kɔ /lobɔkɔ/ | maboko /maboko/ |
| Moyo | mu /mu/ | mwâ /mwa/ | nlem /nlem/ | nlem /nlem/ | nle /nle/ | motéma /motema/ | bê /bɛ/ |
| Upendo | kɔŋ /kɔŋ/ | nkòŋ /ŋkoŋ/ | nye'e /ɲeʔe/ | nye'a /ɲeʔa/ | ndzem /ndzem/ | bolíngo /boliŋɡo/ | ndoyê /ndojɛ/ |
| Mti | ti /ti/ | kpa' /kpaʔ/ | elé /ele/ | élé /ele/ | eli /eli/ | nzété /nzete/ | kêkê /kɛkɛ/ |
| Nyumba | nda /nda/ | ndô /ndo/ | nda /nda/ | nda /nda/ | nda /nda/ | ndáko /ndako/ | dâ /da/ |
| Mbwa | mbu /mbu/ | mbî /mbi/ | mvu /mvu/ | mvu /mvu/ | mvu /mvu/ | mbwá /mbwa/ | mbo /mbo/ |
| Paka | guŋ /ɡuŋ/ | gò /ɡo/ | esìŋga /esiŋɡa/ | esinga /esiŋɡa/ | esin /esin/ | nyáu /ɲau/ | nyao /ɲao/ |
| Kula | mé /me/ | nîa /nia/ | di /di/ | dzia /dʒia/ | di /di/ | kolía /kolia/ | te /te/ |
| Kunywa | nyo /ɲo/ | nyâa /ɲaː/ | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | komɛ́la /komɛla/ | nyon /ɲon/ |
| Moja | mɔ /mɔ/ | mò /mo/ | fok /fok/ | fok /fok/ | bok /bok/ | mɔ̌kɔ́ /mɔkɔ/ | oko /oko/ |
| Mbili | bɛ́ /bɛ́/ | bɔ́ʔɔ́ /bɔ́ʔɔ́/ | bɛ̌ /bɛ̌/ | bɛ̌ /bɛ̌/ | bɛ̀ /bɛ̀/ | mibale /mibale/ | ûse /use/ |
| Habari | mɔlɔŋ /mɔlɔŋ/ | kâa' /kaːʔ/ | mbɔlɔ /mbɔlɔ/ | mbolo /mbolo/ | mbolo /mbolo/ | mbóte /mbote/ | bara mo /bara mo/ |
| Asante | nfɔn /nfɔn/ | ŋyaa' /ŋjaːʔ/ | akiba /akiba/ | akiba /akiba/ | akiba /akiba/ | matɔ́ndɔ /matɔndɔ/ | singila /siŋɡila/ |
| Nzuri | mwa /mwa/ | mwâ' /mwaʔ/ | mbaŋ /mbaŋ/ | mbamba /mbamba/ | mbeng /mbeŋ/ | malámu /malamu/ | nzöni /nzəni/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.