Pinuyumayan
Tiếng Puyuma
Nam Đảo
Tiếng Puyuma (Pinuyumayan) là một trong những ngôn ngữ nhỏ nhất và phân kỳ nhất của các ngôn ngữ Nam Đảo Formosa, nhánh sơ cấp của ngữ hệ Nam Đảo trong số các ngôn ngữ bản địa của Đài Loan. Nhóm Puyuma đứng tách biệt khỏi các nhánh Formosa khác (Atayal, Tsou, Paiwan, Rukai, v.v.), khiến tiếng Puyuma có ý nghĩa quan trọng đối với ngôn ngữ học lịch sử Nam Đảo — nó bảo tồn những đặc điểm đã mất ở nơi khác. Được nói bởi khoảng 3.000 người Puyuma tại tám làng thuộc khu vực Beinan gần Đài Đông ở đông nam Đài Loan. Các truyền thống văn hóa bao gồm nghi lễ săn bắn Mangmahut và cấu trúc cộng đồng cư dân đồng bằng Mangayaw, vốn theo chế độ mẫu hệ — nét đặc trưng giữa các nhóm thổ dân Đài Loan (đa số theo chế độ phụ hệ).
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Puyuma
Nước
enay
/enai/
Lửa
apuy
/apui/
Mặt trời
kadaw
/kadaw/
Mặt trăng
bulan
/buɭan/
Sao
vituwan
/vituwan/
Mẹ
ina
/ina/
Cha
ama
/ama/
Tôi
kuiku
/kuiku/
Bạn
yu
/ju/
Tên
ngadan
/ŋadan/
Mắt
mata
/mata/
Tay
lima
/lima/
Tim
kalumetan
/kalumetan/
Yêu
ulaw
/ulaw/
Cây
kawi
/kawi/
Nhà
ruma
/ɾuma/
Chó
suwan
/suwan/
Mèo
kating
/katiŋ/
Ăn
kuman
/kuman/
Uống
enpa
/enpa/
Một
sa
/sa/
Hai
zua
/ʐua/
Xin chào
marayas
/maɾajas/
Cảm ơn
kasapakan
/kasapakan/
Tốt
mauruway
/mauɾuwai/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Austronesian liên quan
| Nghĩa | Tiếng Puyuma | Tiếng Paiwan | Tiếng Tao (Yami) | Tiếng Tagalog cổ | Tiếng Tausug | Tiếng Bunun | Tiền Nam Đảo ngữ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | enay /enai/ | zaljum /zaɭum/ | ranom /ranom/ | ᜆᜓᜊᜒᜄ᜔ /tubiɡ/ | tubig /tubiɡ/ | danum /danum/ | *daNum /daNum/ |
| Lửa | apuy /apui/ | sapuy /sapui/ | apuy /apuj/ | ᜀᜉᜓᜌ᜔ /apuj/ | kayu /kaju/ | sapuz /sapuz/ | *Sapuy /Sapuy/ |
| Mặt trời | kadaw /kadaw/ | qadaw /qadaw/ | araw /araw/ | ᜀᜇᜏ᜔ /araw/ | adlaw /adlaw/ | vali /vali/ | *waRi /waRi/ |
| Mặt trăng | bulan /buɭan/ | qiljas /qiɭas/ | vehan /vehan/ | ᜊᜓᜏᜈ᜔ /buwan/ | bulan /bulan/ | buan /buan/ | *bulaN /bulaN/ |
| Sao | vituwan /vituwan/ | vituqan /vituqan/ | vituen /vituən/ | ᜊᜒᜆᜓᜁᜈ᜔ /bituʔin/ | bituun /bituʔun/ | bintuhan /bintuhan/ | *bituqen /bituqen/ |
| Mẹ | ina /ina/ | kina /kina/ | ina /ina/ | ᜁᜈ /ina/ | inaꞌ /inaʔ/ | tina /tina/ | *ina /ina/ |
| Cha | ama /ama/ | kama /kama/ | ama /ama/ | ᜀᜋ /ama/ | amaꞌ /amaʔ/ | tama /tama/ | *ama /ama/ |
| Tôi | kuiku /kuiku/ | tiaken /tiakən/ | yaken /jakən/ | ᜀᜃᜓ /ako/ | aku /aku/ | saikin /saikin/ | *aku /aku/ |
| Bạn | yu /ju/ | sun /sun/ | imo /ʔimo/ | ᜁᜃᜏ᜔ /ikaw/ | ikaw /ikaw/ | suu /suʔu/ | *iSu /iSu/ |
| Tên | ngadan /ŋadan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaran /ŋaran/ | ᜅᜎᜈ᜔ /ŋalan/ | ngan /ŋan/ | ngaan /ŋaan/ | *ŋajan /ŋajan/ |
| Mắt | mata /mata/ | maca /matsa/ | mata /mata/ | ᜋᜆ /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | *maCa /maCa/ |
| Tay | lima /lima/ | lima /lima/ | kamay /kamaj/ | ᜃᜋᜌ᜔ /kamaj/ | lima /lima/ | ima /ima/ | *lima /lima/ |
| Tim | kalumetan /kalumetan/ | varung /vaɾuŋ/ | paso /paso/ | ᜉᜓᜐᜓ /puso/ | pusuꞌ /pusuʔ/ | is-ang /isaŋ/ | *pusuq /pusuq/ |
| Yêu | ulaw /ulaw/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ | makakdeng /makakdəŋ/ | ᜁᜊᜒᜄ᜔ /ibiɡ/ | lasa /lasa/ | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ |
| Cây | kawi /kawi/ | kasiw /kasiw/ | kayo /kajo/ | ᜃᜑᜓᜌ᜔ /kahoj/ | kahuy /kahuj/ | kahu /kahu/ | *kaSiw /kaSiw/ |
| Nhà | ruma /ɾuma/ | umaq /umaq/ | vahay /vahaj/ | ᜊᜑᜌ᜔ /bahaj/ | bāy /baːj/ | lumaq /lumaq/ | *Rumaq /Rumaq/ |
| Chó | suwan /suwan/ | vatu /vatu/ | ino /ino/ | ᜀᜐᜓ /aso/ | iruꞌ /iruʔ/ | asu /asu/ | *asu /asu/ |
| Mèo | kating /katiŋ/ | ngiaw /ŋiaw/ | koving /koviŋ/ | ᜉᜓᜐ /pusa/ | kuting /kutiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ |
| Ăn | kuman /kuman/ | keman /kəman/ | kuman /kuman/ | ᜃᜁᜈ᜔ /kain/ | kaun /kaʔun/ | maun /maun/ | *kaen /kaen/ |
| Uống | enpa /enpa/ | temekel /təməkəl/ | minum /minum/ | ᜁᜈᜓᜋ᜔ /inom/ | minum /minum/ | muqun /muqun/ | *inum /inum/ |
| Một | sa /sa/ | ita /ita/ | asa /asa/ | ᜁᜐ /isa/ | isa /isa/ | tasa /tasa/ | *isa /isa/ |
| Hai | zua /ʐua/ | drusa /ɖusa/ | doa /doa/ | ᜇᜎᜏ /dalaˈwa/ | duwa /duwa/ | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ |
| Xin chào | marayas /maɾajas/ | masalu /masalu/ | akokay /akokaj/ | ᜋᜊᜓᜑᜌ᜔ /mabuhaj/ | kumusta /kumusta/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ |
| Cảm ơn | kasapakan /kasapakan/ | masalu /masalu/ | ayoy /ajoj/ | ᜐᜎᜋᜆ᜔ /salamat/ | magsukul /maɡsukul/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ |
| Tốt | mauruway /mauɾuwai/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mapia /mapia/ | ᜋᜊᜓᜆᜒ /mabuti/ | marayaw /marajaw/ | masial /masial/ | — /—/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.