Agta
Tiếng Agta Cagayan Trung
Nam Đảo
Tiếng Agta Cagayan Trung tâm là một trong những ngôn ngữ Nam Đảo nhỏ gắn với người Negrito ở miền Bắc Luzon, Philippines, được khoảng 600 người Agta săn bắt-hái lượm nói ở thung lũng Cagayan và tỉnh Isabela. Mặc dù người nói có kiểu hình thể chất Negrito (gốc Australo-Melanesia), bản thân ngôn ngữ này hoàn toàn thuộc ngữ hệ Nam Đảo — kết quả của nhiều thế kỷ chuyển dịch ngôn ngữ sau khi tiếp xúc với cư dân vùng thấp nói tiếng Nam Đảo, trong khi về mặt di truyền người Agta đại diện cho một trong những dòng dõi loài người cổ xưa nhất ở Philippines (khoảng 30.000-50.000 năm). Về mặt ngôn ngữ, tiếng Agta Cagayan Trung tâm chia sẻ các đặc điểm Bắc Philippines với tiếng Ibanag và Itawit lân cận, nhưng có những bảo lưu từ vựng đặc trưng và từ vựng truyền thống Negrito. Công tác điền dã của SIL do Mayfield (1972) thực hiện là tài liệu ngôn ngữ học chủ yếu. UNESCO xếp loại nó là nguy cấp nghiêm trọng do số người nói ít, sự chuyển dịch ngôn ngữ liên tục sang tiếng Ilocano và Tagalog, và sự bên lề hóa của các cộng đồng Negrito.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Agta Cagayan Trung
Nước
danum
/danum/
Lửa
apuy
/ʔaˈpuj/
Mặt trời
agew
/ˈʔaɡew/
Mặt trăng
bulan
/bulan/
Sao
bituen
/biˈtuʔen/
Mẹ
ina
/ʔiˈna/
Cha
ama
/ʔaˈma/
Tôi
sikán
/siˈkan/
Bạn
sikaw
/siˈkaw/
Tên
ngahan
/ˈŋahan/
Mắt
mata
/mata/
Tay
lima
/lima/
Tim
poso
/poso/
Yêu
ayat
/ʔaˈjat/
Cây
kayo
/kajo/
Nhà
balay
/balaj/
Chó
atu
/ˈʔatu/
Mèo
kuti
/kuti/
Ăn
mangan
/maŋan/
Uống
uminom
/ʔumiˈnom/
Một
isa
/ʔiˈsa/
Hai
duwa
/ˈduwa/
Xin chào
kumusta
/kumusta/
Cảm ơn
salamat
/salamat/
Tốt
napya
/napja/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Austronesian liên quan
| Nghĩa | Tiếng Agta Cagayan Trung | Tiếng Ilocano | Tiếng Tagalog | Tiếng Maranao | Tiếng Maguindanao | Tiếng Hiligaynon | Tiếng Tausug |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | danum /danum/ | danum /danum/ | tubig /tubiɡ/ | ig /iɡ/ | ig /ʔiɡ/ | tubig /tubiɡ/ | tubig /tubiɡ/ |
| Lửa | apuy /ʔaˈpuj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /apoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | kalayo /kalajɔ/ | kayu /kaju/ |
| Mặt trời | agew /ˈʔaɡew/ | init /ʔinit/ | araw /ˈʔaɾaw/ | alongan /aloŋan/ | senang /seˈnaŋ/ | adlaw /ʔadlaw/ | adlaw /adlaw/ |
| Mặt trăng | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | buwan /buwan/ | bolan /bolan/ | bulan /buˈlan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| Sao | bituen /biˈtuʔen/ | bituen /bituˈen/ | bituin /bɪtuˈʔin/ | bito-on /bitoʔon/ | bituon /bituʔon/ | bituon /bituˈʔon/ | bituun /bituʔun/ |
| Mẹ | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ina/ | ina /ˈʔina/ | nanay /nanaj/ | inaꞌ /inaʔ/ |
| Cha | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ama/ | ama /ˈʔama/ | tatay /tataj/ | amaꞌ /amaʔ/ |
| Tôi | sikán /siˈkan/ | siak /siˈak/ | ako /ʔaˈko/ | ako /ako/ | saki /saki/ | ako /ʔaˈko/ | aku /aku/ |
| Bạn | sikaw /siˈkaw/ | sika /siˈka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | seka /sɵka/ | seka /səka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | ikaw /ikaw/ |
| Tên | ngahan /ˈŋahan/ | nagan /ˈnaɡan/ | pangalan /paˈŋalan/ | ngaran /ŋaran/ | ngala /ŋala/ | ngalan /ˈŋalan/ | ngan /ŋan/ |
| Mắt | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /maˈta/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Tay | lima /lima/ | ima /ʔima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /liˈma/ | kamot /kamɔt/ | lima /lima/ |
| Tim | poso /poso/ | puso /puso/ | puso /puˈsoʔ/ | pusoʔ /pusoʔ/ | pusong /puˈsoŋ/ | tagipusoon /taɡipusɔʔɔn/ | pusuꞌ /pusuʔ/ |
| Yêu | ayat /ʔaˈjat/ | ayat /ʔaˈjat/ | pag-ibig /paɡʔibiɡ/ | kalimo /kalimo/ | kalini /kaˈlini/ | gugma /ɡuɡma/ | lasa /lasa/ |
| Cây | kayo /kajo/ | kayo /kajo/ | puno /puno/ | kayo /kajo/ | kayu /kaˈju/ | kahoy /kahɔj/ | kahuy /kahuj/ |
| Nhà | balay /balaj/ | balay /balaj/ | bahay /bahaj/ | walay /walaj/ | walay /waˈlaj/ | balay /balaj/ | bāy /baːj/ |
| Chó | atu /ˈʔatu/ | aso /ˈʔaso/ | aso /ˈʔaso/ | aso /aso/ | aso /ˈʔaso/ | ido /ʔidɔ/ | iruꞌ /iruʔ/ |
| Mèo | kuti /kuti/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | kuting /kuˈtiŋ/ | kuting /kutiŋ/ | kuting /kutiŋ/ |
| Ăn | mangan /maŋan/ | mangan /maŋan/ | kumain /kumaˈʔin/ | mangan /maŋan/ | kakan /kaˈkan/ | kaon /kaʔɔn/ | kaun /kaʔun/ |
| Uống | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | minom /minom/ | inum /ʔiˈnum/ | inom /ʔinɔm/ | minum /minum/ |
| Một | isa /ʔiˈsa/ | maysa /majsa/ | isa /ʔiˈsa/ | isa /isa/ | isa /ˈʔisa/ | isa /ʔisa/ | isa /isa/ |
| Hai | duwa /ˈduwa/ | dua /duˈa/ | dalawa /dalaˈwa/ | dowa /dowa/ | dua /duwa/ | duha /duˈha/ | duwa /duwa/ |
| Xin chào | kumusta /kumusta/ | kablaaw /kablaʔaw/ | kamusta /kamusta/ | kapian /kapijan/ | assalamu alaikum /assaˈlamu ʔaˈlajkum/ | kamusta /kamusta/ | kumusta /kumusta/ |
| Cảm ơn | salamat /salamat/ | agyamanak /ʔaɡjamanak/ | salamat /salamat/ | salamat /salamat/ | sukran /ˈsukɾan/ | salamat /salamat/ | magsukul /maɡsukul/ |
| Tốt | napya /napja/ | nasayaat /nasajaʔat/ | mabuti /mabuti/ | mapia /mapija/ | mapiya /maˈpija/ | maayo /maʔajɔ/ | marayaw /marajaw/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.