Trēgāmī
Kitregami
Indo-European
Kitregami (Trēgāmī, "watu wa vijiji vitatu") ni lugha ya Kinuristani ya familia ndogo ya Kinuristani ndani ya Kihindi-Kiajemi, izungumzwayo na takriban watu 3,500 katika Bonde la Tregam, mkoa wa Nuristan, Afghanistan. Familia ya Kinuristani (Kikati, Kiwaigali, Kitregami, Kiashkun, Kiprasun — lugha tano, jumla ya wasemaji ~125,000) inaonyesha sifa zinazoitenganisha na Kihindi-Kiarya na Kiajemi: kuhifadhi baadhi ya laryngals za Kihindi-Kiulaya zilizopotea kwingineko, mfumo wa irabu wa pekee, na vibambo vya glottali vya mtindo wa Kakaucha. Wanuristani waligeukia Uislamu kutoka dini ya Kikafiri (kabla ya Uislamu) mwishoni mwa karne ya 19 baada ya Afghanistan kuteka "Kafiristan".
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kitregami
Maji
wo
/wo/
Moto
agni
/aɡni/
Jua
suri
/suɾi/
Mwezi
mas
/mas/
Mama
nani
/nani/
Baba
tata
/tata/
Kula
ji
/dʒi/
Kunywa
piti
/piti/
Upendo
ošti
/oʃti/
Moyo
hridaya
/hɾidaja/
Mti
vrkṣa
/vɾkʃa/
Nyumba
kuti
/kuti/
Mbwa
šva
/ʃva/
Paka
biri
/biɾi/
Mkono
hasta
/hasta/
Jicho
nayan
/najan/
Habari
salaam
/salaːm/
Asante
shukria
/ʃukɾia/
Moja
ek
/ek/
Nzuri
shari
/ʃaɾi/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European zinazohusiana
| Maana | Kitregami | Kipashai | Kisylheti | Kipali cha Kielimu (Theravada) | Kisanskriti | Kirohingya | Kipali |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | wo /wo/ | واری /waːri/ | পানি /pani/ | udaka /udaka/ | जलम् /dʑalam/ | fani /fani/ | उदक /udaka/ |
| Moto | agni /aɡni/ | انگاری /aŋɡaːri/ | আগুন /aɡun/ | aggi /aɡːi/ | अग्निः /aɡniɦ/ | aág /aːɡ/ | अग्गि /aɡːi/ |
| Jua | suri /suɾi/ | سور /sur/ | সুরুজ /suruz/ | suriya /suɾija/ | सूर्यः /suːɾjaɦ/ | beil /beil/ | सुरिय /surija/ |
| Mwezi | mas /mas/ | مس /mas/ | চান /tʃan/ | canda /tɕanda/ | चन्द्रः /tɕandɾaɦ/ | sán /sãn/ | चन्द /tɕanda/ |
| Mama | nani /nani/ | نا /naː/ | মা /ma/ | mātā /maːtaː/ | माता /maːtaː/ | maa /maː/ | माता /maːtaː/ |
| Baba | tata /tata/ | تاتا /taːtaː/ | বাফ /baf/ | pitā /pitaː/ | पिता /pitaː/ | baba /baba/ | पिता /pitaː/ |
| Kula | ji /dʒi/ | کخن- /kxn/ | খাইন /xaɪn/ | bhuñjati /bʱuɲd͡ʒati/ | खादति /kʰaːdati/ | háwa /kʰaowa/ | खादति /kʰaːdati/ |
| Kunywa | piti /piti/ | پی- /piː/ | ফিন /fin/ | pivati /pivati/ | पिबति /pibati/ | piya /pija/ | पिवति /pivati/ |
| Upendo | ošti /oʃti/ | پیار /pjaːr/ | মহব্বত /mohobbot/ | mettā /metːaː/ | प्रेम /preːma/ | muhabbat /muhabːat/ | पेम /pema/ |
| Moyo | hridaya /hɾidaja/ | دل /dil/ | দিল /dil/ | hadaya /hadaja/ | हृदयम् /hr̩dajam/ | dil /dil/ | हदय /hadaja/ |
| Mti | vrkṣa /vɾkʃa/ | درغ /darʁ/ | গাছ /ɡatʃʰ/ | rukkha /rukːʰa/ | वृक्षः /vr̩kʂaɦ/ | gas /ɡas/ | रुक्ख /rukːʰa/ |
| Nyumba | kuti /kuti/ | جوغ /dʒoʁ/ | ঘর /ɡʱor/ | gehā /ɡehaː/ | गृहम् /ɡr̩ham/ | gór /ɡɔr/ | घर /ɡʱara/ |
| Mbwa | šva /ʃva/ | کوتا /kotaː/ | কুত্তা /kuttʰa/ | sunakha /sunakʰa/ | श्वा /ɕvaː/ | kúkkur /kukːur/ | सुनख /sunakʰa/ |
| Paka | biri /biɾi/ | بلور /baloːr/ | বিলাই /bilai/ | biḷāra /biɭaːɾa/ | मार्जारः /maːɾdʑaːɾaɦ/ | bilai /bilai/ | बिळाल /biɭaːla/ |
| Mkono | hasta /hasta/ | دست /dast/ | হাত /hat/ | hattha /hatːʰa/ | हस्तः /hastaɦ/ | hát /hat/ | हत्थ /hatːʰa/ |
| Jicho | nayan /najan/ | اچی /atʃiː/ | ছকু /ʃoku/ | cakkhu /tɕakːʰu/ | नेत्रम् /neːtɾam/ | sui /sui/ | चक्खु /tɕakːʰu/ |
| Habari | salaam /salaːm/ | سلام /salaːm/ | আদাব /adab/ | namo /namo/ | नमस्ते /namasteː/ | assalam /assalam/ | नमो /namo/ |
| Asante | shukria /ʃukɾia/ | شکریه /ʃukrija/ | শুকরিয়া /ʃukria/ | anumodanā /anumodanaː/ | धन्यवादः /dʱanjaʋaːdaɦ/ | shukoría /ʃukria/ | अनुमोदामि /anumodaːmi/ |
| Moja | ek /ek/ | ایک /eːk/ | এক /ek/ | eka /eka/ | एकः /eːkaɦ/ | ek /ek/ | एक /eka/ |
| Nzuri | shari /ʃaɾi/ | شو /ʃoː/ | ভালা /bʱala/ | kusala /kusala/ | साधु /saːdʱu/ | bála /baːla/ | सुन्दर /sundara/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.