A Fala
Kifala
Kihindi-Ulaya
Fala (A Fala de Xálima, "usemi wa Xálima", au "lugha ya tatu ya Kihispania") ni lugha ya Kiromance ya Kiibe8ria ya tawi la Kigalisia-Kireno inayozungumzwa katika Vall de Xálima kaskazini-magharibi mwa jimbo la Cáceres, Extremadura, Hispania (vijiji vitatu vya "Lugares de Fala": San Martín de Trevejo, Eljas, Valverde del Fresno). Fala ina uhusiano changamano wa kinasaba na Kigalisia (gl) na Kireno (pt), na ushahidi imara wa kuhamishwa upya kwa wakazi kutokana na reconquista ya Kileonesi ya karne ya 13 kulikoleta lahaja za Kiromance za kaskazini-magharibi mwa Iberia hadi kituo hiki cha mbali cha Extremadura. Mwaka 2001 Hispania ilitambua Fala kama lugha ya urithi wa kitamaduni wa kikanda. Inatofautiana na Kiextremaduran (ext) — lahaja ya mpito ya Kihispania-Kiasturia ambayo pia ni ya Cáceres lakini katika mabonde tofauti. Kila kimoja cha vijiji vitatu vya Fala kina lahaja yake: Xalimegu (San Martín), Lagarteiru (Eljas), Mañegu (Valverde del Fresno).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kifala
Maji
augua
/ˈaɡwa/
Moto
lume
/ˈlume/
Jua
sol
/sɔl/
Mwezi
lúa
/ˈlua/
Nyota
estrela
/esˈtɾela/
Mama
mai
/mai/
Baba
pai
/pai/
Mimi
eu
/ew/
Wewe
tu
/tu/
Jina
nome
/ˈnome/
Jicho
ollu
/ˈoʎu/
Mkono
mau
/mau/
Moyo
curaçón
/kuɾaˈsɔn/
Upendo
amor
/aˈmoɾ/
Mti
arbol
/ˈaɾβol/
Nyumba
casa
/ˈkasa/
Mbwa
can
/kan/
Paka
gatu
/ˈɣatu/
Kula
cumel
/kuˈmel/
Kunywa
bebel
/beˈβel/
Moja
un
/un/
Mbili
dous
/dows/
Habari
salú
/saˈlu/
Asante
gracias
/ˈɣɾasjas/
Nzuri
bõ
/bõ/
Kekeo
cucu
/ˈkuku/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European zinazohusiana
| Maana | Kifala | Kiekstremadura | Kiaragon | Kiasturia | Kihispania cha kale | Kireno (Msumbiji) | Kihispania |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | augua /ˈaɡwa/ | agua /ˈaɣwa/ | augua /ˈawɡwa/ | agua /ˈaɣwa/ | agua /ˈaɣwa/ | água /ˈaɡwɐ/ | agua /ˈaɣwa/ |
| Moto | lume /ˈlume/ | huegu /ˈweɣu/ | fuego /ˈfweɣo/ | fueu /ˈfweu/ | fuego /ˈfweɣo/ | fogo /ˈfoɡu/ | fuego /ˈfweɣo/ |
| Jua | sol /sɔl/ | sol /sɔl/ | sol /sol/ | sol /sol/ | sol /sol/ | sol /sɔl/ | sol /sol/ |
| Mwezi | lúa /ˈlua/ | luna /ˈluna/ | luna /ˈluna/ | lluna /ˈʎuna/ | luna /ˈluna/ | lua /ˈluɐ/ | luna /ˈluna/ |
| Nyota | estrela /esˈtɾela/ | estrella /ehˈtɾeʎa/ | estrela /esˈtɾela/ | estrella /esˈtɾeʎa/ | estrella /esˈtɾeʎa/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrella /esˈtɾeʎa/ |
| Mama | mai /mai/ | mai /mai/ | mai /maj/ | ma /ma/ | madre /ˈmaðre/ | mãe /mɐ̃j/ | madre /ˈmaðɾe/ |
| Baba | pai /pai/ | pairi /ˈpajɾi/ | pai /paj/ | pa /pa/ | padre /ˈpaðre/ | pai /paj/ | padre /ˈpaðɾe/ |
| Mimi | eu /ew/ | yo /ʝo/ | yo /ʝo/ | yo /ʝo/ | yo /jo/ | eu /ew/ | yo /ʝo/ |
| Wewe | tu /tu/ | tú /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tú /tu/ | tu /tu/ | tú /tu/ |
| Jina | nome /ˈnome/ | nombri /ˈnombɾi/ | nombre /ˈnombɾe/ | nome /ˈnome/ | nombre /ˈnombɾe/ | nome /ˈnomɨ/ | nombre /ˈnombɾe/ |
| Jicho | ollu /ˈoʎu/ | oju /ˈohu/ | güello /ˈɣweʎo/ | güeyu /ˈɡweʝu/ | ojo /ˈoʒo/ | olho /ˈoʎu/ | ojo /ˈoxo/ |
| Mkono | mau /mau/ | manu /ˈmanu/ | mano /ˈmano/ | mano /ˈmano/ | mano /ˈmano/ | mão /mɐ̃w/ | mano /ˈmano/ |
| Moyo | curaçón /kuɾaˈsɔn/ | curaçón /kuɾaˈsɔn/ | corazón /koɾaˈθon/ | corazón /koɾaˈθon/ | coraçón /koɾaˈtson/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ | corazón /koɾaˈθon/ |
| Upendo | amor /aˈmoɾ/ | amol /aˈmol/ | amor /aˈmoɾ/ | amor /aˈmoɾ/ | amor /aˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /aˈmoɾ/ |
| Mti | arbol /ˈaɾβol/ | arbol /ˈaɾβol/ | árbol /ˈaɾβol/ | árbol /ˈaɾβol/ | árbor /ˈaɾβoɾ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | árbol /ˈaɾβol/ |
| Nyumba | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkaza/ | casa /ˈkazɐ/ | casa /ˈkasa/ |
| Mbwa | can /kan/ | perru /ˈpɛru/ | can /kan/ | perru /ˈperu/ | can /kan/ | cão /kɐ̃w/ | perro /ˈpero/ |
| Paka | gatu /ˈɣatu/ | gatu /ˈɣatu/ | gato /ˈɡato/ | gatu /ˈɡatu/ | gato /ˈɡato/ | gato /ɡatu/ | gato /ˈɡato/ |
| Kula | cumel /kuˈmel/ | comel /koˈmel/ | minchar /minˈtʃaɾ/ | comer /koˈmeɾ/ | comer /koˈmeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /koˈmeɾ/ |
| Kunywa | bebel /beˈβel/ | bebel /beˈβel/ | beber /beˈβeɾ/ | beber /beˈβeɾ/ | bever /beˈveɾ/ | beber /bɨˈbeɾ/ | beber /beˈβeɾ/ |
| Moja | un /un/ | un /un/ | un /un/ | ún /un/ | uno /ˈuno/ | um /ũ/ | uno /ˈuno/ |
| Mbili | dous /dows/ | dos /dos/ | dos /dos/ | dos /dos/ | dos /dos/ | dois /dojʃ/ | dos /dos/ |
| Habari | salú /saˈlu/ | salú /saˈlu/ | hola /ˈola/ | hola /ˈola/ | salud /saˈlud/ | olá /ɔˈla/ | hola /ˈola/ |
| Asante | gracias /ˈɣɾasjas/ | gracias /ˈɣɾasjas/ | gracias /ˈɡɾaθjas/ | gracies /ˈɡɾaθjes/ | mercedes /meɾˈtseðes/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | gracias /ˈɡɾaθjas/ |
| Nzuri | bõ /bõ/ | bueno /ˈbweno/ | bueno /ˈbweno/ | bonu /ˈbonu/ | bueno /ˈbweno/ | bom /bõ/ | bueno /ˈbweno/ |
| Kekeo | cucu /ˈkuku/ | — | cuculo /kuˈkulo/ | cuquiellu /kuˈkjeʎu/ | cuco /ˈkuko/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuko/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.