Arbërisht

Kiarbëresh

Kihindi-Ulaya

FamiliaKihindi-Ulaya Wasemaji~80K (definitely endangered) HatiKilatini NchiItalia Lugha rasmiHapana (Kiitaliano ndiyo lugha rasmi; Kiarbëresh kinalindwa chini ya Sheria 482/1999) Uhai wa lughahatari iliyo wazi ISO 639-3aae

Kiarbëresh (Kiitalo-Kialbania, kwa jina la asili Arbërisht) ni lahaja ya lugha ya Kialbania ya tawi la Kitosk, inayozungumzwa na watu wapatao 80,000 katika takriban vijiji 50 kotekote kusini mwa Italia, hasa katika Mkoa wa Cosenza (Calabria) lakini pia Sicily, Basilicata, Molise, Puglia, Abruzzo, na Campania. Jamii za Kiarbëresh ni wazao wa wakimbizi wa Kialbania wa karne ya 15 walioikimbia ushindi wa Waothmania juu ya maeneo yanayozungumza Kialbania baada ya kifo cha shujaa wa kitaifa wa Albania, Skanderbeg, mwaka 1468. Walidumisha kwa zaidi ya miaka 500 lugha yao ya Kitosk cha Kialbania ya kabla ya Waothmania, dini yao ya Kikatoliki ya Ibada ya Kibyzantine ya Kiitalo-Kigiriki, na utambulisho wa kitamaduni wa kipekee. Kiisimu, Kiarbëresh huhifadhi sifa za Kitosk cha Kale zilizopotea katika Kialbania Sanifu, na hivyo kutoa ushahidi muhimu wa kihistoria-kilinganishi kuhusu ukuaji wa lugha ya Kialbania. Waarbëresh wamezaa watu mashuhuri wa fasihi ya Kialbania, akiwemo Jeronim de Rada (1814–1903), mwanzilishi wa fasihi ya kisasa ya Kialbania.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiarbëresh

Maji

ujë

/ujə/

Moto

zjarr

/zjar/

Jua

diell

/diɛɫ/

Mwezi

hëna

/həna/

Nyota

yll

/yɫ/

Mama

mëma

/məma/

Baba

tata

/tata/

Mimi

u

/u/

Wewe

ti

/ti/

Jina

emër

/ˈemər/

Jicho

sy

/sy/

Mkono

dora

/dɔɾa/

Moyo

zemër

/zɛməɾ/

Upendo

dashuri

/daʃuɾi/

Mti

lis

/lis/

Nyumba

shpi

/ʃpi/

Mbwa

qeni

/cɛni/

Paka

macja

/matsja/

Kula

ha

/ha/

Kunywa

pi

/pi/

Moja

një

/ɲə/

Mbili

dy

/dy/

Habari

kalemera

/kalɛmɛɾa/

Asante

faleminderit

/falɛmindɛɾit/

Nzuri

mirë

/miɾə/

Kekeo

qyqe

/ˈcyce/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Indo-European zinazohusiana

Maana KiarbëreshKialbaniaKialbania cha GhegKibulgariaKimakedoniaNagameseKikashubia
Maji ujë /ujə/ ujë /ujə/ ujë /uj/ вода /vɔda/ вода /ˈvɔda/ pani /pani/ woda /ˈvɔda/
Moto zjarr /zjar/ zjarr /zjar/ zjarr /zjar/ огън /ɔɡɤn/ оган /ˈɔɡan/ jui /dʒui/ òdżin /ˈwɛdʒin/
Jua diell /diɛɫ/ diell /diɛɫ/ diell /diɫ/ слънце /slɤntsɛ/ сонце /ˈsɔntsɛ/ suruj /suɾudʒ/ słuńce /ˈswuɲtsɛ/
Mwezi hëna /həna/ hënë /hənə/ hânë /hɑ̃ːn/ луна /luna/ месечина /mɛˈsɛtʃina/ chand /tʃaːnd/ ksãżëc /ˈksɔ̃ʐɨts/
Nyota yll /yɫ/ yll /yɫ/ yll /yɫ/ звезда /zvɛzˈda/ ѕвезда /ˈdzvɛzda/ tara /taɾa/ gwiôzda /ˈɡvjɔzda/
Mama mëma /məma/ nënë /nənə/ nânë /nɑ̃ːn/ майка /majka/ мајка /ˈmajka/ ma /ma/ mëma /ˈmɜma/
Baba tata /tata/ baba /baba/ baba /baˈba/ баща /bɐʃˈta/ татко /ˈtatkɔ/ baba /baba/ tatk /tatk/
Mimi u /u/ unë /ˈunə/ unë /un/ аз /as/ јас /jas/ moi /moi/ /jɔ/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.