Emiliàn
Kiemiliani
Kihindi-Ulaya
Kiemiliani (emiliàn) ni lugha ya Kiromance ya kundi la Gallo-Italiki inayozungumzwa katika eneo dogo la Emilia ndani ya Emilia-Romagna, kaskazini mwa Italia, tofauti na Kiromagnol jirani (rgn — eneo dogo la Romagna) na lugha dada za Gallo-Italiki: Kilombard, Kipiedmont, Kiligure na Kiveneti. Kikizungumzwa na watu wapatao milioni 2 katika miji ya Bologna, Modena, Reggio Emilia, Parma na Piacenza, Kiemiliani kinaonyesha tofauti kubwa kati ya mijini na vijijini na msingi mkubwa wa lugha za awali za Bonde la Po. Kiisimu, Kiemiliani kinashiriki sifa za Gallo-Italiki (kupunguzwa kwa irabu, upalatalishaji, kupotea kwa irabu za mwisho wa neno), lakini kina mfumo wa irabu wa kipekee wa eneo la Bologna. Lahaja ya Kibologna ndiyo iliyoandikwa zaidi na yenye umaarufu mkubwa kiutamaduni (kwa mfano, tamthilia za lahaja za Alfredo Testoni, nyimbo za Andrea Mingardi).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiemiliani
Maji
âcua
/ˈakwa/
Moto
fôg
/ˈfoɡ/
Jua
sôl
/ˈsoːl/
Mwezi
lónna
/ˈlonːa/
Nyota
strèla
/ˈstrɛla/
Mama
mèder
/ˈmɛdɛɾ/
Baba
pèder
/ˈpɛdɛɾ/
Mimi
mè
/mɛ/
Wewe
tè
/tɛ/
Jina
nòm
/nɔm/
Jicho
ucc
/ˈutʃ/
Mkono
mân
/ˈman/
Moyo
côr
/ˈkoːɾ/
Upendo
amôr
/aˈmoːɾ/
Mti
arbal
/ˈaɾbal/
Nyumba
cà
/ˈka/
Mbwa
can
/ˈkan/
Paka
gât
/ˈɡat/
Kula
magnèr
/maˈɲɛɾ/
Kunywa
bevvre
/ˈbevːɾe/
Moja
un
/ˈun/
Mbili
dû
/duː/
Habari
cciô
/ˈtʃoː/
Asante
gràzie
/ˈɡɾaːtsje/
Nzuri
bón
/ˈbon/
Kekeo
còc
/kɔk/
Kompyuta
computer
/komˈpjuter/
Sushi
sushi
/ˈsuʃi/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European zinazohusiana
| Maana | Kiemiliani | Kiromagnol | Kiitaliano | Kilombardia | Kihispania cha Paraguay | Kihispania cha Zama za Dhahabu | Kihispania |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | âcua /ˈakwa/ | acua /ˈakwa/ | acqua /ˈakkwa/ | aqua /ˈaːkwa/ | agua /ˈaɣwa/ | agua /ˈaɣwa/ | agua /ˈaɣwa/ |
| Moto | fôg /ˈfoɡ/ | fugh /ˈfuɡ/ | fuoco /ˈfwɔːko/ | fœg /føːk/ | fuego /ˈfweɣo/ | fuego /ˈfweɣo/ | fuego /ˈfweɣo/ |
| Jua | sôl /ˈsoːl/ | sòl /ˈsɔl/ | sole /ˈsoːle/ | sô /soː/ | sol /ˈsol/ | sol /sol/ | sol /sol/ |
| Mwezi | lónna /ˈlonːa/ | lónna /ˈlonːa/ | luna /ˈluːna/ | lüna /ˈlyna/ | luna /ˈluna/ | luna /ˈluna/ | luna /ˈluna/ |
| Nyota | strèla /ˈstrɛla/ | stèla /ˈstɛla/ | stella /ˈstɛlla/ | stella /ˈstɛla/ | estrella /esˈtɾeʝa/ | estrella /esˈtɾeʎa/ | estrella /esˈtɾeʎa/ |
| Mama | mèder /ˈmɛdɛɾ/ | mêdar /ˈmeːdaɾ/ | madre /ˈmaːdre/ | mader /ˈmaːder/ | madre /ˈmaðɾe/ | madre /ˈmadɾe/ | madre /ˈmaðɾe/ |
| Baba | pèder /ˈpɛdɛɾ/ | pêdar /ˈpeːdaɾ/ | padre /ˈpaːdre/ | pader /ˈpaːder/ | padre /ˈpaðɾe/ | padre /ˈpadɾe/ | padre /ˈpaðɾe/ |
| Mimi | mè /mɛ/ | mè /mɛ/ | io /ˈio/ | mì /mi/ | yo /ʝo/ | yo /ʝo/ | yo /ʝo/ |
| Wewe | tè /tɛ/ | tè /tɛ/ | tu /tu/ | tì /ti/ | vos /bos/ | tú /tu/ | tú /tu/ |
| Jina | nòm /nɔm/ | nòm /nɔm/ | nome /ˈnome/ | nòmm /nɔm/ | nombre /ˈnombɾe/ | nombre /ˈnombɾe/ | nombre /ˈnombɾe/ |
| Jicho | ucc /ˈutʃ/ | ucc /ˈutʃ/ | occhio /ˈɔkkjo/ | öcc /øtʃ/ | ojo /ˈoxo/ | ojo /ˈoʃo/ | ojo /ˈoxo/ |
| Mkono | mân /ˈman/ | mân /ˈmaːn/ | mano /ˈmaːno/ | man /maŋ/ | mano /ˈmano/ | mano /ˈmano/ | mano /ˈmano/ |
| Moyo | côr /ˈkoːɾ/ | côr /ˈkoːɾ/ | cuore /ˈkwɔːre/ | cör /kør/ | corazón /koɾaˈson/ | coraçón /koɾaˈtson/ | corazón /koɾaˈθon/ |
| Upendo | amôr /aˈmoːɾ/ | amour /aˈmouɾ/ | amore /aˈmoːre/ | amor /aˈmuːr/ | amor /aˈmoɾ/ | amor /aˈmoɾ/ | amor /aˈmoɾ/ |
| Mti | arbal /ˈaɾbal/ | arbal /ˈaɾbal/ | albero /ˈalbero/ | albar /ˈalbar/ | árbol /ˈaɾβol/ | árbol /ˈaɾβol/ | árbol /ˈaɾβol/ |
| Nyumba | cà /ˈka/ | ca /ˈka/ | casa /ˈkaːsa/ | cà /kaː/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkasa/ |
| Mbwa | can /ˈkan/ | can /ˈkan/ | cane /ˈkaːne/ | can /kan/ | perro /ˈpero/ | perro /ˈpero/ | perro /ˈpero/ |
| Paka | gât /ˈɡat/ | gâta /ˈɡaːta/ | gatto /ˈɡatto/ | gat /ɡat/ | gato /ˈɡato/ | gato /ˈɡato/ | gato /ˈɡato/ |
| Kula | magnèr /maˈɲɛɾ/ | mâgna /ˈmaɲa/ | mangiare /manˈdʒaːre/ | mangià /maɲˈdʒaː/ | comer /koˈmeɾ/ | comer /koˈmeɾ/ | comer /koˈmeɾ/ |
| Kunywa | bevvre /ˈbevːɾe/ | bér /ˈbeɾ/ | bere /ˈbeːre/ | bev /bev/ | beber /beˈβeɾ/ | beuer /beˈβeɾ/ | beber /beˈβeɾ/ |
| Moja | un /ˈun/ | ón /ˈon/ | uno /ˈuːno/ | vün /vyŋ/ | uno /ˈuno/ | uno /ˈuno/ | uno /ˈuno/ |
| Mbili | dû /duː/ | dû /duː/ | due /ˈdue/ | duu /dy/ | dos /dos/ | dos /dos/ | dos /dos/ |
| Habari | cciô /ˈtʃoː/ | ciô /ˈtʃoː/ | ciao /ˈtʃaːo/ | ciao /ˈtʃaːo/ | hola /ˈola/ | Dios os guarde /djos os ˈɡwaɾde/ | hola /ˈola/ |
| Asante | gràzie /ˈɡɾaːtsje/ | gras /ˈɡɾas/ | grazie /ˈɡrattsje/ | gràzie /ˈɡrasje/ | gracias /ˈɡɾasjas/ | gracias /ˈɡɾatsjas/ | gracias /ˈɡɾaθjas/ |
| Nzuri | bón /ˈbon/ | bón /ˈbon/ | buono /ˈbwɔːno/ | bun /buŋ/ | bueno /ˈbweno/ | bueno /ˈbweno/ | bueno /ˈbweno/ |
| Kekeo | còc /kɔk/ | còc /kɔk/ | cuculo /ˈkuːkulo/ | cùcch /ˈkuk/ | piririta /piɾiˈɾita/ | cuclillo /kuˈkliʎo/ | cuco /ˈkuko/ |
| Kompyuta | computer /komˈpjuter/ | computer /komˈpjuter/ | computer /komˈpju.ter/ | computer /komˈpjuter/ | — | ábaco /ˈabako/ | ordenador /oɾðenaˈðoɾ/ |
| Sushi | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃ.ʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | — | escabeche /eskaˈbetʃe/ | sushi /ˈsusi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.