Fɔ̀ngbè
Kifon
Niger-Kongo (Volta-Niger, Gbe)
Kifon (Fɔ̀ngbè) ni lugha kuu kusini mwa Benin, lugha ya watu wa Fon walioasisi ufalme wa kihistoria wa Dahomey. Ni lugha ya tawi la Kigbe ya toni inayohusiana kwa karibu na Kiewe, na chanzo muhimu cha mapokeo ya kidini ya Vodun.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kifon
Maji
sin
/sĩ/
Moto
zo
/zo/
Jua
hwe
/ɦʷe/
Mwezi
sun
/sũ/
Nyota
sunví
/sṹví/
Mama
nɔ
/nɔ/
Baba
tɔ
/tɔ/
Mimi
nyɛ
/ɲɛ̀/
Wewe
hwɛ
/hwɛ̀/
Jina
nyikɔ
/ɲĩ̌kɔ́/
Jicho
nukún
/nukṹ/
Mkono
alɔ
/alɔ/
Moyo
ayi
/aji/
Upendo
yiwanu
/jiwanu/
Mti
atin
/atĩ/
Nyumba
xwé
/xʷé/
Mbwa
avun
/avũ/
Paka
kpɔnyɔ
/kpɔɲɔ/
Kula
ɖu
/ɖu/
Kunywa
nu
/nu/
Moja
ɖokpó
/ɖokpó/
Mbili
wè
/wè/
Habari
a fɔn ganji
/a fɔ̃ ɡãdʒi/
Asante
àwǎnú
/àwǎnú/
Nzuri
ɖagbe
/ɖaɡbe/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo (Volta-Niger, Gbe) zinazohusiana
| Maana | Kifon | Kigen | Kiaja | Kiewe | Kiurhobo | Kiga | Kihupa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | sin /sĩ/ | tsi /tsi/ | esi /esi/ | tsi /tsi/ | ame /ame/ | nu /nu/ | xaŋ /xɑŋ/ |
| Moto | zo /zo/ | dzo /dzo/ | ezo /ezo/ | dzo /dzo/ | erane /eɾane/ | la /la/ | xoŋ’ /xoŋʔ/ |
| Jua | hwe /ɦʷe/ | ɣe /ɣe/ | ewe /ewe/ | ɣe /ɣe/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | hulu /hulu/ | hwa /hwa/ |
| Mwezi | sun /sũ/ | dzinkɛ /dʒinkɛ/ | esun /esun/ | ɣleti /ɣleti/ | emẹrẹ /emɛɾɛ/ | ŋɔɔŋmɔ /ŋɔɔŋmɔ/ | hwa-ʼaŋʼ /hwaʔɑŋʔ/ |
| Nyota | sunví /sṹví/ | ɣletsivi /ɣletsivi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | isi /isi/ | ŋulami /ŋùlámi/ | sʼeʔ /sʼeʔ/ |
| Mama | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | dada /dada/ | onie /onie/ | nyɛ /ɲɛ/ | -an’ /-anʔ/ |
| Baba | tɔ /tɔ/ | tɔ /tɔ/ | to /to/ | fofo /fofo/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | tsɛ /tsɛ/ | -ta’ /-taʔ/ |
| Mimi | nyɛ /ɲɛ̀/ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nye /ɲɛ/ | mẹ /mɛ/ | mi /mì/ | whe /hʷe/ |
| Wewe | hwɛ /hwɛ̀/ | wò /wò/ | wo /wo/ | wò /wò/ | wẹ /wɛ/ | bo /bo/ | niŋ /nɪŋ/ |
| Jina | nyikɔ /ɲĩ̌kɔ́/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | odẹ /odɛ/ | gbɛi /gbɛ́i/ | -ooziʔ /oːzɪʔ/ |
| Jicho | nukún /nukṹ/ | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | aro /aɾo/ | hiŋmɛi /hiŋmɛi/ | -na:ʼ /-nɑːʔ/ |
| Mkono | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | asi /asi/ | obọ /obɔ/ | nine /nine/ | -laʼ /-laʔ/ |
| Moyo | ayi /aji/ | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | udu /udu/ | tsui /tsui/ | -piŋ /-piŋ/ |
| Upendo | yiwanu /jiwanu/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | ẹguọnọ /ɛɡwɔnɔ/ | suɔmɔ /suɔmɔ/ | na-wh-ʼisht’e’n /nɑwʔɪʃtʼɛʔn/ |
| Mti | atin /atĩ/ | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | orhan /oɾan/ | tso /tso/ | kin /kɪn/ |
| Nyumba | xwé /xʷé/ | aƒe /aɸe/ | avia /avia/ | aƒe /aɸe/ | uwevwi /uweβwi/ | shia /ʃia/ | xontah /xontɑh/ |
| Mbwa | avun /avũ/ | avu /avu/ | avu /avu/ | avu /avu/ | ebọ /ebɔ/ | gbei /ɡbei/ | ɬi:n /ɬiːn/ |
| Paka | kpɔnyɔ /kpɔɲɔ/ | agbo /aɡbo/ | ami /ami/ | dadi /dadi/ | ọtọma /ɔtɔma/ | adi /adi/ | — /—/ |
| Kula | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | re /ɾe/ | yɛ /jɛ/ | na-ya:n /nɑjɑːn/ |
| Kunywa | nu /nu/ | no /no/ | nu /nu/ | no /no/ | da /da/ | nu /nu/ | na-ʼa:n /nɑʔɑːn/ |
| Moja | ɖokpó /ɖokpó/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ọvo /ɔvo/ | ekome /ekome/ | ɬaʼ /ɬaʔ/ |
| Mbili | wè /wè/ | eve /eve/ | eve /eve/ | eve /ève/ | ivẹ /ivɛ/ | enyɔ /eɲɔ/ | nahx /naːx/ |
| Habari | a fɔn ganji /a fɔ̃ ɡãdʒi/ | ado /ado/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | ŋdi /ŋdi/ | migwo /miɡwo/ | ɔ jɔ /ɔ jɔ/ | ts’ehdiya’ /tsʼɛhdɪjaʔ/ |
| Asante | àwǎnú /àwǎnú/ | akpe /akpe/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | akpe /akpe/ | miguo /miɡuo/ | oyiwala /ojiwala/ | na:nehs-ʼe:n /nɑːnɛhsʔɛːn/ |
| Nzuri | ɖagbe /ɖaɡbe/ | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | ọmaẹjẹ /ɔmaɛdʒɛ/ | ekpakpa /ekpakpa/ | niwhoŋ /nɪwhoŋ/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.