Eʋegbe
Kiewe
Niger-Congo (Kwa, Gbe)
Kiewe (Eʋegbe) ni lugha ya Kigbe yenye toni, eneo la wazungumzaji asili likiwa kusini-mashariki mwa Ghana na kusini mwa Togo. Lina uhusiano wa karibu na Kifoni na Kiaja; hutumia alfabeti ya Kilatini iliyopanuliwa ikiwa na herufi ƒ, ɖ, ɣ, ʋ n.k. zilizotokana na "Alfabeti ya Kiafrika" ya mwaka 1928.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kiewe
Maji
tsi
/tsi/
Moto
dzo
/dzo/
Jua
ɣe
/ɣe/
Mwezi
ɣleti
/ɣleti/
Mama
dada
/dada/
Baba
fofo
/fofo/
Kula
ɖu
/ɖu/
Kunywa
no
/no/
Upendo
lɔ̃lɔ̃
/lɔ̃lɔ̃/
Moyo
dzi
/dzi/
Mti
ati
/ati/
Nyumba
aƒe
/aɸe/
Mbwa
avu
/avu/
Paka
dadi
/dadi/
Mkono
asi
/asi/
Jicho
ŋku
/ŋku/
Habari
ŋdi
/ŋdi/
Asante
akpe
/akpe/
Moja
ɖeka
/ɖeka/
Nzuri
nyo
/ɲo/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo (Kwa, Gbe) zinazohusiana
| Maana | Kiewe | Kigen | Kiaja | Kifon | Kikuna cha San Blas | Kijapani cha Kati | Kimussau-Emira |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | tsi /tsi/ | tsi /tsi/ | esi /esi/ | sin /sĩ/ | di /di/ | 水 /midu/ | eai /eai/ |
| Moto | dzo /dzo/ | dzo /dzo/ | ezo /ezo/ | zo /zo/ | so /so/ | 火 /ɸi/ | kapok /kapok/ |
| Jua | ɣe /ɣe/ | ɣe /ɣe/ | eŋke /eŋke/ | hwe /ɦʷe/ | olo /olo/ | 日 /ɸi/ | ariu /aɾiu/ |
| Mwezi | ɣleti /ɣleti/ | dzinkɛ /dʒinkɛ/ | esun /esun/ | sun /sũ/ | nii /niː/ | 月 /tuki/ | malam /malam/ |
| Mama | dada /dada/ | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | nan /nan/ | 母 /ɸaɸa/ | nia /nia/ |
| Baba | fofo /fofo/ | tɔ /tɔ/ | to /to/ | tɔ /tɔ/ | baba /baba/ | 父 /titi/ | tama /tama/ |
| Kula | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | gunne /ɡune/ | 食ふ /kuɸu/ | anu /anu/ |
| Kunywa | no /no/ | no /no/ | nu /nu/ | nu /nu/ | gobe /ɡobe/ | 飲む /nomu/ | inum /inum/ |
| Upendo | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | yiwanu /jiwanu/ | sabbi /sabːi/ | 愛 /ai/ | talimi /talimi/ |
| Moyo | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | ayi /aji/ | kurgin /kuɾɡin/ | 心 /kokoɾo/ | lalota /lalota/ |
| Mti | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | atin /atĩ/ | sappi /sapːi/ | 木 /ki/ | rikei /ɾikei/ |
| Nyumba | aƒe /aɸe/ | aƒe /aɸe/ | avia /avia/ | xwé /xʷé/ | nega /neɡa/ | 家 /iɸe/ | ulemi /ulemi/ |
| Mbwa | avu /avu/ | avu /avu/ | avu /avu/ | avun /avũ/ | achu /atʃu/ | 犬 /inu/ | kovur /kovuɾ/ |
| Paka | dadi /dadi/ | agbo /aɡbo/ | ami /ami/ | kpɔnyɔ /kpɔɲɔ/ | miji /midʒi/ | 猫 /neko/ | busi /busi/ |
| Mkono | asi /asi/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | arigan /aɾiɡan/ | 手 /te/ | lima /lima/ |
| Jicho | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | nukún /nukṹ/ | ibya /ibja/ | 目 /me/ | mata /mata/ |
| Habari | ŋdi /ŋdi/ | ado /ado/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | a fɔn ganji /a fɔ̃ ɡãdʒi/ | nuedi /nweðiː/ | 御機嫌よろしう /ɡokiɡen joroɕiu/ | emua /emua/ |
| Asante | akpe /akpe/ | akpe /akpe/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | àwǎnú /àwǎnú/ | nuedi malo /nweðiː malo/ | 忝し /katadʑikenaɕi/ | poasi /poasi/ |
| Moja | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖokpó /ɖokpó/ | kuenki /kweŋki/ | 一つ /ɸitotu/ | esa /esa/ |
| Nzuri | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | ɖagbe /ɖaɡbe/ | nuegan /nweɡan/ | 良し /joɕi/ | rop /ɾop/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.