Ibibio
Kiibibio
familia ya Atlantiki-Kongo (tawi la Cross River, kundi la Lower Cross)
Kiibibio (au kundi lake la karibu la Kiibibio-Kiefik) ni lugha kuu ya Cross River ya kusini-mashariki mwa Nigeria, huku watu wa Ibibio wakiwa kabila la nne kwa ukubwa nchini Nigeria. Ni lugha yenye toni na yenye mofolojia pana ya vitenzi. Kiefik (efi) kinachohusiana kwa karibu kilikuwa kihistoria lugha ya biashara ya Cross River na msingi wa mojawapo ya tafsiri za kwanza za asili za Biblia katika Afrika Magharibi (1846).
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiibibio
Maji
mmọñ
/m̩mɔŋ/
Moto
ikañ
/ikaŋ/
Jua
utin
/utin/
Mwezi
ọfiọñ
/ɔfiɔŋ/
Nyota
ntantaafiọñ
/ntantaːfiɔŋ/
Mama
eka
/eka/
Baba
ete
/ete/
Mimi
ami
/àmì/
Wewe
afo
/àfò/
Jina
enyịñ
/ɛɲɪŋ/
Jicho
enyin
/eɲin/
Mkono
ubọk
/ubɔk/
Moyo
esit
/esit/
Upendo
ima
/ima/
Mti
eto
/eto/
Nyumba
ufọk
/ufɔk/
Mbwa
ebua
/ebua/
Paka
ekpe
/ekpe/
Kula
dia
/dia/
Kunywa
ñwọñ
/ŋwɔŋ/
Moja
kiet
/kiet/
Mbili
iba
/ìbà/
Habari
mesiere
/mesiere/
Asante
sọsọñọ
/sɔsɔŋɔ/
Nzuri
mfọn
/mfɔn/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Cross River, Lower Cross) zinazohusiana
| Maana | Kiibibio | Kiefik | Kimeta | Kilingala | Kifang | Kiaghem | Kithemne |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mmọñ /m̩mɔŋ/ | mmọñ /m̩mɔŋ/ | mə /mə/ | máí /mai/ | mendim /mendim/ | mê' /meʔ/ | mant /mant/ |
| Moto | ikañ /ikaŋ/ | ikañ /ikaŋ/ | mɔŋ /mɔŋ/ | mɔ́tɔ /mɔtɔ/ | ndoa /ndoa/ | ìmáa' /imáaʔ/ | anang /anaŋ/ |
| Jua | utin /utin/ | utin /utin/ | nyam /ɲam/ | mói /moi/ | zòp /zop/ | kû' /kuʔ/ | arɛ /arɛ/ |
| Mwezi | ọfiọñ /ɔfiɔŋ/ | ọfiọñ /ɔfiɔŋ/ | nuŋ /nuŋ/ | sánzá /sanza/ | ngɔn /ŋɡɔn/ | nâa' /naːʔ/ | arai /arai/ |
| Nyota | ntantaafiọñ /ntantaːfiɔŋ/ | ntantaọfiọn̄ /n̩tantaˈɔfiɔŋ/ | ntsə́ /ntsə́/ | monzoto /monzɔtɔ/ | ótéteŋ /ótéteŋ/ | ntsə́ /ntsə́/ | woray /woraj/ |
| Mama | eka /eka/ | eka /eka/ | ma /ma/ | mamá /mama/ | nyia /ɲia/ | mò /mo/ | ya /ja/ |
| Baba | ete /ete/ | ete /ete/ | ta /ta/ | tatá /tata/ | tara /tara/ | tâ /ta/ | pa /pa/ |
| Mimi | ami /àmì/ | ami /aˈmi/ | mə̀ /mə̀/ | ngai /ⁿɡai/ | me /me/ | à /à/ | mi /mi/ |
| Wewe | afo /àfò/ | afo /aˈfo/ | ò /ò/ | yo /jo/ | wè /wè/ | ò /ò/ | mʌ /mʌ/ |
| Jina | enyịñ /ɛɲɪŋ/ | enyịn̄ /ɛˈɲɪŋ/ | ə́ɲə́ /ə́ɲə́/ | nkombo /ⁿkombo/ | djoè /dʒoɛ/ | yə́ŋ /jə́ŋ/ | es /ɛs/ |
| Jicho | enyin /eɲin/ | enyin /eɲin/ | dzi /dzi/ | líso /liso/ | dis /dis/ | dyiá /djia/ | ari /ari/ |
| Mkono | ubọk /ubɔk/ | ubọk /ubɔk/ | boa /boa/ | lobɔ́kɔ /lobɔkɔ/ | wɔ /wɔ/ | kwô' /kwoʔ/ | anpa /anpa/ |
| Moyo | esit /esit/ | esit /esit/ | mu /mu/ | motéma /motema/ | nle /nle/ | mwâ /mwa/ | ka-yɔn /kajɔn/ |
| Upendo | ima /ima/ | ima /ima/ | kɔŋ /kɔŋ/ | bolíngo /boliŋɡo/ | ndzem /ndzem/ | nkòŋ /ŋkoŋ/ | ka-haŋkə /kahaŋkə/ |
| Mti | eto /eto/ | eto /eto/ | ti /ti/ | nzété /nzete/ | eli /eli/ | kpa' /kpaʔ/ | kʌ-ant /kʌant/ |
| Nyumba | ufọk /ufɔk/ | ufọk /ufɔk/ | nda /nda/ | ndáko /ndako/ | nda /nda/ | ndô /ndo/ | anseth /ansetʰ/ |
| Mbwa | ebua /ebua/ | ebua /ebua/ | mbu /mbu/ | mbwá /mbwa/ | mvu /mvu/ | mbî /mbi/ | kabul /kabul/ |
| Paka | ekpe /ekpe/ | nyabudaha /ɲabudaha/ | guŋ /ɡuŋ/ | nyáu /ɲau/ | esin /esin/ | gò /ɡo/ | kanaŋ /kanaŋ/ |
| Kula | dia /dia/ | dia /dia/ | mé /me/ | kolía /kolia/ | di /di/ | nîa /nia/ | ði /ði/ |
| Kunywa | ñwọñ /ŋwɔŋ/ | ñwọñ /ŋwɔɲ/ | nyo /ɲo/ | komɛ́la /komɛla/ | nyu /ɲu/ | nyâa /ɲaː/ | di /di/ |
| Moja | kiet /kiet/ | kiet /kiet/ | mɔ /mɔ/ | mɔ̌kɔ́ /mɔkɔ/ | bok /bok/ | mò /mo/ | piɲ /piɲ/ |
| Mbili | iba /ìbà/ | iba /iˈba/ | bɛ́ /bɛ́/ | mibale /mibale/ | bɛ̀ /bɛ̀/ | bɔ́ʔɔ́ /bɔ́ʔɔ́/ | ka-rəŋ /rəŋ/ |
| Habari | mesiere /mesiere/ | mọñọ /mɔɲɔ/ | mɔlɔŋ /mɔlɔŋ/ | mbóte /mbote/ | mbolo /mbolo/ | kâa' /kaːʔ/ | seke /seke/ |
| Asante | sọsọñọ /sɔsɔŋɔ/ | sọsọñọ /sɔsɔɲɔ/ | nfɔn /nfɔn/ | matɔ́ndɔ /matɔndɔ/ | akiba /akiba/ | ŋyaa' /ŋjaːʔ/ | sɔŋ /sɔŋ/ |
| Nzuri | mfọn /mfɔn/ | eti /eti/ | mwa /mwa/ | malámu /malamu/ | mbeng /mbeŋ/ | mwâ' /mwaʔ/ | lɔŋ /lɔŋ/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.