Mampruli
ממפרולי
Niger-Congo
Mampruli is a Gur language of the Niger-Congo family, spoken by around 330,000 people in the Northern Region of Ghana, primarily by the Mamprusi people. The Mamprusi trace their ancestry to the medieval Mamprussi Kingdom (founded in the 13th century by the legendary Tohazie/Naa Gbewaa), which is considered the parent kingdom from which the Dagomba and Nanumba kingdoms split off in the 14th century — making Mampruli the historically senior Mole-Gurma language. The Mamprusi paramount chief Naa Yamoogu rules from Nalerigu, and his court is one of the most prestigious traditional kingships of northern Ghana. Linguistically, Mampruli is closely related to Mooré (mos) of Burkina Faso and Dagbani of Ghana, with shared phonological features (vowel harmony, complex tone system) but distinct lexicon and morphology.
היכן מדוברת
20 מילים בסיסיות בממפרולי
מים
kuom
/kuom/
אש
booma
/boːma/
שמש
wuntiri
/wuntiri/
ירח
gɔoŋ
/ɡɔːŋ/
אמא
ma
/ma/
אבא
ba
/ba/
לאכול
di
/di/
לשתות
nyu
/ɲu/
אהבה
paaba
/paːba/
לב
suuri
/suːri/
עץ
tia
/tia/
בית
yiri
/jiri/
כלב
baaga
/baːɡa/
חתול
nyusi
/ɲusi/
יד
nuusi
/nuːsi/
עין
nini
/nini/
שלום
n na ti bʋɔ
/n na ti bʊɔ/
תודה
barika
/barika/
אחד
yini
/jini/
טוב
vɛla
/vɛla/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Niger-Congo קשורות
| משמעות | ממפרולי | דגבני | מורה | דונו סו | נגונוואל | קונאברה | פאנג |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | kuom /kuom/ | kom /kɔm/ | koom /koːm/ | di /di/ | kungal /kuŋal/ | ji /dʒi/ | mendim /mendim/ |
| אש | booma /boːma/ | buɣim /buɣim/ | bʋgʋm /bʊɡʊm/ | yɔ /jɔ/ | warba /waɻba/ | ta /ta/ | ndoa /ndoa/ |
| שמש | wuntiri /wuntiri/ | wuntaŋa /wuntaŋa/ | wəntinga /wəntiŋɡa/ | naa /naː/ | guma /ɡuma/ | tile /tile/ | zòp /zop/ |
| ירח | gɔoŋ /ɡɔːŋ/ | goli /ɡoli/ | kiuugu /kiuːɡu/ | ele /ele/ | birrang /biɻaŋ/ | kalo /kalo/ | ngɔn /ŋɡɔn/ |
| אמא | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | na /na/ | guni /ɡuni/ | ba /ba/ | nyia /ɲia/ |
| אבא | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | pumba /pumba/ | fa /fa/ | tara /tara/ |
| לאכול | di /di/ | di /di/ | dɩ /dɪ/ | kɔɔ /kɔː/ | daring /daɻiŋ/ | don /don/ | di /di/ |
| לשתות | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | yʋ /jʊ/ | nɔ /nɔ/ | nyu /ɲu/ | min /min/ | nyu /ɲu/ |
| אהבה | paaba /paːba/ | yu /ju/ | nong /noŋɡ/ | suuli /suːli/ | marmit /maɻmit/ | kana /kana/ | ndzem /ndzem/ |
| לב | suuri /suːri/ | suhu /suhu/ | sũur /sũːr/ | kɛɛla /kɛːla/ | mara /maɻa/ | dusu /dusu/ | nle /nle/ |
| עץ | tia /tia/ | tia /tia/ | tɩɩg /tɪːɡ/ | ti /ti/ | warabi /waɻabi/ | yiri /jiri/ | eli /eli/ |
| בית | yiri /jiri/ | yili /jili/ | roogo /roːɡo/ | gina /ɡina/ | kuni /kuni/ | so /so/ | nda /nda/ |
| כלב | baaga /baːɡa/ | baa /baː/ | baaga /baːɡa/ | gɛɛ /ɡɛː/ | mirri /miɻi/ | fugo /fuɡo/ | mvu /mvu/ |
| חתול | nyusi /ɲusi/ | jɛŋkuno /dʒɛŋkuno/ | yʋʋga /jʊːɡa/ | monyi /moɲi/ | poosi /puːsi/ | nyukuma /ɲukuma/ | esin /esin/ |
| יד | nuusi /nuːsi/ | nuu /nuː/ | nug /nuɡ/ | nu /nu/ | mara /maɻa/ | bolo /bolo/ | wɔ /wɔ/ |
| עין | nini /nini/ | nini /nini/ | nin /nin/ | gi /ɡi/ | mil /mil/ | ɲɛ /ɲɛ/ | dis /dis/ |
| שלום | n na ti bʋɔ /n na ti bʊɔ/ | dasiba /dasiba/ | ne y yibeoogo /ne i jibeoːɡo/ | agandɛla /aɡandɛla/ | yumalundi /jumalundi/ | ka kɛ /ka kɛ/ | mbolo /mbolo/ |
| תודה | barika /barika/ | mpaɣya /mpaɣja/ | barka /barka/ | biguƞ /biɡũ/ | miyamala /mijamala/ | baraka /baɾaka/ | akiba /akiba/ |
| אחד | yini /jini/ | yini /jini/ | a yɛmbɛr /a jɛmbɛr/ | tum /tum/ | guma /ɡuma/ | kelen /kelen/ | bok /bok/ |
| טוב | vɛla /vɛla/ | viɛla /viɛla/ | sõma /sõma/ | suuli /suːli/ | walunga /waluŋa/ | ɲuman /ɲuman/ | mbeng /mbeŋ/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.