Ngunnawal
נגונוואל
פאמה-ניונגאן
נְגוּנַאוואל (וגם נְגוּנאוואל, יוּאִין) היא שפה פאמה-נְיוּנגאנית מתת-הקבוצה יוּאִין-קוּריק, השפה המסורתית של בני הנְגוּנַאוואל מטריטוריית הבירה האוסטרלית ומדרום-מזרח ניו סאות' ויילס שסביבה. ארץ הנְגוּנַאוואל כוללת את כל אגן קנברה ואת רמת עמק יאס (Yass Valley). דוברי השפה השוטפים האחרונים כשפת אם הלכו לעולמם בראשית המאה ה-20 לאחר שיבוש קולוניאלי חמור, אך מועצת United Ngunnawal Elders Council ומרכז ACT Aboriginal Language Centre הובילו החייאה קהילתית פעילה מאז שנות ה-90, עם כ-5,000 לומדי מורשת באמצעות תוכניות לימוד ב-Australian National University ובבתי הספר הציבוריים של ה-ACT. אוצר המילים המסורתי של הנְגוּנַאוואל שורד בשמות מקומות באזור קנברה (Tidbinbilla, Tuggeranong, Murrumbidgee), ונעשה בו שימוש הולך וגובר בטקסי קבלת פנים ובשילוט ציבורי ב-ACT.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בנגונוואל
מים
kungal
/kuŋal/
אש
warba
/waɻba/
שמש
guma
/ɡuma/
ירח
birrang
/biɻaŋ/
כוכב
dyurra
/ɟura/
אמא
guni
/ɡuni/
אבא
pumba
/pumba/
אני
ngaya
/ŋaja/
אתה
ngindu
/ŋindu/
שם
yini
/jini/
עין
mil
/mil/
יד
mara
/maɻa/
לב
gauar
/ɡauar/
אהבה
marmit
/maɻmit/
עץ
warabi
/waɻabi/
בית
kuni
/kuni/
כלב
mirri
/miɻi/
חתול
poosi
/puːsi/
לאכול
daring
/daɻiŋ/
לשתות
nyu
/ɲu/
אחד
guma
/ɡuma/
שתיים
bula
/bula/
שלום
yumalundi
/jumalundi/
תודה
miyamala
/mijamala/
טוב
walunga
/waluŋa/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Pama-Nyungan קשורות
| משמעות | נגונוואל | נהאנדה | פינטופי-לוריטג'ה | וורנמן | פיטג'נטג'טג'רה | אולקול | וירדג'ורי |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | kungal /kuŋal/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ | galing /ˈɡaliŋ/ |
| אש | warba /waɻba/ | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | paral /paɻal/ | wiiny /wiːɲ/ |
| שמש | guma /ɡuma/ | wurʼa /wuɾʔa/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjintu /cintu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ | yiray /ˈjiɻaj/ |
| ירח | birrang /biɻaŋ/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | pira /piɻa/ | kakal /kakal/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ |
| כוכב | dyurra /ɟura/ | indiya /indija/ | kililpi /kiˈlilpi/ | biyi /biji/ | kililpil /kiˈlilpil/ | el idnban /el ˈidnban/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ |
| אמא | guni /ɡuni/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngangi /ŋaŋi/ | gunhi /ˈɡun̪i/ |
| אבא | pumba /pumba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kaba /kaba/ | babiin /ˈbabiːn/ |
| אני | ngaya /ŋaja/ | ngayi /ŋaji/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ay /aj/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ |
| אתה | ngindu /ŋindu/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ |
| שם | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | ukal /ukal/ | yuwin /ˈjuwin/ |
| עין | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | miil /miːl/ |
| יד | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | marra /ˈmara/ |
| לב | gauar /ɡauar/ | pulpara /pulpaɻa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | piku /piku/ | giiny /ɡiːɲ/ |
| אהבה | marmit /maɻmit/ | kanyji /kaɲdʒi/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | — /—/ |
| עץ | warabi /waɻabi/ | parntany /paɳʈaɲ/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | punu /punu/ | warray /waɾaj/ | madhan /ˈmad̪an/ |
| בית | kuni /kuni/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | mariŋ /maɻiŋ/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ |
| כלב | mirri /miɻi/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kunpa /kunpa/ | mirri /ˈmiri/ |
| חתול | poosi /puːsi/ | paka /paka/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | pusi /pusi/ | paka /paka/ | — /—/ |
| לאכול | daring /daɻiŋ/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ | dharra /ˈd̪ara/ |
| לשתות | nyu /ɲu/ | nyuna /ɲuna/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjikini /cikini/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ | widyarra /ˈwiɟara/ |
| אחד | guma /ɡuma/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ |
| שתיים | bula /bula/ | wuthada /wut̪aɖa/ | kutjarra /kucaɾa/ | kujarra /kuɟara/ | kutjara /kucaɻa/ | uchir /utʃir/ | bula /ˈbula/ |
| שלום | yumalundi /jumalundi/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ |
| תודה | miyamala /mijamala/ | — /—/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ |
| טוב | walunga /waluŋa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | marang /ˈmaɻaŋ/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.