Usem Efik
אפיק
ניז'ר-קונגו
אפיק היא שפת ניז'ר-קונגו מקבוצת קרוס התחתון (Lower Cross) שבדרום-מזרח ניגריה, ה-lingua franca הספרותית ההיסטורית של אזור קלבר הישנה (ממלכת האפיק ההיסטורית של קלבר, שהייתה נמל סחר העבדים האטלנטי המרכזי ומרכז סחר בשמן דקלים ושנהב במאות ה-17 עד ה-19). המסורת הספרותית של אפיק בקלבר החלה ב-1846 עם פעילותו המיסיונרית הפרסביטריאנית של הופ וודל ועם מילון גולדי מ-1862, מה שהופך את אפיק לאחת השפות הכתובות ברציפות הארוכה ביותר באפריקה שמדרום לסהרה. לאפיק המודרנית כ-2 מיליון דוברים, והיא משמשת כ-lingua franca משותפת עם השפות הקרובות איביביו (ibb) ואנאנג בתוך הרצף הדיאלקטי איביביו-אפיק. מבחינה לשונית, אפיק חולקת את מאפייני קרוס ריבר: מערכת מחלקות שמניות, טונאליות (גבוה/נמוך/בינוני), וסדר SVO עם מורפולוגיה מורכבת של הרחבות פועל.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות באפיק
מים
mmọñ
/m̩mɔŋ/
אש
ikañ
/ikaŋ/
שמש
utin
/utin/
ירח
ọfiọñ
/ɔfiɔŋ/
כוכב
ntantaọfiọn̄
/n̩tantaˈɔfiɔŋ/
אמא
eka
/eka/
אבא
ete
/ete/
אני
ami
/aˈmi/
אתה
afo
/aˈfo/
שם
enyịn̄
/ɛˈɲɪŋ/
עין
enyin
/eɲin/
יד
ubọk
/ubɔk/
לב
esit
/esit/
אהבה
ima
/ima/
עץ
eto
/eto/
בית
ufọk
/ufɔk/
כלב
ebua
/ebua/
חתול
nyabudaha
/ɲabudaha/
לאכול
dia
/dia/
לשתות
ñwọñ
/ŋwɔɲ/
אחד
kiet
/kiet/
שתיים
iba
/iˈba/
שלום
mọñọ
/mɔɲɔ/
תודה
sọsọñọ
/sɔsɔɲɔ/
טוב
eti
/eti/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Niger-Congo קשורות
| משמעות | אפיק | איביביו | לינגלה | מטה | דגמה | עברית | רוטוקאס |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | mmọñ /m̩mɔŋ/ | mmọñ /m̩mɔŋ/ | máí /mai/ | mə /mə/ | mọn /mɔn/ | מים /majim/ | ovi /oβi/ |
| אש | ikañ /ikaŋ/ | ikañ /ikaŋ/ | mɔ́tɔ /mɔtɔ/ | mɔŋ /mɔŋ/ | ọmạrị /ɔmaɾi/ | אש /eʃ/ | erava /eɾaβa/ |
| שמש | utin /utin/ | utin /utin/ | mói /moi/ | nyam /ɲam/ | ọvịnị /ɔvini/ | שמש /ʃemeʃ/ | ravireo /ɾaβiɾeo/ |
| ירח | ọfiọñ /ɔfiɔŋ/ | ọfiọñ /ɔfiɔŋ/ | sánzá /sanza/ | nuŋ /nuŋ/ | ọsọ /ɔsɔ/ | ירח /jaˈʁeaχ/ | kekira /kekiɾa/ |
| כוכב | ntantaọfiọn̄ /n̩tantaˈɔfiɔŋ/ | ntantaafiọñ /ntantaːfiɔŋ/ | monzoto /monzɔtɔ/ | ntsə́ /ntsə́/ | esi /esi/ | כוכב /koˈxav/ | kepatu /kepatu/ |
| אמא | eka /eka/ | eka /eka/ | mamá /mama/ | ma /ma/ | inyeyẹ /iɲɛjɛ/ | אמא /ima/ | aako /aːko/ |
| אבא | ete /ete/ | ete /ete/ | tatá /tata/ | ta /ta/ | etete /etete/ | אבא /aba/ | aite /aite/ |
| אני | ami /aˈmi/ | ami /àmì/ | ngai /ⁿɡai/ | mə̀ /mə̀/ | mẹ /mɛ/ | אני /aˈni/ | ragai /raɡai/ |
| אתה | afo /aˈfo/ | afo /àfò/ | yo /jo/ | ò /ò/ | wo /wo/ | אתה /aˈta/ | aviri /aβiri/ |
| שם | enyịn̄ /ɛˈɲɪŋ/ | enyịñ /ɛɲɪŋ/ | nkombo /ⁿkombo/ | ə́ɲə́ /ə́ɲə́/ | eni /eni/ | שם /ʃem/ | itava /itaβa/ |
| עין | enyin /eɲin/ | enyin /eɲin/ | líso /liso/ | dzi /dzi/ | enẹ /enɛ/ | עין /ajin/ | osireito /osiɾeito/ |
| יד | ubọk /ubɔk/ | ubọk /ubɔk/ | lobɔ́kɔ /lobɔkɔ/ | boa /boa/ | ọnẹ /ɔnɛ/ | יד /jad/ | — /—/ |
| לב | esit /esit/ | esit /esit/ | motéma /motema/ | mu /mu/ | ọkọmpọnị /ɔkɔmpɔni/ | לב /lev/ | — /—/ |
| אהבה | ima /ima/ | ima /ima/ | bolíngo /boliŋɡo/ | kɔŋ /kɔŋ/ | inyiẹna /iɲjɛna/ | אהבה /ahava/ | — /—/ |
| עץ | eto /eto/ | eto /eto/ | nzété /nzete/ | ti /ti/ | eyo /ejo/ | עץ /ets/ | evaova /eβaoβa/ |
| בית | ufọk /ufɔk/ | ufọk /ufɔk/ | ndáko /ndako/ | nda /nda/ | ọsụnẹ /ɔsunɛ/ | בית /bajit/ | kepa /kepa/ |
| כלב | ebua /ebua/ | ebua /ebua/ | mbwá /mbwa/ | mbu /mbu/ | ifụnị /ifuni/ | כלב /kelev/ | kaakau /kaːkau/ |
| חתול | nyabudaha /ɲabudaha/ | ekpe /ekpe/ | nyáu /ɲau/ | guŋ /ɡuŋ/ | ọchẹ /ɔtʃɛ/ | חתול /χatul/ | — /—/ |
| לאכול | dia /dia/ | dia /dia/ | kolía /kolia/ | mé /me/ | re /ɾe/ | לאכול /leχol/ | aio /aio/ |
| לשתות | ñwọñ /ŋwɔɲ/ | ñwọñ /ŋwɔŋ/ | komɛ́la /komɛla/ | nyo /ɲo/ | da /da/ | לשתות /liʃtot/ | — /—/ |
| אחד | kiet /kiet/ | kiet /kiet/ | mɔ̌kɔ́ /mɔkɔ/ | mɔ /mɔ/ | ọmọ /ɔmɔ/ | אחד /eχad/ | katai /katai/ |
| שתיים | iba /iˈba/ | iba /ìbà/ | mibale /mibale/ | bɛ́ /bɛ́/ | eva /eva/ | שתיים /ʃˈtajim/ | oira /oira/ |
| שלום | mọñọ /mɔɲɔ/ | mesiere /mesiere/ | mbóte /mbote/ | mɔlɔŋ /mɔlɔŋ/ | amọn /amɔn/ | שלום /ʃalom/ | ega /eɡa/ |
| תודה | sọsọñọ /sɔsɔɲɔ/ | sọsọñọ /sɔsɔŋɔ/ | matɔ́ndɔ /matɔndɔ/ | nfɔn /nfɔn/ | nani /nani/ | תודה /toda/ | — /—/ |
| טוב | eti /eti/ | mfọn /mfɔn/ | malámu /malamu/ | mwa /mwa/ | ekenẹ /ekenɛ/ | טוב /tov/ | rekoreko /ɾekoɾeko/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.