Toki Pona

Còn gọi là: Toki Pona

Toki Pona ("ngôn ngữ tốt") là một ngôn ngữ nhân tạo theo chủ nghĩa tối giản do nhà ngôn ngữ học người Canada Sonja Lang tạo ra, lần đầu được công bố trực tuyến năm 2001 (tại Toronto), với cuốn sách chính thức Toki Pona: The Language of Good ra mắt năm 2014. Nó chỉ dùng 120 từ gốc (bộ chuẩn "pu" chính thức) — không có hệ đếm bản địa vượt quá "hai," không có từ riêng cho "anh chị em ruột" (quan hệ họ hàng được diễn đạt bằng từ ghép, còn mama chỉ chung "cha mẹ"), và không có thì động từ cụ thể; ý nghĩa được truyền tải qua các cụm từ ghép và ngữ cảnh. Từ vựng được vay mượn một cách chiết trung từ tiếng Anh, Tok Pisin, tiếng Phần Lan, tiếng Quan Thoại, tiếng Quảng Đông, Esperanto, tiếng Croatia, tiếng Pháp Acadia, tiếng Gruzia, tiếng Hà Lan và tiếng Wales. Về âm vị học: có 14 âm vị — 9 phụ âm /p t k s m n l j w/ và 5 nguyên âm /a e i o u/ — một kho âm vị rất nhỏ, dù không phải nhỏ nhất trong số các ngôn ngữ dùng chữ Latinh (tiếng Rotokas, khoảng 11, và tiếng Hawaii, 13, còn ít hơn). Lấy cảm hứng từ chủ nghĩa tối giản triết học Đạo giáo (cách diễn đạt càng đơn giản thì càng gần chân lý) và tinh thần vô chấp của Phật giáo. Cộng đồng đã phát triển nhiều hệ chữ viết ngoài Latinh: sitelen pona (chữ biểu ý, 2014), sitelen sitelen (minh họa, 2012) và sitelen suwi.