Okanisi tongo
Tiếng Aukan
English-based creole
Aukan (Ndyuka, Okanisi) is the principal Maroon Creole of the Eastern Suriname Maroon group, descended from West African Akan/Gbe-speaking enslaved populations who escaped Dutch plantations in the 18th century and established autonomous communities in the rainforest of the Tapanahony River. Eastern Maroon Creoles include Ndyuka, Aluku (alu), and Paramaccan (pmk), all derived from a 17th-18th century English-based plantation creole that the Maroons preserved in geographic isolation while Sranan Tongo (srn) urbanized in coastal Suriname. Distinct from Sranan in phonology (preservation of /ɲ/, longer vowels), morphology, and substantial Akan vocabulary. The Maroon kingdom maintained independence from Dutch colonial rule until 1760 (treaty), preserving cultural and linguistic distinctness.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Aukan
Nước
watra
/watra/
Lửa
faya
/faja/
Mặt trời
son
/soŋ/
Mặt trăng
mun
/mun/
Mẹ
mma
/mːa/
Cha
tata
/tata/
Ăn
nyan
/ɲaŋ/
Uống
diingi
/diːŋi/
Yêu
lobi
/lobi/
Tim
ati
/ati/
Cây
bon
/boŋ/
Nhà
osu
/osu/
Chó
dagu
/daɡu/
Mèo
poesi
/pusi/
Tay
ana
/ana/
Mắt
ai
/ai/
Xin chào
fa yu de
/fa ju de/
Cảm ơn
gaantangi
/ɡaːntaŋi/
Một
wan
/wan/
Tốt
boon
/boːŋ/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ English-based creole liên quan
| Nghĩa | Tiếng Aukan | tiếng Sranan Tongo | tiếng Bislama | Tiếng Pidgin Nigeria | tiếng Krio | Tiếng Pijin | Tiếng Creole Eo Torres |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | watra /watra/ | watra /watra/ | wota /wota/ | wọtá /wɔta/ | wata /ˈwata/ | wata /wata/ | woda /woda/ |
| Lửa | faya /faja/ | faya /faja/ | faea /faea/ | faya /faja/ | faya /ˈfaja/ | faea /faja/ | paya /paja/ |
| Mặt trời | son /soŋ/ | son /son/ | san /san/ | sọn /sɔn/ | san /san/ | san /san/ | san /san/ |
| Mặt trăng | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ |
| Mẹ | mma /mːa/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /ˈmama/ | mami /mami/ | mama /mama/ |
| Cha | tata /tata/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /ˈpapa/ | dadi /dadi/ | papa /papa/ |
| Ăn | nyan /ɲaŋ/ | nyan /ɲan/ | kakae /kakae/ | chọp /tʃɔp/ | it /it/ | kaikai /kajkaj/ | kaikai /kajkaj/ |
| Uống | diingi /diːŋi/ | dringi /driŋi/ | dring /driŋ/ | drink /dɾiŋk/ | drink /drɪŋk/ | dring /driŋ/ | dringk /dʒɾiŋk/ |
| Yêu | lobi /lobi/ | lobi /lobi/ | laekem /laekem/ | lọv /lɔv/ | lɛk /lɛk/ | lavem /lavem/ | lavem /lavɛm/ |
| Tim | ati /ati/ | ati /ati/ | bel /bel/ | hat /hat/ | at /at/ | hat /hat/ | hart /hart/ |
| Cây | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | tri /tri/ | tri /tɾi/ | tik /tik/ | tri /tri/ | tri /tʃɾi/ |
| Nhà | osu /osu/ | oso /oso/ | haos /haos/ | haus /haʊs/ | os /ɔs/ | haos /haos/ | haus /haʊs/ |
| Chó | dagu /daɡu/ | dagu /daɡu/ | dog /doɡ/ | dọg /dɔɡ/ | dɔg /dɔɡ/ | dogi /doɡi/ | dog /dɔɡ/ |
| Mèo | poesi /pusi/ | poesi /pusi/ | pusi /pusi/ | pus /pus/ | pus /pus/ | puskat /puskat/ | pusiket /pusiket/ |
| Tay | ana /ana/ | anu /anu/ | han /han/ | hand /hand/ | an /an/ | han /han/ | han /han/ |
| Mắt | ai /ai/ | ai /ai/ | ae /ae/ | ai /aɪ/ | ay /aj/ | ae /ae/ | ai /aj/ |
| Xin chào | fa yu de /fa ju de/ | odi /odi/ | halo /halo/ | how far /haʊ faː/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | halo /halo/ | wis wei /wis wej/ |
| Cảm ơn | gaantangi /ɡaːntaŋi/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | tangkyu /taŋkju/ | tanx /taŋks/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tagio /taɡio/ | eso /ɛso/ |
| Một | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ | wan /wan/ |
| Tốt | boon /boːŋ/ | bun /bun/ | gud /ɡud/ | fain /faɪn/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.