Ногай тили
Tiếng Nogai
Turk
Tiếng Nogai (tự danh Ногай тили / Noğay tili) là một ngôn ngữ Turk nhánh Kipchak bắt nguồn từ liên minh thảo nguyên của Hãn quốc Nogai từng thống trị thảo nguyên Pontic-Caspi vào thế kỷ 16-17 trước khi bị tan rã bởi sự bành trướng của Nga. Người Nogai hiện đại phân tán khắp nhiều vùng của Nga, chia thành ba phân nhóm khu vực: Karanogai (Dagestan), Akhnogai (Karachay-Cherkessia) và Kuban-Nogai (Stavropol Krai), cùng các cộng đồng nhỏ hơn ở Astrakhan, Chechnya và vùng Dobruja của Romania. Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Nogai thuộc tiểu nhánh Kipchak-Nogai bên cạnh tiếng Kazakh (kk), tiếng Karakalpak (kaa) và các phương ngữ Kyrgyz, với nhiều từ vay mượn đáng kể từ tiếng Nga, tiếng Tatar và các ngôn ngữ Kavkaz. Người Nogai có một truyền thống sử thi truyền miệng mạnh mẽ xoay quanh chu trình Edige ca ngợi những nhân vật sáng lập Hãn quốc Nogai.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Nogai
Nước
сув
/suv/
Lửa
от
/ot/
Mặt trời
күн
/kyn/
Mặt trăng
ай
/aj/
Sao
юлдыз
/juldɯz/
Mẹ
ана
/ana/
Cha
атай
/ataj/
Tôi
мен
/men/
Bạn
сен
/sen/
Tên
ат
/at/
Mắt
коьз
/køz/
Tay
къол
/qol/
Tim
юрек
/jyrek/
Yêu
суьюв
/syjyv/
Cây
терек
/terek/
Nhà
уьй
/yj/
Chó
ит
/it/
Mèo
мысык
/məsəq/
Ăn
аш
/aʃ/
Uống
иш
/iʃ/
Một
бир
/bir/
Hai
эки
/eki/
Xin chào
ассаламу алейкум
/asːalamu alejkum/
Cảm ơn
сав бол
/sav bol/
Tốt
яксы
/jaksə/
Chim cu cu
коькек
/køˈkek/
Máy tính
компьютер
/kɐmˈpjuter/
Sushi
суши
/suˈʃi/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Turkic liên quan
| Nghĩa | Tiếng Nogai | Tiếng Kumyk | Tiếng Karachay-Balkar | Tiếng Karakhanid | Tiếng Karakalpak | Tiếng Altai | Tiếng Tatar Krym |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | сув /suv/ | сув /suv/ | суу /suw/ | suw /suw/ | suw /suw/ | суу /suː/ | suv /suv/ |
| Lửa | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | ateş /ateʃ/ |
| Mặt trời | күн /kyn/ | гюн /ɡyn/ | кюн /kyn/ | kün /kyn/ | kún /kyn/ | кӱн /kyn/ | küneş /kyneʃ/ |
| Mặt trăng | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ |
| Sao | юлдыз /juldɯz/ | юлдуз /julduz/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | yultuz /jultuz/ | juldız /ʒuldɯz/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ |
| Mẹ | ана /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ | ana /ana/ | эне /ene/ | ana /ana/ |
| Cha | атай /ataj/ | ата /ata/ | ата /ata/ | ata /ata/ | ata /ata/ | ада /ada/ | baba /baba/ |
| Tôi | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | men /men/ | men /men/ | мен /men/ | men /men/ |
| Bạn | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ |
| Tên | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | at /at/ | at /ɑt/ | ат /at/ | isim /iˈsim/ |
| Mắt | коьз /køz/ | гёз /ɡøz/ | кёз /køz/ | köz /køz/ | kóz /køz/ | кӧс /køs/ | köz /køz/ |
| Tay | къол /qol/ | къол /qol/ | къол /qol/ | qol /qol/ | qol /qol/ | кол /kol/ | el /el/ |
| Tim | юрек /jyrek/ | юрек /jyrek/ | джюрек /dʒyrek/ | yürek /jyrek/ | júrek /ʒyɾek/ | јӱрек /dʒyrek/ | yürek /jyrek/ |
| Yêu | суьюв /syjyv/ | сюйюв /syjyv/ | сюймеклик /syjmeklik/ | sevgü /sevɡy/ | muhabbat /muhabbat/ | сӱӱш /syːʃ/ | sevgi /sevɡi/ |
| Cây | терек /terek/ | терек /terek/ | терек /terek/ | ığač /ɯɣatʃ/ | ag'ash /aʁaʃ/ | агаш /aɡaʃ/ | terek /terek/ |
| Nhà | уьй /yj/ | уьй /yj/ | юй /yj/ | ev /ev/ | úy /yj/ | айыл /ajɯl/ | ev /ev/ |
| Chó | ит /it/ | ит /it/ | ит /it/ | it /it/ | iyt /ijt/ | ийт /ijt/ | köpek /køpek/ |
| Mèo | мысык /məsəq/ | мишик /miʃik/ | киштик /kiʃtik/ | piši /piʃi/ | pishik /piʃik/ | киске /kiske/ | mışıq /mɯʃɯq/ |
| Ăn | аш /aʃ/ | ашамакъ /aʃamaq/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | yi- /ji/ | jew /ʒew/ | јиир /dʒiːr/ | aşamaq /aʃamaq/ |
| Uống | иш /iʃ/ | ичмек /itʃmek/ | ичерге /itʃerɡe/ | ič- /itʃ/ | ishiw /iʃiw/ | ичер /itʃer/ | içmek /itʃmek/ |
| Một | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /bir/ | bir /biɾ/ | бир /bir/ | bir /bir/ |
| Hai | эки /eki/ | эки /eki/ | эки /eˈki/ | iki /iki/ | eki /eki/ | эки /eˈki/ | eki /eˈci/ |
| Xin chào | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | салам /salam/ | salām /salaːm/ | salam /salam/ | эзен /ezen/ | selâm /selæm/ |
| Cảm ơn | сав бол /sav bol/ | савбол /savbol/ | сау бол /saw bol/ | tabug /tabuɡ/ | rahmet /ɾaχmet/ | быйан /bɯjan/ | sağ ol /saɣ ol/ |
| Tốt | яксы /jaksə/ | яхшы /jaχʃə/ | ариу /ariw/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | jaqsi /ʒaqsɯ/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ | yahşı /jaχʃɯ/ |
| Chim cu cu | коькек /køˈkek/ | атъёкъ /atˈjoq/ | гугук /ɡuˈɡuk/ | — | átshók /ætˈʃøk/ | кӱӱк /kyːk/ | kukuquş /kukuˈquʃ/ |
| Máy tính | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | — | kompyuter /kompjuˈter/ | компьютер /komˈpjuter/ | kompyuter /kompjuˈter/ |
| Sushi | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | — | sushi /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | suşi /suˈʃi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.