Luganda
Kiganda
Atlantic-Congo (Bantu)
Kiluganda ni lugha kubwa zaidi ya Kibantu nchini Uganda, eneo la wazungumzaji asili ni Ufalme wa Buganda jirani na Kampala. Ina madarasa 10 ya nomino, utofauti wa urefu wa vokali, na mfumo wa toni unaotofautisha maana za kileksika na za kisarufi.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kiganda
Maji
amazzi
/amaːzːi/
Moto
omuliro
/omuliɾo/
Jua
enjuba
/eɲɟuba/
Mwezi
omwezi
/omwezi/
Mama
maama
/maːma/
Baba
taata
/taːta/
Kula
kulya
/kulja/
Kunywa
kunywa
/kuɲʷa/
Upendo
okwagala
/okwaːɡala/
Moyo
omutima
/omutima/
Mti
omuti
/omuti/
Nyumba
ennyumba
/eɲɲumba/
Mbwa
embwa
/embwa/
Paka
kkapa
/kːapa/
Mkono
omukono
/omukono/
Jicho
eriiso
/eɾiːso/
Habari
oli otya
/oli otja/
Asante
webale
/weːbale/
Moja
emu
/emu/
Nzuri
kirungi
/tʃiɾuŋɡi/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu) zinazohusiana
| Maana | Kiganda | Kisoga | Kinyankole | Kitooro | Kinyoro | Kichiga | Kinyaturu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | amazzi /amaːzːi/ | amaaji /amaːdʒi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | maazi /maːzi/ |
| Moto | omuliro /omuliɾo/ | omuliro /omuliɾo/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | moto /moto/ |
| Jua | enjuba /eɲɟuba/ | enjuba /eɲɟuba/ | izooba /izoːba/ | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | nzua /nzua/ |
| Mwezi | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | umweri /umweɾi/ |
| Mama | maama /maːma/ | maama /maːma/ | maawe /maːwe/ | nyinya /ɲiɲa/ | nyinya /ɲiɲa/ | nyina /ɲina/ | mama /mama/ |
| Baba | taata /taːta/ | taata /taːta/ | tata /tata/ | isho /iʃo/ | isho /iʃo/ | ishe /iʃe/ | tata /tata/ |
| Kula | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | kurya /kurja/ | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | kurya /kurja/ | kuria /kuɾia/ |
| Kunywa | kunywa /kuɲʷa/ | kunywa /kuɲʷa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Upendo | okwagala /okwaːɡala/ | kwagala /kwaɡala/ | rukundo /rukundo/ | kugonza /kuɡonza/ | kugonza /kuɡonza/ | kukunda /kukunda/ | butogwa /butoɡwa/ |
| Moyo | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | umutima /umutima/ |
| Mti | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | umuti /umuti/ |
| Nyumba | ennyumba /eɲɲumba/ | enju /eɲɟu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | kkapa /kːapa/ | enkaaku /eŋkaːku/ | kapa /kapa/ | paaka /paːka/ | paaka /paːka/ | kapa /kapa/ | paka /paka/ |
| Mkono | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | ukuboko /ukuboko/ |
| Jicho | eriiso /eɾiːso/ | eriiso /eɾiːso/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriisho /eriːʃo/ | iriiso /iɾiːso/ |
| Habari | oli otya /oli otja/ | mwaakire /mwaːkiɾe/ | agandi /aɡandi/ | oraire ota /oraire ota/ | oraire ota /oraire ota/ | oraire /oraire/ | mbukire /mbukiɾe/ |
| Asante | webale /weːbale/ | weebale /weːbale/ | webare /webare/ | webale /webale/ | webale /webale/ | webare /webare/ | ahsante /ahsante/ |
| Moja | emu /emu/ | ndala /ndala/ | emwe /emwe/ | emoi /emoi/ | emoi /emoi/ | rumwe /rumwe/ | umwe /umwe/ |
| Nzuri | kirungi /tʃiɾuŋɡi/ | bulungi /buluŋɡi/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kihi /kihi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.