Luganda
Kiganda
Atlantiki-Kongo (Kibantu)
Kiluganda ni lugha kubwa zaidi ya Kibantu nchini Uganda, eneo la wazungumzaji asili ni Ufalme wa Buganda jirani na Kampala. Ina madarasa 10 ya nomino, utofauti wa urefu wa vokali, na mfumo wa toni unaotofautisha maana za kileksika na za kisarufi.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiganda
Maji
amazzi
/amaːzːi/
Moto
omuliro
/omuliɾo/
Jua
enjuba
/eɲɟuba/
Mwezi
omwezi
/omwezi/
Nyota
emmunyeenye
/emːuɲeːɲe/
Mama
maama
/maːma/
Baba
taata
/taːta/
Mimi
nze
/nze/
Wewe
ggwe
/ɡːwe/
Jina
erinnya
/eriɲːa/
Jicho
eriiso
/eɾiːso/
Mkono
omukono
/omukono/
Moyo
omutima
/omutima/
Upendo
okwagala
/okwaːɡala/
Mti
omuti
/omuti/
Nyumba
ennyumba
/eɲɲumba/
Mbwa
embwa
/embwa/
Paka
kkapa
/kːapa/
Kula
kulya
/kulja/
Kunywa
kunywa
/kuɲʷa/
Moja
emu
/emu/
Mbili
bbiri
/bːiri/
Habari
oli otya
/oli otja/
Asante
webale
/weːbale/
Nzuri
kirungi
/kiɾuŋɡi/
Kompyuta
kompyuta
/kompjuta/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu) zinazohusiana
| Maana | Kiganda | Kisoga | Kinyankole | Kitooro | Kinyoro | Kichiga | Kinyaturu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | amazzi /amaːzːi/ | amaaji /amaːdʒi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | maazi /maːzi/ |
| Moto | omuliro /omuliɾo/ | omuliro /omuliɾo/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | moto /moto/ |
| Jua | enjuba /eɲɟuba/ | enjuba /eɲɟuba/ | izooba /izoːba/ | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | nzua /nzua/ |
| Mwezi | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | umweri /umweɾi/ |
| Nyota | emmunyeenye /emːuɲeːɲe/ | emunyeenye /emuɲeːɲe/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | enyunyunzi /eɲuɲuːnzi/ | enyunyuunzi /eɲuɲuːnzi/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ |
| Mama | maama /maːma/ | maama /maːma/ | maawe /maːwe/ | nyinya /ɲiɲa/ | nyinya /ɲiɲa/ | nyina /ɲina/ | mama /mama/ |
| Baba | taata /taːta/ | taata /taːta/ | tata /tata/ | isho /iʃo/ | isho /iʃo/ | ishe /iʃe/ | tata /tata/ |
| Mimi | nze /nze/ | nze /nze/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | une /une/ |
| Wewe | ggwe /ɡːwe/ | gwe /ɡwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ |
| Jina | erinnya /eriɲːa/ | erinnya /erinɲa/ | eiziina /eiziːna/ | ibara /iβara/ | ibara /iβara/ | eiziina /eiziːna/ | izina /izina/ |
| Jicho | eriiso /eɾiːso/ | eriiso /eɾiːso/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriisho /eriːʃo/ | iriiso /iɾiːso/ |
| Mkono | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | ukuboko /ukuboko/ |
| Moyo | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | umutima /umutima/ |
| Upendo | okwagala /okwaːɡala/ | kwagala /kwaɡala/ | rukundo /rukundo/ | kugonza /kuɡonza/ | kugonza /kuɡonza/ | kukunda /kukunda/ | butogwa /butoɡwa/ |
| Mti | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | umuti /umuti/ |
| Nyumba | ennyumba /eɲɲumba/ | enju /eɲɟu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | kkapa /kːapa/ | enkaaku /eŋkaːku/ | kapa /kapa/ | paaka /paːka/ | paaka /paːka/ | kapa /kapa/ | paka /paka/ |
| Kula | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | kurya /kurja/ | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | kurya /kurja/ | kuria /kuɾia/ |
| Kunywa | kunywa /kuɲʷa/ | kunywa /kuɲʷa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Moja | emu /emu/ | ndala /ndala/ | emwe /emwe/ | emoi /emoi/ | emoi /emoi/ | rumwe /rumwe/ | umwe /umwe/ |
| Mbili | bbiri /bːiri/ | bbiri /biri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | aviri /aβiri/ |
| Habari | oli otya /oli otja/ | mwaakire /mwaːkiɾe/ | agandi /aɡandi/ | oraire ota /oraire ota/ | oraire ota /oraire ota/ | oraire /oraire/ | mbukire /mbukiɾe/ |
| Asante | webale /weːbale/ | weebale /weːbale/ | webare /webare/ | webale /webale/ | webale /webale/ | webare /webare/ | asante /aˈsante/ |
| Nzuri | kirungi /kiɾuŋɡi/ | bulungi /buluŋɡi/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kihi /kihi/ |
| Kompyuta | kompyuta /kompjuta/ | — | — | — | — | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.