Messapus
Kimesapi
Kihindi-Ulaya · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kimesapi (Messapus, "Kimesapia") kilikuwa lugha ya Wayapige/Wayapigia wa kusini-mashariki mwa Italia (kisigino cha buti — Apulia, Calabria) kuanzia takriban karne ya 6 KK hadi kutoweka kwake karibu karne ya 1 KK kupitia Ulatini wa Kirumi. Uainishaji wa kinasaba unabishaniwa: baadhi ya wasomi huainisha Kimesapi kama lugha ya Kiitaliki pamoja na Kilatini, Kioski na Kiumbri; wengine huiainisha kama Kiiliria (dada wa lugha za pwani ya mashariki ya Adriatiki, ikijumuisha Kialbania); maoni ya wachache huiona kama tawi tofauti la Kihindi-Kizungu (Indo-European). Maandishi yapatayo 600 yamesalia, mengi yakiwa ya mazishi na ya nadhiri, yakiruhusu ujenzi-upya wa sehemu wa fonolojia na mofolojia ya nomino, lakini mofolojia ya vitenzi yenye mipaka na karibu hakuna sintaksia. Sifa bainifu ni pamoja na *p ya mwanzo iliyohifadhiwa kama p (dhidi ya Kiitaliki *p > p Kiitaliki, lakini ikitofautiana na ph ya Kialbania), na kiishio cha pekee cha hali ya wito -e kinachofanana na Kihindi-Kiirani.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimesapi
Maji
—
/—/
Moto
—
/—/
Jua
—
/—/
Mwezi
—
/—/
Nyota
—
/—/
Mama
—
/—/
Baba
ana
/ˈana/
Mimi
—
/—/
Wewe
—
/—/
Jina
—
/—/
Jicho
—
/—/
Mkono
—
/—/
Moyo
—
/—/
Upendo
—
/—/
Mti
—
/—/
Nyumba
—
/—/
Mbwa
—
/—/
Paka
—
/—/
Kula
—
/—/
Kunywa
—
/—/
Moja
—
/—/
Mbili
—
/—/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
—
/—/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European zinazohusiana
| Maana | Kimesapi | Lugha ya Ishara ya Nikaragua | Kitartessian | Kiliburnia | Proto-Kijaponi-Kikorea | Kigoguryeo | Prohmong-Mien |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 買 /*mai/ | *ʔuwm /ʔuwm/ |
| Moto | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jua | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mwezi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyota | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mama | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *əma /əma/ | — /—/ | — /—/ |
| Baba | ana /ˈana/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *əpa /əpa/ | — /—/ | — /—/ |
| Mimi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Wewe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jina | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Jicho | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mkono | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moyo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nyumba | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbwa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kunywa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Moja | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mbili | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *ʔwei /ʔwei/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.