ᏣᎳᎩ
Tiếng Cherokee
Iroquois
Tiếng Cherokee (ᏣᎳᎩ Tsalagi) là một ngôn ngữ thuộc nhóm Iroquois Nam, có khoảng 2 nghìn người nói thành thạo và khoảng 10 nghìn người đang học — ngôn ngữ chính của Cherokee Nation (Oklahoma) và Eastern Band of Cherokee Indians (Bắc Carolina, Qualla Boundary). Nổi tiếng với chữ âm tiết Cherokee do Sequoyah sáng tạo (năm 1821) — gồm 86 ký tự biểu thị các âm tiết, một trường hợp hiếm hoi về hệ chữ viết do một cá nhân vốn không biết chữ tự mình nghĩ ra. Ngôn ngữ đang bị đe dọa nghiêm trọng; các trường dạy đắm chìm ngôn ngữ (Cherokee Immersion School) đang thúc đẩy việc phục hồi.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Cherokee
Nước
ᎠᎹ
/ama/
Lửa
ᎠᏥᎳ
/atʃila/
Mặt trời
ᏅᏓ
/nə̃daː/
Mặt trăng
ᏅᏓ ᏒᏃᏱ
/nə̃daː sə̃noji/
Sao
ᏃᏈᏏ
/noˈkʷisi/
Mẹ
ᎡᏥ
/edʒi/
Cha
ᎡᏙᏓ
/edoda/
Tôi
ᎠᏯ
/aˈja/
Bạn
ᏂᎯ
/niˈhi/
Tên
ᏚᏙᎥ
/tuˈtohṽ/
Mắt
ᎠᎦᏔ
/akta/
Tay
ᎤᏬᏰᏂ
/uwojeːni/
Tim
ᎠᏓᏅᏙ
/adanə̃do/
Yêu
ᎠᏓᎨᏳᏗ
/adaɡejudi/
Cây
ᏡᎬ
/tluɡə̃/
Nhà
ᎦᎵᏦᏕ
/ɡalitsode/
Chó
ᎩᏟ
/ɡitli/
Mèo
ᏪᏌ
/wesa/
Ăn
ᎠᎩᏍᏔ
/aɡista/
Uống
ᎠᏗᏔ
/adita/
Một
ᏌᏊ
/sakʷuː/
Hai
ᏔᎵ
/taˈli/
Xin chào
ᎣᏏᏲ
/osijo/
Cảm ơn
ᎢᎴᎯᏍᏗ
/ilehisdi/
Tốt
ᎣᏍᏓ
/osda/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Iroquoian liên quan
| Nghĩa | Tiếng Cherokee | Tiếng Tuvalu | Tiếng Wolaytta | Tiếng Abkhaz | Tiếng Māori Quần đảo Cook | Tiếng Niue | Tiếng Aari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ᎠᎹ /ama/ | vai /vai/ | haatta /haːtːa/ | аӡы /adzə/ | vai /vai/ | vai /vai/ | waki /waki/ |
| Lửa | ᎠᏥᎳ /atʃila/ | afi /afi/ | tama /tama/ | амца /amtsa/ | ahi /ahi/ | afi /afi/ | mola /mola/ |
| Mặt trời | ᏅᏓ /nə̃daː/ | laa /laː/ | awa /awa/ | амра /amra/ | rā /raː/ | lā /laː/ | háy /haj/ |
| Mặt trăng | ᏅᏓ ᏒᏃᏱ /nə̃daː sə̃noji/ | masina /masina/ | aginaa /aɡinaː/ | амза /amza/ | marama /marama/ | mahina /mahina/ | arfi /arfi/ |
| Sao | ᏃᏈᏏ /noˈkʷisi/ | fetū /feˈtuː/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | аеҵәа /ajtsʷʼa/ | etū /eˈtuː/ | fetū /feˈtuː/ | manka /ˈmanka/ |
| Mẹ | ᎡᏥ /edʒi/ | maatua /maːtua/ | aaya /aːja/ | ан /an/ | māmā /maːmaː/ | matua fifine /matua fifine/ | inde /inde/ |
| Cha | ᎡᏙᏓ /edoda/ | tamana /tamana/ | aawa /aːwa/ | аб /ab/ | pāpā /paːpaː/ | matua taane /matua taːne/ | baba /baba/ |
| Tôi | ᎠᏯ /aˈja/ | au /au/ | taani /taːni/ | сара /saˈra/ | au /au/ | au /au/ | ita /ʔiˈta/ |
| Bạn | ᏂᎯ /niˈhi/ | koe /koe/ | neeni /neːni/ | уара /waˈra/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ahna /ahˈna/ |
| Tên | ᏚᏙᎥ /tuˈtohṽ/ | igoa /iˈŋoa/ | sunttaa /suntːaː/ | ахьӡ /axʲdz/ | ingoa /iˈŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ | naami /naːˈmi/ |
| Mắt | ᎠᎦᏔ /akta/ | mata /mata/ | ayfee /ajfeː/ | абла /abla/ | mata /mata/ | mata /mata/ | aafi /aːfi/ |
| Tay | ᎤᏬᏰᏂ /uwojeːni/ | lima /lima/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | анапы /anapə/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ | kushum /kuʃum/ |
| Tim | ᎠᏓᏅᏙ /adanə̃do/ | fatu /fatu/ | wozanaa /wozanaː/ | агәы /aɡʷə/ | ngākau /ŋaːkau/ | fatu /fatu/ | lubba /lubːa/ |
| Yêu | ᎠᏓᎨᏳᏗ /adaɡejudi/ | alofa /alofa/ | siiqaa /siːqaː/ | абзиабара /abziabara/ | aro'a /aɾoʔa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | gaya /ɡaja/ |
| Cây | ᏡᎬ /tluɡə̃/ | laakau /laːkau/ | mittaa /mitːaː/ | аҵла /atsʼla/ | rākau /raːkau/ | akau /akau/ | miza /miza/ |
| Nhà | ᎦᎵᏦᏕ /ɡalitsode/ | fale /fale/ | keettaa /keːtːaː/ | аҩны /aːɥnə/ | 'are /ʔaɾe/ | fale /fale/ | kara /kara/ |
| Chó | ᎩᏟ /ɡitli/ | kuli /kuli/ | kanaa /kanaː/ | ала /aˈlːa/ | kurī /kuɾiː/ | kuli /kuli/ | kana /kana/ |
| Mèo | ᏪᏌ /wesa/ | pusi /pusi/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | ацгәы /atsɡʷə/ | ngiao /ŋiao/ | pusi /pusi/ | shanɡo /ʃaŋɡo/ |
| Ăn | ᎠᎩᏍᏔ /aɡista/ | kai /kai/ | miya /miːja/ | афара /afara/ | kai /kai/ | kai /kai/ | itte /itːe/ |
| Uống | ᎠᏗᏔ /adita/ | inu /inu/ | ushiya /uʃija/ | ажәра /aʒʷra/ | inu /inu/ | inu /inu/ | ushe /uʃe/ |
| Một | ᏌᏊ /sakʷuː/ | tasi /tasi/ | issino /isːino/ | акы /akə/ | ta'i /taʔi/ | taha /taha/ | kollo /kolːo/ |
| Hai | ᏔᎵ /taˈli/ | lua /ˈlua/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | ҩба /ɥba/ | rua /ˈrua/ | ua /ua/ | qasken /qasˈken/ |
| Xin chào | ᎣᏏᏲ /osijo/ | taalofa /taːlofa/ | saro /saro/ | мшыбзиа /mʃəbzia/ | kia orāna /kia oɾaːna/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | saro /saro/ |
| Cảm ơn | ᎢᎴᎯᏍᏗ /ilehisdi/ | fakafetai /fakafetai/ | galatay /ɡalataj/ | иҭабуп /itʰabup/ | meitaki /meitaki/ | fakaaue /fakaaue/ | galatoma /ɡalatoma/ |
| Tốt | ᎣᏍᏓ /osda/ | lei /lei/ | lo'o /loʔo/ | абзиа /abzia/ | meitaki /meitaki/ | mitaki /mitaki/ | goodi /ɡoːdi/ |
So sánh trật tự từ
So sánh với các ngôn ngữ lớn trên thế giới
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.