ဖျိၣ်ၤ
Kikareni cha Pwo Magharibi
Sino-Tibetan
Western Pwo Karen (autonymously ဖျိၣ်ၤ) is a Karenic language of the Sino-Tibetan family, spoken by around 1.4 million people in the Irrawaddy Delta and Bago Region of southern Myanmar, plus 200,000 in Thailand (Tak, Mae Hong Son, Kanchanaburi). It is one of the two main Karen languages alongside Sgaw Karen (ksw), with Pwo being phonologically more conservative — preserving Proto-Karen vowel and consonant distinctions that Sgaw has neutralized. The Karen people have a complex modern political history including Karen National Liberation Army resistance to the Burmese central government since 1949, with significant Pwo populations in refugee camps along the Thai-Burmese border (notably Mae La Refugee Camp). Major Pwo dialect divisions include Western (delta-region Pwo, the standard literary form), Eastern (eastern Karen State), Phlong (northern Thailand). Pwo Karen is one of the few Karen languages with a long literary tradition, dating to the 1830s American Baptist missionary work that developed the Burmese-derived Karen script.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kikareni cha Pwo Magharibi
Maji
ထံ
/tʰi/
Moto
မ့ၣ်ဖါ
/mei pʰa/
Jua
မုၢ်
/mə/
Mwezi
လါ
/la/
Mama
မိၢ်
/mo/
Baba
ဖါ
/pʰa/
Kula
အီၣ်
/ʔoŋ/
Kunywa
အီ
/ʔi/
Upendo
အဲၣ်
/ʔain/
Moyo
သး
/θa/
Mti
သ့ၣ်
/θəŋ/
Nyumba
ဟံၣ်
/həŋ/
Mbwa
ထွံၣ်
/tʰwəŋ/
Paka
ဆဲၣ်
/sʰain/
Mkono
စု
/sʉ/
Jicho
မဲာ်
/mɛ/
Habari
ဂ့ၤထီၣ်
/ɣɛ tʰi/
Asante
တၢ်ဘျုး
/ta pju/
Moja
တ
/tə/
Nzuri
ဂ့ၤ
/ɣɛ/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan zinazohusiana
| Maana | Kikareni cha Pwo Magharibi | Kikaren cha Sgaw | Karen ya Pwo | Kitibet cha kale cha kawaida | Kitibet cha Khams | Kibalti | Kidzongkha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ထံ /tʰi/ | ထံ /tʰi/ | ထံ /tʰi˧/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Moto | မ့ၣ်ဖါ /mei pʰa/ | မ့ၣ်ဖီ /mʔiŋ pʰi/ | မ့ၣ် /me˨˩/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Jua | မုၢ် /mə/ | မုၢ် /mu/ | မုန် /mu˧/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mwezi | လါ /la/ | လါ /la/ | လး /la˧/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Mama | မိၢ် /mo/ | မိၢ် /mi/ | မိ /mu˧˥/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Baba | ဖါ /pʰa/ | ပၢ် /pa/ | ဖါ /pa˧/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Kula | အီၣ် /ʔoŋ/ | အီၣ် /ʔiŋ/ | အၢင် /ai˧˩/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ |
| Kunywa | အီ /ʔi/ | အီ /ʔi/ | အူ /ɔ˧/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Upendo | အဲၣ် /ʔain/ | အဲၣ် /ʔeŋ/ | အဲင် /ai˧kʰe˧/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| Moyo | သး /θa/ | သး /θa/ | သး /tʰa˧/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Mti | သ့ၣ် /θəŋ/ | သ့ၣ် /θiŋ/ | သုၣ် /tʰoŋ˧/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Nyumba | ဟံၣ် /həŋ/ | ဟံၣ် /haŋ/ | ဟံၣ် /hi˧/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ |
| Mbwa | ထွံၣ် /tʰwəŋ/ | ထွံၣ် /tʰwiŋ/ | ထွဲ /tʰwi˧/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ |
| Paka | ဆဲၣ် /sʰain/ | သိမံၣ် /θimaŋ/ | ဖၣ် /pə˧/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bila/ |
| Mkono | စု /sʉ/ | စု /su/ | စူ /sɔ˨/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Jicho | မဲာ် /mɛ/ | မဲာ်ချံ /mɛ tʃʰa/ | မဲာ် /mɛ˧/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Habari | ဂ့ၤထီၣ် /ɣɛ tʰi/ | ဘၣ်တၢ်ဆၢ /baŋ ta sa/ | နာမှၤ /na˧ʃi˧/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་རོ /aro/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| Asante | တၢ်ဘျုး /ta pju/ | တၢ်ဘျုး /ta bju/ | တၢ်ဘျုး /ta˧blu˧/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ |
| Moja | တ /tə/ | တ /ta/ | တ /ta˧˩/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| Nzuri | ဂ့ၤ /ɣɛ/ | ဂ့ၤ /ɣɛ/ | ဂ့ၤ /ɣai˧/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.