Rrmea
Kiqiang cha Kaskazini
Kichina-Kitibeti
Kiqiang cha Kaskazini (jina la asili Rrmea) ni lugha ya Kitibeti-Kiburma ya kundi la Kiqiangic katika Mkoa wa Kujitawala wa Watibeti na Waqiang wa Aba, Sichuan, China. Familia ya Kiqiangic (Kiqiang cha Kaskazini cnd, Kiqiang cha Kati cng, Pumi pmj, lahaja za rGyalrongic — takriban lugha 10, jumla ya wasemaji takriban 250,000) ni dada wa tawi la Bodish-Tibetic ndani ya Kisino-Tibeti, ikishika sehemu ya mashariki ya Uwanda wa Juu wa Tibet na nyanda za juu za Sichuan. Kiqiang cha Kaskazini ni maarufu katika fasihi ya isimu kwa mfumo wake tata wa vizuizi-vikwamizi, sonoranti zisizo na sauti, na tofauti zisizo za kawaida za toni. Tetemeko la ardhi la Sichuan la mwaka 2008 liliharibu Kaunti ya Mao, moyo wa nchi ya Waqiang, likiwahamisha wasemaji wengi; ufufuaji kupitia programu za kujua kusoma na kuandika kwa Pinyin ya Kiqiang unaendelea.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiqiang cha Kaskazini
Maji
cu
/tsu/
Moto
mi
/mi/
Jua
mu
/mu/
Mwezi
nyi
/ɲi/
Nyota
ʁʐə
/ʁʐə/
Mama
ami
/ami/
Baba
apa
/apa/
Mimi
qa
/qɑ/
Wewe
ʔũ
/ʔũ/
Jina
mi
/mi/
Jicho
mil
/mil/
Mkono
ki
/ki/
Moyo
shulm
/ʃulm/
Upendo
halia
/halia/
Mti
səf
/səf/
Nyumba
stuapa
/stuapa/
Mbwa
kuel
/kʷel/
Paka
miu
/miu/
Kula
ndzu
/ndzu/
Kunywa
ndhu
/ndʱu/
Moja
lhe
/ɬe/
Mbili
ɣnə
/ʁnə/
Habari
nia ja
/nia dʒa/
Asante
—
/—/
Nzuri
stsuq
/stsuq/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan zinazohusiana
| Maana | Kiqiang cha Kaskazini | Kichiang cha Kusini | Kiladakhi | Kisherpa | Kibalti | Hakha Chin | Kikurtöp |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | cu /tsu/ | tʃʰu /tʃʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ti /ti/ | khwe /kʰwe/ |
| Moto | mi /mi/ | miː /miː/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | mei /mei/ | mi /mi/ |
| Jua | mu /mu/ | ɲit /ɲit/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ni /ni/ | ningpe /niŋpe/ |
| Mwezi | nyi /ɲi/ | ʐwaː /ʐwaː/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | thla /tʰla/ | lai /lai/ |
| Nyota | ʁʐə /ʁʐə/ | zgɿ /zɡɿ/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | arfi /ʔarfi/ | karma /karma/ |
| Mama | ami /ami/ | miː /miː/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | nu /nu/ | amai /amai/ |
| Baba | apa /apa/ | pə /pə/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | pa /pa/ | apai /apai/ |
| Mimi | qa /qɑ/ | qa /qɑ/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | kei /kei/ | ngat /ŋat/ |
| Wewe | ʔũ /ʔũ/ | ʔu /ʔũ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | nang /naŋ/ | wit /wit/ |
| Jina | mi /mi/ | rmə /rmə/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | min /min/ | ming /miŋ/ |
| Jicho | mil /mil/ | mit /mit/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | mit /mit/ | mik /mik/ |
| Mkono | ki /ki/ | kʰaː /kʰaː/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | kut /kut/ | lak /lak/ |
| Moyo | shulm /ʃulm/ | ɲit /ɲit/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | lung /luŋ/ | nying /ɲiŋ/ |
| Upendo | halia /halia/ | pʰo /pʰo/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | daw /daw/ | ga /ɡa/ |
| Mti | səf /səf/ | tʃʰoː /tʃʰoː/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | shing /ɕiŋ/ |
| Nyumba | stuapa /stuapa/ | kʰə /kʰə/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | inn /in/ | khim /kʰim/ |
| Mbwa | kuel /kʷel/ | kʰwe /kʰwe/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ui /ui/ | khwi /kʰwi/ |
| Paka | miu /miu/ | maː /maː/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | minu /minu/ | byila /bila/ |
| Kula | ndzu /ndzu/ | tʃʰə /tʃʰə/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ei /ei/ | za /za/ |
| Kunywa | ndhu /ndʱu/ | ʂu /ʂu/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | din /din/ | thung /tʰuŋ/ |
| Moja | lhe /ɬe/ | tʃʰik /tʃʰik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | pakhat /pakʰat/ | thê /tʰe/ |
| Mbili | ɣnə /ʁnə/ | ɣnə /ɣnə/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲis/ | pahnih /pahniʔ/ | zon /zon/ |
| Habari | nia ja /nia dʒa/ | niə /niə/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | na dam maw /na dam maw/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ka lawm /ka lawm/ | kadrinche /kadrintɕe/ |
| Nzuri | stsuq /stsuq/ | kʰo /kʰo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | tha /tʰa/ | lekpo /lekpo/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.