ཆོས་སྐད
Kitibet cha kale cha kawaida
Kichina-Kitibeti (Tibeto-Burman, Bodish) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kitibet cha kale cha kawaida ni umbo la kifasihi la Kitibet la karne ya 7–12, kilichotumiwa kutafsiri kanuni za Kibuddha (Kangyur, Tengyur) na fasihi ya wenyeji. Othografia yake huhifadhi sifa za Kitibet cha zamani na inatofautiana sana na Kitibet cha mazungumzo cha kisasa. Hadi leo kinatumika kama lugha ya kiibada ya Ubuddha wa Kitibet.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kitibet cha kale cha kawaida
Maji
ཆུ
/tɕʰu/
Moto
མེ
/me/
Jua
ཉི་མ
/ɲima/
Mwezi
ཟླ་བ
/dawa/
Nyota
སྐར་མ
/karma/
Mama
ཨ་མ
/ama/
Baba
ཕ
/pʰa/
Mimi
ང
/ŋa/
Wewe
ཁྱོད
/tɕʰø/
Jina
མིང
/miŋ/
Jicho
མིག
/mik/
Mkono
ལག་པ
/lakpa/
Moyo
སྙིང
/ɲiŋ/
Upendo
དགའ་བ
/ɡawa/
Mti
ཤིང
/ɕiŋ/
Nyumba
ཁྱིམ
/tɕʰim/
Mbwa
ཁྱི
/tɕʰi/
Paka
བྱི་ལ
/bila/
Kula
བཟའ
/za/
Kunywa
འཐུང
/tʰuŋ/
Moja
གཅིག
/tɕik/
Mbili
གཉིས
/ɲiː/
Habari
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས
/tʂaʃi deleks/
Asante
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
Nzuri
ཡག་པོ
/jakpo/
Kekeo
ཁུ་བྱུག
/kʰu bjuɡ/
Kompyuta
རྩིས་པ
/rtsis pa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish) zinazohusiana
| Maana | Kitibet cha kale cha kawaida | Kitibeti cha Kale (Liturujia) | Kibalti | Kitibet cha Khams | Kidzongkha | Kisikkim | Kiladakhi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Moto | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Jua | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mwezi | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ |
| Nyota | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ |
| Mama | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Baba | ཕ /pʰa/ | ཡབ /jab/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Mimi | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Wewe | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ |
| Jina | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Jicho | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Mkono | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Moyo | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Upendo | དགའ་བ /ɡawa/ | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ |
| Mti | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ |
| Nyumba | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| Mbwa | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| Paka | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ |
| Kula | བཟའ /za/ | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| Kunywa | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Moja | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| Mbili | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ |
| Habari | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཨ་རོ /aro/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ |
| Asante | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| Nzuri | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
| Kekeo | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — | ཁུ་བྱུག /kʰú tɕǔʔ/ | — | — |
| Kompyuta | རྩིས་པ /rtsis pa/ | — | — | — | གློག་རིག /lòʔ rìʔ/ | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.