Azhepu

Kiazhe

Kichina-Kitibeti

FamiliaKichina-Kitibeti Wasemaji~50K HatiKilatini / Silabi za Yi NchiChina Lugha rasmiHapana (Kichina Sanifu ndiyo lugha ya taifa; lugha za wachache zinalindwa chini ya Kifungu cha 4 cha Katiba) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3yiz

Azhe (Azhepu, "watu wa Azhe") ni lugha ya kundi la Loloish kutoka kusini-mashariki mwa Yunnan, China, inayozungumzwa katika kaunti za Mile na Yiliang za Mkoa Unaojitawala wa Hani-Yi wa Honghe. Serikali ya China inawatambua Waazhe kama sehemu ya taifa (kabila) pana la Yi, ingawa lahaja ya Azhe haieleweki kwa pande zote mbili na lahaja yenye hadhi ya Yi (Nuosu) (ii) ya Mkoa wa Liangshan. Azhe ni maarufu katika ethnomyuzikolojia ya China kama lugha ya "Azhe Tiao Yue" ("Ngoma ya Kuruka Mwezi ya Azhe"), ngoma ya kitamaduni ya kiishara yenye maneno mengi ya nyimbo katika Azhe yaliyoandikwa tangu miaka ya 1950. Kiisimu, Azhe inaonyesha sifa za kawaida za Loloish: ya toni (toni 4), miundo ya kiainishi-nomino, na msamiati tajiri wa kilimo cha mpunga wa matuta.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiazhe

Maji

ʑɿ

/ʑɿ˧˧/

Moto

mi

/mī/

Jua

ŋni

/ŋnʲi˧˧/

Mwezi

ɬɛ

/ɬɛ˧˧/

Nyota

kɿ

/kɿ˧/

Mama

amo

/amo˧˧/

Baba

ada

/ada˧˧/

Mimi

ŋa

/ŋā/

Wewe

no

/no˧˧/

Jina

mo

/mo˧˧/

Jicho

ȵi

/ȵi˧˧/

Mkono

la

/la˧˧/

Moyo

si

/si˧˧/

Upendo

ŋa

/ŋa˧˧/

Mti

sɿ

/sɿ˧˧/

Nyumba

ɣɯ

/ɣɯ˧˧/

Mbwa

kʰɯ

/kʰɯ˧˧/

Paka

vi

/vi˧˧/

Kula

dza

/dza˧˧/

Kunywa

du

/du˧˧/

Moja

tsʰɿ

/tsʰɿ˧˧/

Mbili

ȵi

/ɲi˧/

Habari

mosu

/mosu˧˧/

Asante

katɕʰɿ

/katɕʰɿ˧˧/

Nzuri

mu

/mu˧˧/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan zinazohusiana

Maana KiazheKiyi (Nuosu)KinaxiKiwu cha WenzhouKitaishanKitangutKimandarini cha Lanyin
Maji ʑɿ /ʑɿ˧˧/ /ʑɿ̄/ ggee /ɡɯ̄/ /sɿ˧˥/ /ɬui˧˧/ 𗀚 /tjɨ˧/ /sui˥˧/
Moto mi /mī/ ꃆꄔ /mu˨˩tu˥/ mee /mɯ˧/ /hu˧˥/ /fɔ˥˥/ 𘎩 /me˧/ /xo˥˧/
Jua ŋni /ŋnʲi˧˧/ ꉘꁮ /ho˧˧bu˧˧/ ny-mei /ɲi˧mi˧/ 日头 /zai˨˩˧dau˧˩/ 日头 /ɲit˨˨heu˧˧/ 𘂴 /pjij˧˥/ 日头 /ʐɨ˨˦tʰəu˨˦/
Mwezi ɬɛ /ɬɛ˧˧/ /ɬɯ˨˩/ he-mei /hɯ˧mi˧/ 月光 /ɦyø˨˩˧kuɔ˧˧/ 月光 /ɲut˧˧kwɔŋ˨˨/ 𗏯 /lja˧˥/ 月亮 /yɛ˦˦ljaŋ/
Nyota kɿ /kɿ˧/ /kɯ˧/ gee /kɯ˧/ /saŋ˧/ /ɬaŋ˧/ 𗄓 /gjɨ˧˥/ /ɕiŋ˧˩/
Mama amo /amo˧˧/ ꀊꂿ /a˧˧mo˧˧/ mei /mei˧/ 阿娘 /a˧˩ɲiɛ˧˩/ 阿妈 /a˧˧ma˥˥/ 𘎒 /ma˧˥/ /ma˧˧/
Baba ada /ada˧˧/ ꀊꀧ /a˧˧bo˧˧/ av /a˧/ 阿爸 /a˧˩pa˧˧/ 阿爸 /a˧˧pa˥˥/ 𗥃 /pa˧/ /pa˥˧/
Mimi ŋa /ŋā/ /ŋā/ ngeq /ŋə˨˩/ /ŋ˧˩/ /ŋɔi˧/ 𗧓 /ŋa˧˥/ /vɤ˥˧/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.