Thaw a tnaw
תאו
אוסטרונזית
תַאוֹ (סָאוֹ, בכינוי עצמי Thaw a tnaw "שפת התאו") היא אחת השפות האוסטרונזיות הנתונות בסכנת הכחדה החמורה ביותר, כשנותרו רק כ-5 דוברים ילידיים שוטפים מתוך כ-600 בני תאו אתניים. בני התאו מרוכזים באגם השמש והירח (הידוע גם כאגם קנדידיוס) במרכז טייוואן, שם הם התושבים המקוריים. מבחינה לשונית, התאו היא השפה הפורמוזנית המישורית המערבית היחידה ששרדה — אחות לכמה שפות פורמוזניות מישוריות שנכחדו בחוף המערבי של טייוואן (הואניה, באבוזה, פאפורה ועוד) שגוועו במהלך ההתיישבות הסינית-האנית במאות ה-17 עד ה-19. הבידוד הלשוני של התאו הופך אותה לבעלת ערך מיוחד לשחזור ההיסטורי של האוסטרונזית. הוכרה כאומה הילידית הרשמית העשירית של טייוואן בשנת 2001 לאחר מאבק קהילתי נרחב.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בתאו
מים
nanum
/nanum/
אש
apuy
/apuj/
שמש
fitulha
/fituʎa/
ירח
furaz
/fuɾað/
כוכב
fitu'ish
/fituʔiʃ/
אמא
ina
/ina/
אבא
ama
/ama/
אני
yaku
/jaku/
אתה
ihu
/ʔihu/
שם
tanan
/tanan/
עין
maca
/maθa/
יד
lima
/lima/
לב
putul
/putul/
אהבה
suka
/suka/
עץ
lhalum
/ʎalum/
בית
kayan
/kajan/
כלב
atu
/atu/
חתול
posi
/posi/
לאכול
kuman
/kuman/
לשתות
naqayan
/naqajan/
אחד
tata
/tata/
שתיים
tusha
/tuʃa/
שלום
ya
/ja/
תודה
mihu
/mihu/
טוב
kapah
/kapah/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Austronesian קשורות
| משמעות | תאו | סקיזיה | אמיס | טאו (יאמי) | פרוטו-אוסטרונזית | בונון | נגאג׳ו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | nanum /nanum/ | nanum /nanum/ | nanom /nanom/ | ranom /ranom/ | *daNum /daNum/ | danum /danum/ | danum /danum/ |
| אש | apuy /apuj/ | lamal /lamal/ | namal /namal/ | apuy /apuj/ | *Sapuy /Sapuy/ | sapuz /sapuz/ | apui /apui/ |
| שמש | fitulha /fituʎa/ | cidal /tʃidal/ | cidal /tsiðal/ | araw /araw/ | *waRi /waRi/ | vali /vali/ | matanandau /matanandau/ |
| ירח | furaz /fuɾað/ | bulad /bulad/ | folad /folað/ | vehan /vehan/ | *bulaN /bulaN/ | buan /buan/ | bulan /bulan/ |
| כוכב | fitu'ish /fituʔiʃ/ | bo'is /boʔis/ | fo'is /foʔis/ | vituen /vituən/ | *bituqen /bituqen/ | bintuhan /bintuhan/ | bintang /bintaŋ/ |
| אמא | ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | *ina /ina/ | tina /tina/ | indu /indu/ |
| אבא | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | *ama /ama/ | tama /tama/ | bapa /bapa/ |
| אני | yaku /jaku/ | zaku /ʐaku/ | kako /kako/ | yaken /jakən/ | *aku /aku/ | saikin /saikin/ | aku /aku/ |
| אתה | ihu /ʔihu/ | kisu /kisu/ | kiso /kiso/ | imo /ʔimo/ | *iSu /iSu/ | suu /suʔu/ | ikau /ikau/ |
| שם | tanan /tanan/ | ngangan /ŋaŋan/ | ngangan /ŋaŋan/ | ngaran /ŋaran/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngaan /ŋaan/ | aran /aran/ |
| עין | maca /maθa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | mate /mate/ |
| יד | lima /lima/ | kamay /kamai/ | kamay /kamaj/ | kamay /kamaj/ | *lima /lima/ | ima /ima/ | lengen /ləŋən/ |
| לב | putul /putul/ | gawang /ɡawaŋ/ | faloko' /falokoʔ/ | paso /paso/ | *pusuq /pusuq/ | is-ang /isaŋ/ | atei /atei/ |
| אהבה | suka /suka/ | maolah /maolah/ | maolah /maolah/ | makakdeng /makakdəŋ/ | — /—/ | madaidaz /madaidaz/ | sinta /sinta/ |
| עץ | lhalum /ʎalum/ | kilang /kilaŋ/ | kilang /kilaŋ/ | kayo /kajo/ | *kaSiw /kaSiw/ | kahu /kahu/ | kayu /kaju/ |
| בית | kayan /kajan/ | luma /luma/ | loma' /lomaʔ/ | vahay /vahaj/ | *Rumaq /Rumaq/ | lumaq /lumaq/ | huma /huma/ |
| כלב | atu /atu/ | waco /watʃo/ | wacu /watsu/ | ino /ino/ | *asu /asu/ | asu /asu/ | asu /asu/ |
| חתול | posi /posi/ | posi /posi/ | posi /posi/ | koving /koviŋ/ | — /—/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | posa /posa/ |
| לאכול | kuman /kuman/ | hekal /hekal/ | komaen /komaən/ | kuman /kuman/ | *kaen /kaen/ | maun /maun/ | kuman /kuman/ |
| לשתות | naqayan /naqajan/ | mihecak /mihetʃak/ | minom /minom/ | minum /minum/ | *inum /inum/ | muqun /muqun/ | mihop /mihop/ |
| אחד | tata /tata/ | cacay /tʃatʃai/ | cecay /tsetsaj/ | asa /asa/ | *isa /isa/ | tasa /tasa/ | ije /ije/ |
| שתיים | tusha /tuʃa/ | tusa /tusa/ | tosa /tosaʔ/ | doa /doa/ | *duSa /duSa/ | dusa /dusa/ | due /ˈdue/ |
| שלום | ya /ja/ | marayas /maɾajas/ | nga'ay ho /ŋaʔaj ho/ | akokay /akokaj/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | tabea /tabea/ |
| תודה | mihu /mihu/ | lalumahan /lalumahan/ | aray /araj/ | ayoy /ajoj/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | sahindai /sahindai/ |
| טוב | kapah /kapah/ | kapah /kapah/ | kapah /kapah/ | mapia /mapia/ | — /—/ | masial /masial/ | bahalap /bahalap/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.