Proto-Austronesian
פרוטו-אוסטרונזית
פרוטו-שפה (משוחזרת) · גרסה היסטורית / מוסתרת
פרוטו-אוסטרונזית (PAN) היא האב הקדמון המשוחזר של משפחת הלשונות האוסטרונזית — אחת הגדולות בעולם, המשתרעת ממדגסקר ועד אי הפסחא. נהוג למקם אותה בטייוואן סביב 4000–3000 לפנה״ס, לפני ההתפשטות הימית הגדולה ברחבי דרום-מזרח אסיה האיים והאוקיינוס השקט; השחזור (שנפתח בידי דמפוולף ולימים עודכן בידי דייען ובעיקר בלסט וסטארוסטה) נשען במידה רבה על השפות הפורמוזניות המסתעפות, שחשיבותן המכרעת למיון-המשנה הגבוה הוכרה רק לאחר דמפוולף, שהשחזור שלו עצמו התבסס על עדים מלאיו-פולינזיים.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בפרוטו-אוסטרונזית
מים
*daNum
/daNum/
אש
*Sapuy
/Sapuy/
שמש
*waRi
/waRi/
ירח
*bulaN
/bulaN/
כוכב
*bituqen
/bituqen/
אמא
*ina
/ina/
אבא
*ama
/ama/
אני
*aku
/aku/
אתה
*iSu
/iSu/
שם
*ŋajan
/ŋajan/
עין
*maCa
/maCa/
יד
*lima
/lima/
לב
*pusuq
/pusuq/
אהבה
—
/—/
עץ
*kaSiw
/kaSiw/
בית
*Rumaq
/Rumaq/
כלב
*asu
/asu/
חתול
—
/—/
לאכול
*kaen
/kaen/
לשתות
*inum
/inum/
אחד
*isa
/isa/
שתיים
*duSa
/duSa/
שלום
—
/—/
תודה
—
/—/
טוב
—
/—/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Proto-language (reconstructed) קשורות
| משמעות | פרוטו-אוסטרונזית | בּאבּוּזה | פאזה | קוואלאן | בונון | מלאית עתיקה | טאגאלוגית עתיקה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | *daNum /daNum/ | zalum /zalum/ | dalum /da.lum/ | zanum /zaˈnum/ | danum /danum/ | ayar /ajar/ | ᜆᜓᜊᜒᜄ᜔ /tubiɡ/ |
| אש | *Sapuy /Sapuy/ | apoi /apoi/ | hapuy /ha.puj/ | ramaz /raˈmaz/ | sapuz /sapuz/ | api /api/ | ᜀᜉᜓᜌ᜔ /apuj/ |
| שמש | *waRi /waRi/ | — /—/ | rizax /ɾi.zax/ | siban /siˈban/ | vali /vali/ | matari /matari/ | ᜀᜇᜏ᜔ /araw/ |
| ירח | *bulaN /bulaN/ | zilias /siliəs/ | ilas /i.las/ | buran /buˈran/ | buan /buan/ | bulan /bulan/ | ᜊᜓᜏᜈ᜔ /buwan/ |
| כוכב | *bituqen /bituqen/ | botto /botːo/ | mintol /mintol/ | bituqan /bituqan/ | bintuhan /bintuhan/ | bintang /bintaŋ/ | ᜊᜒᜆᜓᜁᜈ᜔ /bituʔin/ |
| אמא | *ina /ina/ | tina /tina/ | ina /i.na/ | tina /ˈtina/ | tina /tina/ | ibu /ibu/ | ᜁᜈ /ina/ |
| אבא | *ama /ama/ | tama /tama/ | aba /a.ba/ | tama /ˈtama/ | tama /tama/ | bapa /bapa/ | ᜀᜋ /ama/ |
| אני | *aku /aku/ | ka-ina /kaina/ | yaku /jaku/ | aiku /aiku/ | saikin /saikin/ | aku /aku/ | ᜀᜃᜓ /ako/ |
| אתה | *iSu /iSu/ | ijo /ijo/ | isiu /isiu/ | aisu /aisu/ | suu /suʔu/ | kamu /kamu/ | ᜁᜃᜏ᜔ /ikaw/ |
| שם | *ŋajan /ŋajan/ | naan /naːn/ | ngadan /ŋadan/ | nangan /naŋan/ | ngaan /ŋaan/ | ngaran /ŋaran/ | ᜅᜎᜈ᜔ /ŋalan/ |
| עין | *maCa /maCa/ | macha /matʃa/ | daurik /da.u.ɾik/ | mata /maˈta/ | mata /mata/ | mata /mata/ | ᜋᜆ /mata/ |
| יד | *lima /lima/ | rima /rima/ | rima /ɾi.ma/ | rima /riˈma/ | ima /ima/ | tangan /taŋan/ | ᜃᜋᜌ᜔ /kamaj/ |
| לב | *pusuq /pusuq/ | — /—/ | baga /ba.ɡa/ | — /—/ | is-ang /isaŋ/ | hati /hati/ | ᜉᜓᜐᜓ /puso/ |
| אהבה | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | madaidaz /madaidaz/ | sayang /sajaŋ/ | ᜁᜊᜒᜄ᜔ /ibiɡ/ |
| עץ | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ | kahuy /ka.huj/ | kasuy /kaˈsuj/ | kahu /kahu/ | kayu /kaju/ | ᜃᜑᜓᜌ᜔ /kahoj/ |
| בית | *Rumaq /Rumaq/ | ruma /ruma/ | xuma /xu.ma/ | lepaw /ləˈpaw/ | lumaq /lumaq/ | rumah /rumah/ | ᜊᜑᜌ᜔ /bahaj/ |
| כלב | *asu /asu/ | asu /asu/ | wazu /wa.zu/ | wasu /waˈsu/ | asu /asu/ | anjing /andʒiŋ/ | ᜀᜐᜓ /aso/ |
| חתול | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | kucing /kutʃiŋ/ | ᜉᜓᜐ /pusa/ |
| לאכול | *kaen /kaen/ | maan /maːn/ | mekan /mə.kan/ | quman /quˈman/ | maun /maun/ | makan /makan/ | ᜃᜁᜈ᜔ /kain/ |
| לשתות | *inum /inum/ | minum /minum/ | mimaazip /mi.maː.zip/ | mimum /miˈmum/ | muqun /muqun/ | minum /minum/ | ᜁᜈᜓᜋ᜔ /inom/ |
| אחד | *isa /isa/ | nata /nata/ | adang /a.daŋ/ | issa /ˈissa/ | tasa /tasa/ | sa /sa/ | ᜁᜐ /isa/ |
| שתיים | *duSa /duSa/ | naroa /naroa/ | dusa /dusa/ | zusa /zusa/ | dusa /dusa/ | dua /dua/ | ᜇᜎᜏ /dalaˈwa/ |
| שלום | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | ᜋᜊᜓᜑᜌ᜔ /mabuhaj/ |
| תודה | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | ᜐᜎᜋᜆ᜔ /salamat/ |
| טוב | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | masial /masial/ | baik /baik/ | ᜋᜊᜓᜆᜒ /mabuti/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.