Agta
אגטה קגיין מרכזית
אוסטרונזית
אַגְטָה של מרכז קגאיאן היא אחת השפות האוסטרונזיות הקטנות הקשורות בנגריטו של צפון לוסון, הפיליפינים, ומדוברת בפי כ-600 בני אגטה ציידים-לקטים בעמק קגאיאן ובמחוז איסבלה. על אף הפנוטיפ הגופני הנגריטי (ממוצא אוסטרלו-מלנזי) של דובריה, השפה עצמה אוסטרונזית לחלוטין — תוצאה של מאות שנים של היסט לשוני לאחר מגע עם תושבי השפלה דוברי האוסטרונזית, בעוד שמבחינה גנטית מייצגים האגטה את אחד השושלות האנושיות העתיקות ביותר בפיליפינים (כ-30,000-50,000 שנה). מבחינה לשונית, האגטה של מרכז קגאיאן חולקת מאפיינים צפון-פיליפיניים עם האיבנאג והאיטאוויט השכנים, אך עם שימורים לקסיקליים ייחודיים ואוצר מילים נגריטי מסורתי. עבודת השדה של SIL מאת מייפילד (1972) היא התיעוד הבלשני המרכזי. אונסק"ו מסווגת אותה כשפה בסכנת הכחדה חמורה בשל מספר הדוברים הקטן, ההיסט הלשוני המתמשך אל האילוקאנו והטאגאלוג, ושוליותן של קהילות הנגריטו.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות באגטה קגיין מרכזית
מים
danum
/danum/
אש
apuy
/ʔaˈpuj/
שמש
agew
/ˈʔaɡew/
ירח
bulan
/bulan/
כוכב
bituen
/biˈtuʔen/
אמא
ina
/ʔiˈna/
אבא
ama
/ʔaˈma/
אני
sikán
/siˈkan/
אתה
sikaw
/siˈkaw/
שם
ngahan
/ˈŋahan/
עין
mata
/mata/
יד
lima
/lima/
לב
poso
/poso/
אהבה
ayat
/ʔaˈjat/
עץ
kayo
/kajo/
בית
balay
/balaj/
כלב
atu
/ˈʔatu/
חתול
kuti
/kuti/
לאכול
mangan
/maŋan/
לשתות
uminom
/ʔumiˈnom/
אחד
isa
/ʔiˈsa/
שתיים
duwa
/ˈduwa/
שלום
kumusta
/kumusta/
תודה
salamat
/salamat/
טוב
napya
/napja/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Austronesian קשורות
| משמעות | אגטה קגיין מרכזית | אילוקנו | טגלוג | מרנאו | מגינדנאו | היליגאינון | טאוסוג |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | danum /danum/ | danum /danum/ | tubig /tubiɡ/ | ig /iɡ/ | ig /ʔiɡ/ | tubig /tubiɡ/ | tubig /tubiɡ/ |
| אש | apuy /ʔaˈpuj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | apoy /apoj/ | apoy /ʔaˈpoj/ | kalayo /kalajɔ/ | kayu /kaju/ |
| שמש | agew /ˈʔaɡew/ | init /ʔinit/ | araw /ˈʔaɾaw/ | alongan /aloŋan/ | senang /seˈnaŋ/ | adlaw /ʔadlaw/ | adlaw /adlaw/ |
| ירח | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | buwan /buwan/ | bolan /bolan/ | bulan /buˈlan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| כוכב | bituen /biˈtuʔen/ | bituen /bituˈen/ | bituin /bɪtuˈʔin/ | bito-on /bitoʔon/ | bituon /bituʔon/ | bituon /bituˈʔon/ | bituun /bituʔun/ |
| אמא | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ʔiˈna/ | ina /ina/ | ina /ˈʔina/ | nanay /nanaj/ | inaꞌ /inaʔ/ |
| אבא | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ʔaˈma/ | ama /ama/ | ama /ˈʔama/ | tatay /tataj/ | amaꞌ /amaʔ/ |
| אני | sikán /siˈkan/ | siak /siˈak/ | ako /ʔaˈko/ | ako /ako/ | saki /saki/ | ako /ʔaˈko/ | aku /aku/ |
| אתה | sikaw /siˈkaw/ | sika /siˈka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | seka /sɵka/ | seka /səka/ | ikaw /ʔiˈkaw/ | ikaw /ikaw/ |
| שם | ngahan /ˈŋahan/ | nagan /ˈnaɡan/ | pangalan /paˈŋalan/ | ngaran /ŋaran/ | ngala /ŋala/ | ngalan /ˈŋalan/ | ngan /ŋan/ |
| עין | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /maˈta/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| יד | lima /lima/ | ima /ʔima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /liˈma/ | kamot /kamɔt/ | lima /lima/ |
| לב | poso /poso/ | puso /puso/ | puso /puˈsoʔ/ | pusoʔ /pusoʔ/ | pusong /puˈsoŋ/ | tagipusoon /taɡipusɔʔɔn/ | pusuꞌ /pusuʔ/ |
| אהבה | ayat /ʔaˈjat/ | ayat /ʔaˈjat/ | pag-ibig /paɡʔibiɡ/ | kalimo /kalimo/ | kalini /kaˈlini/ | gugma /ɡuɡma/ | lasa /lasa/ |
| עץ | kayo /kajo/ | kayo /kajo/ | puno /puno/ | kayo /kajo/ | kayu /kaˈju/ | kahoy /kahɔj/ | kahuy /kahuj/ |
| בית | balay /balaj/ | balay /balaj/ | bahay /bahaj/ | walay /walaj/ | walay /waˈlaj/ | balay /balaj/ | bāy /baːj/ |
| כלב | atu /ˈʔatu/ | aso /ˈʔaso/ | aso /ˈʔaso/ | aso /aso/ | aso /ˈʔaso/ | ido /ʔidɔ/ | iruꞌ /iruʔ/ |
| חתול | kuti /kuti/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | pusa /pusa/ | kuting /kuˈtiŋ/ | kuting /kutiŋ/ | kuting /kutiŋ/ |
| לאכול | mangan /maŋan/ | mangan /maŋan/ | kumain /kumaˈʔin/ | mangan /maŋan/ | kakan /kaˈkan/ | kaon /kaʔɔn/ | kaun /kaʔun/ |
| לשתות | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | uminom /ʔumiˈnom/ | minom /minom/ | inum /ʔiˈnum/ | inom /ʔinɔm/ | minum /minum/ |
| אחד | isa /ʔiˈsa/ | maysa /majsa/ | isa /ʔiˈsa/ | isa /isa/ | isa /ˈʔisa/ | isa /ʔisa/ | isa /isa/ |
| שתיים | duwa /ˈduwa/ | dua /duˈa/ | dalawa /dalaˈwa/ | dowa /dowa/ | dua /duwa/ | duha /duˈha/ | duwa /duwa/ |
| שלום | kumusta /kumusta/ | kablaaw /kablaʔaw/ | kamusta /kamusta/ | kapian /kapijan/ | assalamu alaikum /assaˈlamu ʔaˈlajkum/ | kamusta /kamusta/ | kumusta /kumusta/ |
| תודה | salamat /salamat/ | agyamanak /ʔaɡjamanak/ | salamat /salamat/ | salamat /salamat/ | sukran /ˈsukɾan/ | salamat /salamat/ | magsukul /maɡsukul/ |
| טוב | napya /napja/ | nasayaat /nasajaʔat/ | mabuti /mabuti/ | mapia /mapija/ | mapiya /maˈpija/ | maayo /maʔajɔ/ | marayaw /marajaw/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.