Tacawit

Kishawiya

Kiafro-Asia

FamiliaKiafro-Asia Wasemaji~2M (inashamiri) HatiKilatini / Tifinagh NchiAljeria Lugha rasmiHapana (Kiarabu na Kitamazight ni rasmi nchini Algeria; Kishawiya ni lahaja ya Kitamazight isiyo na hadhi yake tofauti) Uhai wa lughasalama ISO 639-3shy

Kishawiya (kwa jina lao wenyewe Tacawit, pia Chaouia) ni lugha ya Kiberber cha Kaskazini cha Kizenati ya familia ya Kiafro-Asia, inayozungumzwa na takriban watu milioni 2 katika Milima ya Aurès mashariki mwa Algeria (wilaya za Batna, Khenchela, Oum El Bouaghi, Souk Ahras, Tébessa). Washawiya, wanaojitambulisha kama Aurasi au Ichawiyen, ni wazao wa makabila ya kihistoria ya Kiberber ya Aurès waliopinga kwa muda mrefu mashambulizi ya Warumi, Wavandali, Wabyzantine, na Waarabu. Malkia wa hadithi wa Kiberber Kahina (al-Kahina), aliyeongoza upinzani wa Aurès dhidi ya ushindi wa Kiarabu wa Bani Umayya kaskazini mwa Afrika mwishoni mwa karne ya 7, ni shujaa wa kitamaduni wa Kishawiya. Kiisimu, Kishawiya kinahusiana kwa karibu na Kikabyle (kab) lakini kikiwa na mifumo tofauti ya upalataishaji (palatalization) na msamiati, kama inavyodhihirishwa na badiliko la /k/ kuwa /tʃ/ katika nafasi nyingi. Utambuzi wa Algeria wa Tamazight baada ya 2002 umeimarisha hadhi ya kitaasisi ya Kishawiya.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kishawiya

Maji

aman

/aman/

Moto

times

/times/

Jua

ittij

/itːiʒ/

Mwezi

ayur

/ajuɾ/

Nyota

itri

/iθri/

Mama

ima

/ima/

Baba

baba

/baba/

Mimi

nec

/nətʃ/

Wewe

cek

/ʃək/

Jina

isem

/isəm/

Jicho

tiṭ

/titˤ/

Mkono

afus

/afus/

Moyo

ul

/ul/

Upendo

tayri

/tajɾi/

Mti

aseklu

/asekːlu/

Nyumba

axxam

/axːam/

Mbwa

aydi

/ajdi/

Paka

mucc

/mutʃː/

Kula

etš

/etʃ/

Kunywa

su

/su/

Moja

ijj

/ijː/

Mbili

sen

/sən/

Habari

azul

/azul/

Asante

tanmirt

/tanmiɾt/

Nzuri

ighwdha

/iʁʷða/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic zinazohusiana

Maana KishawiyaKitarifitKitamazight cha Atlas ya KatiKikabyleKitashelhitKitamazight Sanifu cha MorokoKituareki (Tamasheq)
Maji aman /aman/ ⴰⵎⴰⵏ /aman/ ⴰⵎⴰⵏ /aman/ aman /aman/ ⴰⵎⴰⵏ /aman/ ⴰⵎⴰⵏ /aman/ ⴰⵎⴰⵏ /aman/
Moto times /times/ ⵜⵎⵙⵙⵉ /θmesːi/ ⵜⵉⵎⵙ /times/ times /timəs/ ⵜⵉⵎⵙⵉ /timsi/ ⵜⵉⵎⵙⵙⵉ /timsːi/ ⵜⵎⵙⵉ /təmsi/
Jua ittij /itːiʒ/ ⵜⴼⵓⵢⵜ /θfujθ/ ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ iṭij /itˤiʒ/ ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ ⵜⴰⴼⵓⴽ /tafuk/
Mwezi ayur /ajuɾ/ ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ aggur /aɡːuɾ/ ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːur/ ⴰⵢⵓⵔ /ajor/
Nyota itri /iθri/ ⵉⵜⵔⵉ /iθri/ ⵉⵜⵔⵉ /itri/ itri /itri/ ⵉⵜⵔⵉ /itri/ ⵉⵜⵔⵉ /itri/ ⴰⵜⵔⵉ /atri/
Mama ima /ima/ ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ yemma /jəmːa/ ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ ⴰⵏⵏⴰ /anːa/
Baba baba /baba/ ⴱⴰⴱⴰ /baba/ ⴱⴰⴱⴰ /baba/ baba /baba/ ⴱⴰⴱⴰ /baba/ ⴱⴰⴱⴰ /baba/ ⴰⴱⴱⴰ /abba/
Mimi nec /nətʃ/ ⵏⵜⵛ /nətʃ/ ⵏⴽⴽ /nəkː/ nekk /nəkː/ ⵏⴽⴽⵉ /nəkːi/ ⵏⴽⴽ /nəkː/ ⵏⴽⴽ /nækː/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.